MOIWANA MONUMENT/TER HERDENKING VAN DE MASSASLACHTINGIN BOSNEGERDORP MOIWANA, WAARBIJ IN 1986 39 BURGERS WERDENDOODGESCHOTEN TIJDENS DE BINNENLANDSE OORLOG, ONDERVERANTWOORDELIJKHEID VAN LEGERBEVELHEBBER BOUTERSEhttp://en.wikipedia.org/wiki/Moiwana
DE AANHOUDER WINT NIET!/TWEEDE REACTIE NIEUWE KERK OP MIJN BRIEF OVER DE SURINAME MONOLOGEN/MIJN LAATSTE WOORD HIEROVER’ Beste lezers, De aanhouder wint niet!Tenminste niet in mijn discussie met de Nieuwe Kerk over de Suriname Monologen. U weet, lezers, hoe het begon: Ik uitte kritiek tegenover initiatiefnemers de Nieuwe Kerk en de Stichting Julius Leeft over het feit, dat de huidige Surinaamse president D Bouterse, ex dictator en legerbevelhebber en verantwoordelijke voor buitengerechtelijke executies [Decembermoorden, 1982] en de massaslachting te Moiwana tijdens de Binnenlandse oorlog tussen Bouterse en ex lijfwacht [en huidig politicus] R. Brunswijk, voorkomt in een serie van zes theatervoorstellingen over prominenten uit de Surinaamse geschiedenis.De voorstellingen heten ”Suriname Monologen. Zie brief aan De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft
Ook heb ik over deze kwestie een Ingezonden Stuk geschreven naar een aantal Nederlandse en Belgische media, dat hierna op mijn website wordt geplaatst.
REACTIE DE NIEUWE KERK Enfin, om een Lang Verhaal kort te maken:De Nieuwe Kerk heeft op mijn brief gereageerd, waarop wederom een reactie van mij
Aangezien ik meende, hierop mijn standpunt nogeens duidelijk te hebben uitgelegd, dacht ik dat de zaak was afgedaan. Toch kwam er weer een reactie -een tweede dus- van de Nieuwe Kerk, waarin ze in herhaling vielen. Toch heb ik nog de moeite genomen te reageren en hen middels deze post opnieuw de kans op hoor en wederhoor te bieden. Zie hieronder mijn reactie. Daarmee is voor mij de zaak afgedaan en gesloten, zoals ik de Nieuwe Kerk ook gemeld heb. LEES HIERONDER Astrid Essed
A
EERSTE REACTIE VAN DE NIEUWE KERK EN MIJN ANTWOORD
TWEEDE REACTIE VAN DE NIEUWE KERK EN MIJN LAATSTE ANTWOORD: MAILS:
B 1 TWEEDE REACTIE NIEUWE KERK
Paul Mosterd – Hermitage Amsterdam <p.mosterd@hermitage.nl>To:‘Astrid Essed’Nov 8 at 3:00 PM
Geachte mevrouw Essed,
Wij ontvingen uw reactie in goede orde.
Er zijn toch nog misverstanden denk ik.
Ik merk graag op dat De Nieuwe Kerk en het team van Stichting Julius Leeft! in juli van dit jaar bij de perspresentatie het volgende schreven:
Geachte persrelatie,
De Nieuwe Kerk Amsterdam en Stichting Julius Leeft! organiseren vanaf najaar 2019 De Suriname Monologen. Acht belangrijke personen uit de Surinaamse geschiedenis staan centraal in zes bijzondere theaterproducties.
Mensen zoals de laatste gouverneur en de eerste president van Suriname, Johan Ferrier; schrijver en vakbondsman Anton de Kom; politieke spelers in de weg van de onafhankelijkheid van Suriname,
Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel; actrice, beeldend kunstenares en activiste van de onafhankelijkheid Nola Hatterman; verhalen over de controversiële figuur Desi Bouterse en Suriname’s eerste vrouwelijke arts, Sophie Redmond.
Graag nodigen wij u uit voor de perspresentatie van De Suriname Monologen, op woensdag 17 juli van 9:15 – 11:00 in De Nieuwe Kerk Amsterdam.
U kunt hier zelf lezen hoe wij de serie al manden gelden hebben gepresenteerd en uitgelegd.
Ik hoop dat ik u hiermee van dienst ben geweest. Laten we de voorstelling zelf bespreken als u hem gezien heeft. Dat lijkt mij de beste volgorde. Of laten we even bellen. Ik sta u natuurlijk te woord.
Met vriendelijke groet en een goed weekend,
Paul Mosterd
De Nieuwe Kerk Amsterdam
B 2
MIJN LAATSTE ANTWOORD OP DE TWEEDE REACTIE VAN DE NIEUWE KERKAstrid Essed To:Paul Mosterd – Hermitage AmsterdamNov 9 at 1:20 PM
Geachte heer Mosterd, Ik ben het niet met u eens, dat er misverstanden zijn betreffende mijn opmerkingen over de positie van Desi Bouterse in ”Suriname Monologen” en meen dat terdege duidelijk te hebben gemaakt.U hebt in zoverre gelijk, dat ik de voorstelling niet gezien heb.Dat kan ook niet, want deze heeft -nog- niet plaatsgehad. Maar als u mijn brief [voor de laatste keer uitgelegd] goed gelezen hebt, dan hebt u kunnen begrijpen, dat ik van mening ben -EN BLIJF- dat, ook al is er geen sprake van een uitgesproken pro Bouterse Verhaal -wat ik ook nergens beweerd heb, Desi Bouterse hoe dan ook NIET thuishoort in het rijtje prominenten, die, de een meer dan de ander, een belangrijke rol hebben gespeeld in de Surinaamse geschiedenis. Voor de laatste maal herhaal ik ”Het was anders geweest, als u monologen van dieven, moordenaars en andere zware criminelen gemaakt had……”’ En ik blijf erbij, dat u, door Bouterse in deze reeks van prominenten op te nemen, toch het gevaar loopt, dat er een te weinig negatief beeld van hem ontstaat. Daarom blijf ik bij mijn oproep -ook al zou deze door niemand anders worden gesteund- Desi Bouterse te verwijderen uit de reeks monologen. Dit is mijn laatste woord over deze kwestie
Reacties uitgeschakeld voor De aanhouder wint niet!/Tweede reactie De Nieuwe Kerk op mijn brief over de Suriname Monologen/Mijn laatste woord hierover!
MOIWANA MONUMENT/TER HERDENKING VAN DE MASSASLACHTINGIN BOSNEGERDORP MOIWANA, WAARBIJ IN 1986 39 BURGERS WERDENDOODGESCHOTEN TIJDENS DE BINNENLANDSE OORLOG, ONDERVERANTWOORDELIJKHEID VAN LEGERBEVELHEBBER BOUTERSEhttp://en.wikipedia.org/wiki/Moiwana
REACTIE DE NIEUWE KERK OP MIJN BRIEF OVER DE SURINAME MONOLOGEN/MIJN ANTWOORD!
VOORAF De oplettende lezer heeft gezien, dat ik recentelijk De Nieuwe Kerk en ook Stichting Julius Leeft heb aangeschreven over hun initiatief ”De Suriname Monologen”, waarin zes voorstellingen worden gegeven van mensen, die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Suriname. Een VrijheidsstrijderDe eerste president van de Republiek SurinameDrie politiciEen kunstinfluencerEen vrouwelijke volksdokter en motor achter de Surinaamse vrouwenemancipatie Zie https://www.nieuwekerk.nl/tentoonstellingen/de-suriname-monologen/ Wie schetst echter mijn ONaangename verbazing, dat in dit rijtje eveneens voorkwam D. Bouterse, de huidige president van Suriname, ex dictator en legerbevelhebber en verantwoordelijk voor buitengerechtelijke executies van 15 politieke tegenstanders [Decembermoorden, 1982] en de massaslachting in bosnegerdorp Moiwana [tijdens de Binnenlandse Oorlog tussen Bouterse en ex lijfwacht D Brunswijk, huidig politicus] Ik vond en vind, dat D Bouterse niet thuishoort in het rijtje van bovengenoemde personen, die ieder op hun eigen wijze, de een meer dan de ander, een bijdrage geleverd hebben aan de geschiedenis van Suriname. Zie mijn brief aan de Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft https://www.astridessed.nl/suriname-tentoonstelling-in-suriname-monologen-is-geen-plaats-voor-desi-bouterse/
REACTIE NIEUWE KERK Reeds zeer snel heb ik dan een reactie ontvangen van de Nieuwe Kerk, in de persoon van de heer Mosterd, die ik hieronder zal vermelden, omdat ik geloof in het principe van hoor en wederhoor.Daaronder mijn antwoord op zijn reactie. Enkele meer persoonlijke opmerkingen aan het eind van zijn brief, gericht aan mijn adres heb ik vanwege privacy overwegingen weggelaten en vervangen door …….. DUS: Lezen maar lezers! Geheel onderaan mijn oorspronkelijke mail aan De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft. RECHT EN WAARHEID MAKEN VRIJ! Astrid Essed
Paul Mosterd – De Nieuwe Kerk <p.mosterd@nieuwekerk.nl>To:Astrid EssedCc:Madeleine Wansink – De Nieuwe KerkNov 7 at 11:11 AM
Geachte mevrouw Essed, beste Astrid,
Ik kreeg van mijn collega’s uw mail onder ogen. Ik las ‘m goed. Ik denk dat er een misverstand is. Maar ik begrijp de verwarring ook wel. U denkt dat de voorstelling waar u het over heeft er een is zoals de anderen. Dat is echter niet zo. Het is een bijzondere in de serie, want we vertellen het verhaal in deze monoloog juist vanuit de observaties van een journalist………………………………..
………………………………………………..
Met vriendelijke groet,
Paul Mosterd
De Nieuwe Kerk Amsterdam
C
MIJN ANTWOORD OP DE REACTIE VAN DE NIEUWE KERK
To:Paul Mosterd – De Nieuwe KerkCc:Madeleine Wansink – De Nieuwe KerkNov 7 at 12:06 PM Geachte meneer Mosterd, beste Paul Mosterd, Vriendelijk bedankt voor uw zeer snelle reactie.Voor het gemak citeer ik even de inhoud van uw mail U schrijft ”k kreeg van mijn collega’s uw mail onder ogen. Ik las ‘m goed. Ik denk dat er een misverstand is. Maar ik begrijp de verwarring ook wel. U denkt dat de voorstelling waar u het over heeft er een is zoals de anderen. Dat is echter niet zo. Het is een bijzondere in de serie, want we vertellen het verhaal in deze monoloog juist vanuit de observaties van een journalist.” Toch blijf ik bij mijn standpunt, en dat wel om twee redenen: Kijk, meneer Mosterd, ik waardeer het, dat u de moeite genomen hebt, een en ander toe te lichten en ik geef toe, dat het in ieder geval een pluspunt is, dat dit bekeken wordt vanuit het standpunt van een journalist, zoals inderdaad uit uw tekst blijkt: Ik citeer: ”Bezien door de ogen van journalist Rudy Lion Sin Tjoe (gespeeld door Michiel Blankwaardt)……. [1] Uw tekst is echter sowieso verwarrend, want verderop staat er: ”Lion Sjin Tjoe interviewde Bouterse vlak na de decembermoorden en tien jaar later nog eens” [2] Wanneer een journalist iemand, in casu Bouterse, interviewt, komt grotendeels diens standpunt naar voren, ook al is de betreffende journalist kritisch.Dus wordt dan deels toch het standpunt van Bouterse belicht. Maar als u mijn brief goed gelezen hebt, zoals u opmerkte, gaat het mij er vooral om, dat een figuur als president Bouterse, ex-dictator, legerbevelhebber en verantwoordelijke voor buitengerechtelijke executies [Decembermoorden] en de massaslachting bij Moiwana, niet in een rijtje Monologen thuishoort, waarbij worden belicht politici, die GEEN oorlogsmisdadigers zijn,een vrijheidsstrijder, een kunstinfluencer en een volksdokter/ motor van de vrouwenemancipatie. Nogmaals, wanneer u Bouterse had geplaatst in een Monologenserie over dieven, drugsdealers en moordenaars, ofom het meer ”politiek” te brengen, dictators, zou dat beter gepast hebben. Opnieuw herhaal ik dus de oproep, deze Monoloog over Bouterse te schrappen uit uw programma Vriendelijke groeten Astrid EssedAmsterdam
Uw theatervoorstellingen ”Suriname Monologen”, met als
onderwerp ”Desi Bouterse”
Geacht Bestuur van de Nieuwe Kerk
Geacht Bestuur van Stichting Julius Leeft
In het kader van het bewustzijnsproces van zwarte mensen en mensen van kleur, hier specifiek gericht op Suriname, vind ik het byzonder, dat u met ”Surinaamse Monologen”, theatervoorstellingen hebt opgezet, waarbij een aantal acteurs in de huid kruipen van mensen, die een byzondere betekenis hebben gehad in de geschiedenis van Suriname en haar vorming als natiestaat EN haar ontwikkeling als land in de gemeenschap der volkeren.
Ik lees in uw aankondiging:
”De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname Monologen
Zes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis.” [1]
Uw monologen passen ook uitstekend in het kader van de Suriname tentoonstelling, waarvan ze, naar ik begrijp, een onderdeel zijn. [2]
Tot zover dus lof.
Maar er is een dissonant en niet zo’n kleine ook.
In feite vraag ik mij af, om het in populair Nederlands te zeggen, hoe u het in uw hoofd gehaald hebt, tot een dergelijke actie over te gaan!
Ik duid op de aanwezigheid, in die Monologen, van Suriname’s president D Bouterse, ex coupist, legerbevelhebber en, zoals u zelf in uw ”Monologen” opmerkt:
”hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport.” [3]
Hoe durft u iemand met een dergelijke belaste ”carriere”, ook al is hij dan nu Staatshoofd van Suriname, een plaats te geven tussen een vrijheidsstrijder als Anton de Kom, die juist streed, niet alleen tegen het kolonialisme, maar ook tegen dictatuur en terreur [4], een vrouw als Sophie Redmond, volksdokter en peiler van de emancipatie van de Surinaamse vrouw [5], een belangrijke kunst motivator als Nola Hatterman [6] en politici als oud president Johan Ferrier [7] en oud VHP voorman Jaggernath Lachmon [8], op wie zo het een en ander is aan te merken, maar die in ieder geval geen moordenaars waren, of om het neutraler te zeggen. werden verdacht van buitengerechtelijke executies! [9]
Nou zult u waarschijnlijk ter verdediging aanvoeren, dat u in uw ”Monologen” Bouterse benoemd hebt voor wat betreft zijn twijfelachtige ”carriere” en verdachtstelling
Ik citeer u in ”Monologen”
”Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;”'[10]
Maar die verdediging houdt geen stand, want de opzet van uw Monologen is nu juist, dat in de huid van het personage wordt gekropen!
Ik citeer u wat betreft Bouterse:
”In ‘Desi Bouterse, een Surinaamse Caudillo’, blikt ex-sergeant, baas, legerbevelhebber Desi Bouterse terug op zijn leven als ex-president van Suriname.” [11]
En aangezien de acteur, in de persoon van Bouterse, terugkijkt op diens leven en een mens nu eenmaal de neiging heeft [vaak naarmate zijn acties twijfelachtiger en crimineler zijn] zichzelf en zijn daden te rechtvaardigen of op zijn zachtst gezegd te bagatelliseren [vrijwel niemand zegt van zichzelf, ”ik ben een galgenaas……], in welke vorm van ook, kan het niet anders dan dat er een te positief beeld van deze Schurk in de Surinaamse samenleving wordt geschilderd.
VERDER
BOUTERSE:
U noemt, terecht, Bouterse als hoofdverdachte in het Decembermoordenproces en zijn veroordeling, door Nederland wegens betrokkenheid bij drugshandel. [12]
Maar hij heeft meer op zijn kerfstok!
A
Onder zijn verantwoordelijkheid als lid van de Nationale Militaire Raad en
vanaf juli 1980 bevelhebber van het leger vallen, arrestaties op vage gronden
en de slechte detentieomstandigheden/mishandelingen van arrestanten onder
detentieomstandigheden onder voormalige politici
de zogenaamde oude politiek en ”dissidente” militairen. [13]
B
Standrechtelijke executie van Sergeant Majoor Hawker
In maart 1982 vond een mislukte coup plaats onder leiding van Hawker en Rambocus
Enkele dagen later werd de gewonde Hawker op zijn brancard, voor het oog
van de wereld, standrechtelijk geexecuteerd [14]
Volgens de Geneefse Conventies, het Internationaal Humanitair Oorlogsrecht en de Internationale Mensenrechtenverdragen is een standrechtelijke executie een oorlogsmisdaad!
C
Moiwana/Massaslachting
In het gewapende conflict tussen Bouterse en de leider van het zgn Jungle
Commando, Brunswijk van 1986 tot 1992, zijn aan beide zijden [15] een groot aantal mensenrechtenschendingen
en oorlogsmisdaden gepleegd
De beruchtste is de door het Nationaal Leger onder leiding van Bouterse aangerichte massaslachting
onder de bewoners van Moiwana, een dorp in het binnenland van Suriname,
van wie tientallen werden gedood [16]
Het Inter Amerikaans Hof voor de Mensenrechten veroordeelde Suriname
in 2005 voor de massamoord [17]
Zowel de Decembermoorden als de massaslachting in
Moiwana zijn gekwalificeerd als misdaden tegen de menselijkheid. [18]
EPILOOG
Er valt nog veel meer op te merken over de handel en wandel van Suriname’s huidige president, D. Bouterse, maar ik laat het hierbij.
Duidelijk lijkt mij, dat u lelijk in de fout gegaan bent met het toevoegen van president Bouterse aan de rij personages bij uw Monologen, die, ieder op hun eigen wijze [en de een meer dan de ander] een zeer waardevolle bijdrage aan Suriname hebben geleverd.
Daar past oorlogsmisdadiger [Moiwana], ex dictator en ex legerbevelhebber D Bouterse NIET tussen!
Het was anders geweest, als u monologen van dieven, moordenaars en andere zware criminelen gemaakt had……
Ik eindig dan ook met een dringend appel aan uw adres, de voorstelling
”Monologen” over Desi Bouterse, die op 19 en 20 december wordt opgevoerd [ook zo smakeloos om dit in de maand van de Decembermoorden te laten plaatsvinden…..] alsnog af te gelasten.
Zo niet, dan is er een lelijke smet geworpen op uw voorstellingen
”De Monologen”
Wilt u zo de geschiedenis ingaan!
Ik dacht het niet.
Vriendelijke groeten
Astrid Essed
Amsterdam
NOTEN
1]
”De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname Monologen
Zes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis. Locatie: De Nieuwe Kerk Amsterdam.”
De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname Monologen Zes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis. Locatie: De Nieuwe Kerk Amsterdam. Met:
· Johan Ferrier, de laatste gouverneur en eerste president van de onafhankelijke republiek Suriname, overleden in Nederland in 2010. Gespeeld door Kenneth Herdigein;
· Anton de Kom, auteur van het beroemde boek ‘Wij slaven van Suriname’, anti-kolonialist, en na zijn verbanning naar Nederland omgekomen als verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog. Gespeeld door Urmie Plein;
· Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel, drie Surinaamse politici die voor de onafhankelijkheid van Suriname een cruciale rol speelden in het publieke debat. Gespeeld door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie;
· Nola Hatterman, Nederlandse actrice, kunstenares. Voorvechtster voor een zelfstandig Surinaamse kunstenaarsbeweging. Zij vestigde zich in Suriname in 1953 als beeldend kunstenaar. Gespeeld door Monic Hendrickx;
· Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;
· Dr. Sophie Redmond, de eerste zwarte vrouw die arts werd in Suriname. Zij werd voorvechter van Suriname, zij droeg traditionele Surinaamse kleding en weigerde importvoedsel te eten. Gespeeld door Dorothy Blokland.
De Suriname Monologen hebben een topcast, zang door Gerda Havertong, Jeannine la Rose, Anna Makaloy. Muziek van Harto Soemodihardjo en zijn in de regie van John Leerdam.
Programma 19 uur: deuren open 19.30 uur: start voorstelling (geen pauze) 20.30 uur: einde voorstelling, mogelijkheid om de tentoonstelling te bezoeken 22 uur: einde avond
Maandag 21 en dinsdag 22 oktober Johan Ferrier door Kenneth Herdigein, script: Paulette Smit Meer info Deze voorstelling is al geweest, er is een extra voorstelling in het Bijlmerparktheater (zie hieronder)
Vrijdag 8 en zondag 10 november Anton de Kom door Urmie Plein, script: Noraly Beyer Meer info Koop online tickets
Maandag 25 (Onafhankelijkheidsdag) en dinsdag 26 november Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie, script: Sheila Sitalsing Meer info Koop online tickets
Maandag 2 en dinsdag 3 december Nola Hatterman door Monic Hendrickx, script: Bodil de la Parra Meer info Koop online tickets
Donderdag 19 en vrijdag 20 december Desi Bouterse door Michiel Blankwaardt, script: Rudy Lion Sjin Tjoe, Remco Meijer, Paulette Smit en Jeffrey Spalburg Meer info Koop online tickets
Dinsdag 14 (haar geboortedag) en woensdag 15 januari Dr. Sophie Redmond door Dorothy Blokland, zang: Gerda Havertong, script: Ayden Carlo Meer info Koop online tickets
Woensdag 13 november (extra voorstelling) Johan Ferrier in het Bijlmer Parktheater, script: Paulette Smit Meer info en kaartverkoop
Partners van de Suriname Monologen De Suriname Monologen zijn mogelijk gemaakt door genereuze bijdragen van: – Stichting Vrienden van De Nieuwe Kerk – Amsterdams Fonds voor de Kunst – Lira Fonds – Fonds21 – Gemeente Amsterdam
– OZ Architects
[2]
”De Suriname Monologen
Speciaal voor De Grote Suriname-tentoonstelling komt Stichting Julius Leeft! dit najaar met zes theaterproducties over de Surinaamse geschiedenis. Met een topcast en muziek van Harto Soemodihardjo en in de regie van John Leerdam. Klik hier voor meer informatie & online tickets.”
Vanaf 5 oktober te zien in De Nieuwe Kerk: een veelomvattende tentoonstelling over Suriname. De Grote Suriname-tentoonstelling brengt het meeslepende epos van het land en zijn bewoners met zeer verschillende achtergronden, die samenkwamen in het land. Musea, archieven en particulieren in Suriname en Nederland werkten mee en het verhaal wordt verteld door Surinamers zelf. Een groots verhaal dat de hele cultuurgeschiedenis bestrijkt, van de oudste nederzettingen tot de onafhankelijke republiek van vandaag.
Tickets
Tickets voor De Grote Suriname-tentoonstelling zijn hier online verkrijgbaar.
Rijke collectie
In een spectaculaire setting reis je door het land en haar geschiedenis. Ruim driehonderd objecten worden gepresenteerd: archeologische vondsten, historische foto’s en documenten, kledingstukken, hedendaagse kunst, film- en muziekfragmenten, sieraden en toegepaste kunst. Ze zijn afkomstig uit tientallen musea en privécollecties in Suriname en Nederland, waaronder ook het Koninklijk Huis Archief. Samen met grote audiovisuele voorstellingen vormen zij een kleurrijk, veelzijdig geheel.
Onverwachte en persoonlijke invalshoeken
Vanuit verrassende perspectieven verbeeldt de tentoonstelling talloze aspecten van Suriname. Met eyeopeners over de oorspronkelijke bewoners, de plantagecultuur, de slavernij en contractarbeiders, het veelkleurige culturele leven, de monumentale binnenstad van Paramaribo tot de Surinamerivier en de rijke flora en fauna van het land. Bekende historische momenten worden afgewisseld met persoonlijke verhalen. De bewoners laten letterlijk hun stem horen, in interviews en audiovisuals.
De Grote Suriname-fotowedstrijd In het kader van deze tentoonstelling organiseert De Nieuwe Kerk De Grote Suriname-fotowedstrijd, waaraan het publiek kan meedoen door een eigen herinnering, beeld of beleving van Suriname te delen. De winnende foto – te kiezen door een gerenommeerde vakjury – krijgt een plaats in de tentoonstelling en wordt een van de campagnebeelden. Elke maand wordt er een nieuwe winnaar gekozen en aan de tentoonstelling toegevoegd. De wedstrijd start op donderdag 1 augustus, inzendingen kunnen op deze pagina worden ge-upload.
De Suriname Monologen
Speciaal voor De Grote Suriname-tentoonstelling komt Stichting Julius Leeft! dit najaar met zes theaterproducties over de Surinaamse geschiedenis. Met een topcast en muziek van Harto Soemodihardjo en in de regie van John Leerdam. Klik hier voor meer informatie & online tickets.
Samenwerking De tentoonstellingsmakers van De Nieuwe Kerk werken niet alleen nauw samen met een veelheid aan musea, archieven, verzamelaars en kunstenaars in Suriname en Nederland. Er zijn tal van prominenten die zich inzetten als ambassadeur van deze tentoonstelling. Van schrijvers, historici en artiesten tot tv-persoonlijkheden, algemeen geïnteresseerden en betrokken jongeren. Met organisaties als Kwaku Summer Festival, Stichting Julius Leeft! en Stichting Johan Ferrier Fonds worden gezamenlijke activiteiten opgezet.
Meer Suriname in Amsterdam In het Tropenmuseum, gulle bruikleengever voor de tentoonstelling in De Nieuwe Kerk, is dit najaar een Suriname-expositie voor kinderen te zien. Tegelijk met De Grote Suriname-tentoonstelling opent Museum Van Loon Aan de Surinaamse grachten, over de betrokkenheid van de familie Van Loon met de WIC en Suriname in de achttiende en negentiende eeuw.
Aanleiding De geschiedenis van Suriname krijgt in Nederland weinig aandacht, ook niet in het onderwijs, terwijl de beide landen een eeuwenlange geschiedenis delen. Daaruit ontstond de ambitie om het land, de bewoners en haar geschiedenis met alle mooie én minder mooie aspecten, te laten zien aan een breed publiek. Bovendien is Suriname volgend jaar 45 jaar zelfstandig. Belangstelling, die het land verdient. Door een tentoonstelling die, net als het land zelf, veelzijdig en kleurrijk is en die verbindt, verrijkt en verrast.
[3]
”Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;”
”Na de Duitse inval in 1940, sloot De Kom zich aan bij het communistisch georiënteerde Nederlands verzet. Hij schreef op verzoek van Nico Wijnen artikelen voor het communistische verzetsblad De Vonk en later voor het Revolutionair Socialistische blad met dezelfde naam, waarvan hij een van de oprichters, de schrijver Jef Last kende.
”Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;”
”In ‘Desi Bouterse, een Surinaamse Caudillo’, blikt ex-sergeant, baas, legerbevelhebber Desi Bouterse terug op zijn leven als ex-president van Suriname.”
In ‘Desi Bouterse, een Surinaamse Caudillo’, blikt ex-sergeant, baas, legerbevelhebber Desi Bouterse terug op zijn leven als ex-president van Suriname.
Spel: Michiel Blankwaardt (als verteller) Tekst: Rudi Lion Sin Tjoe en Remco Meijer Muziek: Harto Soemodihardjo (muzikale regie, gitaar), Jeannine la Rose, Gerda Havertong, Jeffrey Spalburg, Anna Makaloy (zang) Regie: John Leerdam
De Suriname Monologen zijn mogelijk gemaakt door genereuze bijdragen van Stichting Vrienden van De Nieuwe Kerk, Amsterdams Fonds voor de Kunst, Lira Fonds, Fonds21, Gemeente Amsterdam en OZ Architects.
Bouterse werd op 16 juli 1999 in Nederland voor zijn betrokkenheid bij een drugstransport van 474 kilogram cocaïne, dat in 1997 werd onderschept in de haven van Stellendam, bij verstek tot zestien jaar gevangenisstraf veroordeeld.”
Ik refereer hier o.a. aan mishandelingen en slechte detentieomstandigheden van adviseurs en oud politici in 1980/1981 en de slechte detentieomstandigheden van de in augustus 1980 gearresteerde militairen Sital, Mijnals en Joeman, met wie Bouterse cs een politiek-ideologisch conflict hadden
”Op 15 augustus 2005 werd bekend dat het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten de regering van Suriname heeft veroordeeld inzake de massamoord. De regering moet nabestaanden van de slachtoffers een vergoeding uitkeren; moet smartengeld en schadevergoeding uitkeren aan de overlevenden; moet de daders vervolgen; en moet fondsen ter beschikking stellen voor de ontwikkeling van het dorp. De regering van Suriname is ook veroordeeld in de kosten van het proces.”
”Op 15 augustus 2005 werd bekend dat het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten de regering van Suriname heeft veroordeeld inzake de massamoord. De regering moet nabestaanden van de slachtoffers een vergoeding uitkeren; moet smartengeld en schadevergoeding uitkeren aan de overlevenden; moet de daders vervolgen; en moet fondsen ter beschikking stellen voor de ontwikkeling van het dorp. De regering van Suriname is ook veroordeeld in de kosten van het proces.
”’Decembermoorden’ uit 1982 in Suriname kunnen naar internationaal volkenrecht worden gezien als een misdaad tegen de menselijkheid. Dat concludeert de Zuid-Afrikaanse hoogleraar volkenrecht prof. C. Dugard in een rapport dat hij heeft opgesteld voor het gerechtshof in Amsterdam.”
” Mr.dr. John Dugard is een internationaal gerenommeerd hoogleraar Internationaal Recht. Hij was een vooraanstaand criticus van de Apartheid, een architect van de nieuwe democratische grondwet van Zuid Afrika en wordt als een ‘vader van de mensenrechten in Zuid Afrika’ beschouwd.
In 2000 schreef hij, op verzoek van het Gerechtshof Amsterdam als Amicus Curiae (speciaal deskundige) een gedocumenteerd rapport over de vraag of de folteringen en moorden van 8 december 1982 kwalificeerden als misdrijven tegen de menselijkheid. Zijn antwoord, in de terughoudende stijl van de adviseur geschreven, liet er geen misverstand over bestaan: ‘De folteringen en moorden in Paramaribo in 1982 lijken te vallen binnen de definitie van misdrijven tegen de menselijkheid. Ze werden gepleegd door militaire autoriteiten in Suriname (staatsactoren) tegen een groep burgers die tot doelwit werden, niet vanwege hun individuele eigenschappen maar vanwege hun status als leiders van de Surinaamse intellectuele elite. Bovendien, zij werden gepleegd op een systematische manier als onderdeel van een georganiseerd plan, met gebruikmaking van publieke middelen, gericht op vernietiging van potentiële opponenten van de militaire autoriteiten’. Dugard wees er bovendien op dat ernstige schendingen van de mensenrechten door het militaire regime zich ook voor en na december 1982 hadden voltrokken.”
”5.1 Het hof verenigt zich met de opmerkingen en conclusies van de deskundige, hierop neerkomende dat de onderhavige feiten kunnen worden beschouwd als misdrijven tegen de menselijkheid/folteringen naar internationaal gewoonterecht, omdat zij zijn begaan op een systematische manier volgens een tevoren beraamd plan door de militaire autoriteiten, aan wie Verdachte leiding gaf, en gericht waren tegen een groep burgers, met het doel bekentenissen te verkrijgen of om leden van de burgerbevolking te intimideren of te dwingen.”
……
……
”11 Beslissing
Het hof:
beveelt de officier van justitie in het arrondissement Amsterdam [voornamen] Verdachte, geboren op[geboortedatum en -plaats], Suriname, te vervolgen wegens de feiten waarop de beklagen betrekking hebben, gepleegd op of omstreeks 8/9 december 1982 in Paramaribo, Suriname;
gelast de officier van justitie bij de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de arrondissementsrechtbank te Amsterdam
een vordering te doen strekkende tot instelling van een gerechtelijk vooronderzoek met betrekking tot genoemde feiten;
– stelt de tekst van deze beschikking algemeen verkrijgbaar.
Deze beschikking is gegeven door de vijfde meervoudige burgerlijke kamer van het gerechtshof te Amsterdam, waarin zitting hadden mrs. H.L.C. Hermans, J.H.M. Willems en M.W.E. Koopmann, bijgestaan door mr. M.R. Jöbsis als griffier, en uitgesproken in raadkamer op 20 november 2000.”
Beschikking van 20 november 2000 van de vijfde meervoudige kamer belast met de behandeling van burgerlijke zaken op het beklag met de rekestnummers R 97/163/12 Sv en R 97/176/12 Sv van
[Klager 1] en [Klager 2],
klagers,
raadsman: mr. J.S. Pen,
Keizersgracht 332,
1016 EZ Amsterdam.
1 De verdere behandeling van de klaagschriften
1.1 Het hof verwijst naar zijn beschikkingen in deze zaak van 30 september 1998, 3 maart 2000 en 26 april 2000. De tekst van deze beschikkingen, die in kopie hierbij zijn gevoegd, wordt geacht hier te zijn ingelast.
1.2 Het hof heeft in de beschikking van 3 maart 2000 aangegeven voorlichting nodig te achten van een deskundige op het gebied van het volkenrechtelijk gewoonterecht en elke verdere beslissing aangehouden.
1.3 Bij de beschikking van 26 april 2000 heeft het hof prof. C.J.R. Dugard, hoogleraar in het volkenrecht aan de Universiteit Leiden en Senior Council, Supreme Court of South-Africa, tot deskundige benoemd, verder te noemen: “de deskundige”.
1.4 De deskundige heeft op 7 juli 2000 een rapport over de vragen, zoals geformuleerd in de beschikking van 3 maart 2000, aan het hof doen toekomen.
Dit rapport is in kopie aan deze beschikking gehecht.
1.5 Op 19 september 2000 heeft het hof een raadkamerzitting gehouden waarin voornoemd rapport van de deskundige in diens aanwezigheid aan de orde werd gesteld.
1.6 Klagers zijn in raadkamer verschenen, bijgestaan door mr. J.S. Pen en mr. dr. D. van der Landen, beiden advocaat te Amsterdam. Zij hebben bij monde van mr. Pen volhard in het beklag.
1.7 Ook de advocaat-generaal was in raadkamer aanwezig. Hij heeft gepersisteerd bij zijn eerdere standpunt.
1.8 Verdachte is, hoewel behoorlijk opgeroepen, niet in raadkamer verschenen. Zijn raadsman, mr. A. Moszkowicz, advocaat te Amsterdam, is wel in raadkamer verschenen.
Mr. Moszkowicz heeft aan de hand van nadien overgelegde pleitnotities primair gevraagd klagers niet ontvankelijk te verklaren en subsidiair gevraagd het beklag af te wijzen.
2 De omvang en strekking van de klachten
2.1 De raadsman van Verdachte heeft aangevoerd dat de klagers kennelijk slechts hebben willen klagen met betrekking tot de misdrijven die gepleegd zijn jegens hun respectieve verwanten en dat het rechtens niet mogelijk is dat de klachten zich mede uitstrekken tot feiten die betrekking hebben op andere slachtoffers.
2.2 Dienaangaande geldt het volgende. Weliswaar wordt de positie van klagers als belanghebbenden in de zin van art. 12 Sv. in dit geval bepaald door de verwantschap die zij met de desbetreffende slachtoffers van het gebeurde hebben, maar dat brengt geenszins mee dat de door hen verlangde vervolging van Verdachte niet mede op gedragingen ten opzichte van andere slachtoffers in dezelfde context betrekking zou kunnen hebben. Voor een zo beperkte uitleg van de klachten als bepleit door de raadsman van Verdachte geeft overigens noch de tekst daarvan, noch de daarop gegeven toelichting voldoende grond.
3 Opportuniteit van berechting door de Nederlandse rechter
3.1 In zijn beschikking van 3 maart 2000 heeft het hof vooropgesteld dat het instellen van een strafrechtelijk onderzoek ter zake van de op eigen grondgebied gepleegde strafbare feiten, die schendingen van mensenrechten opleverden, in beginsel een verplichting is die voor de Republiek Suriname voortvloeit uit het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, waarbij het land sedert 1977 partij is. Het hof sprak echter uit dat niet te verwachten viel dat Verdachte in Suriname op afzienbare termijn zou worden vervolgd en berecht ter zake van de feiten waarop het beklag betrekking heeft.
3.2 Inmiddels zijn in de pers recentelijk berichten verschenen die inhouden dat tegen Verdachte in verband met deze feiten in Suriname een gerechtelijk vooronderzoek is aangevangen. Dit roept de vraag op of een vervolging hier te lande nog opportuun moet worden geacht, zoals in het slot van de overweging 4.2 van de beschikking van 3 maart 2000 werd overwogen.
3.3. Omtrent het vermelde gerechtelijk vooronderzoek heeft het hof geen officiële mededeling bereikt en over de eventuele uitkomst daarvan kan geen voorspelling worden gedaan, zo min als zekerheid bestaat over de vraag of vervolgens besloten zal worden een strafzaak tegen Verdachte ter zitting van een rechterlijk college aanhangig te maken. Bij deze stand van zaken ziet het hof onvoldoende aanleiding af te wijken van zijn op 3 maart 2000 ter zake ingenomen standpunt over de opportuniteit van een vervolging hier te lande.
3.4 Die vervolging kan met bewilliging van het hof tenslotte nog worden gestaakt, indien ontwikkelingen in een eventueel Surinaams strafproces daartoe aanleiding zouden geven. Daarbij geldt dat een Surinaams gewijsde door de Nederlandse rechter in beginsel, dat wil zeggen buitengewone omstandigheden daargelaten, moet worden gerespecteerd overeenkomstig het bepaalde in artikel 68, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht. Hetzelfde geldt voor een afdoening buiten het strafgeding, zij het dat het, gezien de bijzondere ernst van de feiten, niet goed voorstelbaar is dat daartoe zal worden overgegaan.
4 Geen immuniteit van Verdachte als staatshoofd
4.1 De raadsman van Verdachte heeft gesteld dat deze in verband met de onderhavige feiten niet kan worden vervolgd omdat deze toentertijd de positie van staatshoofd zou hebben bekleed.
4.2 Het hof kan in het midden laten of die onvoldoende gemotiveerde stelling omtrent de positie van Verdachte juist is.
Het plegen van zeer ernstige strafbare feiten als waarom het hier gaat, kan immers niet tot de officiële taken van een staatshoofd worden gerekend.
5 De strafbaarheid van de onderhavige feiten naar volkenrecht en de toepasselijkheid van het universaliteitsbeginsel
5.1 Het hof verenigt zich met de opmerkingen en conclusies van de deskundige, hierop neerkomende dat de onderhavige feiten kunnen worden beschouwd als misdrijven tegen de menselijkheid/folteringen naar internationaal gewoonterecht, omdat zij zijn begaan op een systematische manier volgens een tevoren beraamd plan door de militaire autoriteiten, aan wie Verdachte leiding gaf, en gericht waren tegen een groep burgers, met het doel bekentenissen te verkrijgen of om leden van de burgerbevolking te intimideren of te dwingen.
5.2 Het hof schaart zich eveneens achter het oordeel van de deskundige:
dat foltering als misdrijf tegen de menselijkheid reeds in 1982 een misdrijf was volgens internationaal gewoonterecht en dat de dader daarvan persoonlijk strafrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld;
dat het in 1982 waarschijnlijk niet (meer) zo was dat een misdrijf tegen de menselijkheid alleen in tijd van oorlog of tijdens een gewapend conflict kon worden begaan, maar ook in tijd van vrede;
dat misdrijven tegen de menselijkheid niet verjaren;
– dat een staat volgens het internationaal gewoonterecht naar de stand van 1982
bevoegd was extraterritoriale (universele) rechtsmacht uit te oefenen ten opzichte van een niet-onderdaan die verdacht werd van een misdrijf tegen de menselijkheid.
5.3 Voorts begrijpt het hof uit het rapport van de deskundige dat het voor de uitoefening van rechtsmacht niet nodig is dat het slachtoffer onderdaan is of de slachtoffers onderdanen zijn van de vervolgende staat, maar dat dit – zoals in het onderhavige geval waarin de klagers verwanten zijn van slachtoffers – de juridische grondslag van een vervolging wel versterkt.
5.4 In het rapport van de deskundige heeft het hof onvoldoende aanknopingspunten kunnen vinden voor de opvatting dat vervolging van Verdachte hier te lande naar maatstaven van internationaal (gewoonte)recht niet mogelijk en toelaatbaar zou zijn, zo lang hij zich niet in Nederland bevindt.
6 Folteringen
6.1 Wat betreft folteringen verwijst het hof naar zijn overwegingen in zijn beschikking van 3 maart 2000, onder 5.2, en volhardt daarbij.
In de lijn hiervan en van hetgeen in de onderhavige beschikking eveneens onder 5.2 is overwogen, ligt besloten dat vervolging van Verdachte wegens folteringen rechtens mogelijk is en derhalve zal worden bevolen.
6.2 Het hof heeft echter in het slot van vermelde overwegingen de vraag opgeworpen of de Uitvoeringswet Folteringverdrag kan worden toegepast op feiten die zijn gepleegd op 8/9 december 1982. Dit zijn immers data die liggen vóór de inwerkingtreding van de wet op 20 januari 1989. Het hof had daarbij het oog op de bedenking, dat alsdan aan de wet terugwerkende kracht zou worden verleend en derhalve mogelijk schending zou plaatsvinden van het legaliteitsbeginsel. Dat beginsel houdt in, dat geen misdaad en geen straf kunnen bestaan dan op grond van een wet die aan de misdaad voorafgaat.
6.3 De deskundige heeft in paragraaf 8.4.3 en volgende van zijn rapport daaromtrent aangegeven dat het Folteringverdrag een declaratoir karakter draagt. Met andere woorden: het verdrag bevestigt slechts wat reeds besloten lag in het internationaal gewoonterecht ten aanzien van het verbod, de bestraffing en de omschrijving van foltering als misdrijf tegen de menselijkheid.
Hieruit volgt naar het oordeel van de deskundige dat de Uitvoeringswet Folteringverdrag met terugwerkende kracht kan worden toegepast op gedrag dat naar Nederlands recht onwettig was vóór 1989, doch niet onder de naam foltering strafbaar was gesteld, zoals mishandeling en moord.
De deskundige heeft in dit verband een onderscheid gemaakt tussen een “retroactieve” en een “retrospectieve” wetgeving. Een retroactieve wet maakt een feit strafbaar dat niet strafbaar was toen het werd begaan. Een retrospectieve wet daarentegen is er niet op gericht nieuwe strafbare feiten in het leven te roepen.
6.4 Het hof sluit zich aan bij deze overwegingen van de deskundige en diens conclusie, hierop neerkomende dat, indien de Nederlandse rechter de Uitvoeringswet Folteringverdrag op een retrospectieve wijze zou toepassen bij de vervolging en berechting van Verdachte op basis van universele rechtsmacht – hetgeen naar het oordeel van het hof niet alleen mogelijk is, maar ook aangewezen voorkomt – artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten niet wordt geschonden. Dit artikel bepaalt, voor zover hier van belang, dat het legaliteitsbeginsel niet in de weg staat aan het vonnis en de straf van iemand die schuldig is aan een handelen of nalaten, hetwelk ten tijde dat het handelen of nalaten geschiedde, van strafrechtelijke aard was overeenkomstig de algemene rechtsbeginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend.
Op grond van dezelfde overwegingen oordeelt het hof dat voormelde retrospectieve toepassing geen strijd oplevert met artikel 16 van de Grondwet, inhoudende dat geen feit strafbaar is dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
6.5 Gezien al het voorgaande kan derhalve niet worden geoordeeld dat vervolging, berechting en mogelijk bestraffing van Verdachte inbreuk zouden maken op het legaliteitsbeginsel en/of dat Verdachte er geen rekening mee zou hebben kunnen houden dat hij elders dan in Suriname, in het bijzonder in Nederland, te eniger tijd zou worden vervolgd. Hetgeen de raadsman van Verdachte dienaangaande heeft betoogd kan hieraan niet afdoen.
7 Het begrip foltering in de Uitvoeringswet Folteringverdrag
7.1 In de beschikking van 3 maart 2000 heeft het hof vragen opgeworpen met betrekking tot de toepasselijkheid van de Uitvoeringswet Folteringverdrag, voor zover de feiten betrekking hebben op het ter dood brengen van de slachtoffers. Het hof verwijst naar de overwegingen 5.2.5 tot en met 5.2.7 van die beschikking.
7.2 Bij nadere beschouwing vindt het hof onvoldoende zwaarwegende aanwijzingen om uit te sluiten dat ook het “zelfstandig” doden, dat wil zeggen los van een daaraan voorafgaande foltering, onder de werking van de wet valt.
7.3 In dit verband is van belang dat artikel 1, tweede lid, van de Uitvoeringswet Folteringverdrag met mishandeling gelijkstelt het opzettelijk teweegbrengen van een toestand van hevige angst of een andere vorm van geestelijke ontreddering, hetgeen in het algemeen het geval zal zijn als men de slachtoffers confronteert met een naderende executie. Zoals reeds eerder aangegeven, valt niet wel in te zien dat dit teweegbrengen wèl als een foltering dient te worden beschouwd, doch de executie – de ultieme mishandeling – niet. Eén van de gronden waarop volgens de Memorie van Toelichting op de Uitvoeringswet Folteringverdrag (Tweede Kamer, vergaderjaar 1986-1987, 20 042, nr.3, p.5) de toepasselijkheid van het universaliteitsbeginsel berust, is de ondraaglijkheid van de gedachte dat folteraars, zolang hun door het regime van hun eigen land de hand boven het hoofd gehouden wordt, zich vrijelijk naar andere landen kunnen begeven en daar zelfs ongestraft oog in oog kunnen komen te staan met hun naar het buitenland gevluchte slachtoffers of met, voegt het hof hieraan toe, verwanten of andere bekenden van dezen. Deze overweging is moeilijk verenigbaar met een beperkte uitleg van de wet, die erop zou neerkomen dat juist de daders van de ernstigste misdrijven tegen de menselijkheid van vervolging en eventuele bestraffing gevrijwaard zouden blijven.
7.4 Dit gezichtspunt brengt mee dat alle hier mogelijk te verwijten feiten – mishandeling, al dan niet de dood ten gevolge hebbende én het doden als op zichzelf staande delict – met toepassing van de Uitvoeringswet Folterverdrag hier te lande kunnen worden vervolgd.
7.5 Het hof is van oordeel dat dit niet in strijd is met het uitgangspunt dat strafbepalingen in het algemeen restrictief dienen te worden uitgelegd (Tweede Kamer, vergaderjaar 1986-1987, 20 042, B, p.6, r.k.), omdat alleen dan zou kunnen worden voorkomen dat een strafrechtelijke vervolging volgt op basis van een rechtsnorm waarvan de betrokkene niet bij voorbaat – en in het bijzonder tijdens het begaan van de feiten – redelijkerwijs had kunnen of behoeven te weten, dat zijn gedrag daarmee in strijd is. Het hof verwijst hiervoor naar hetgeen in het rapport van de deskundige in (het slot van) 8.4.4. omtrent het begrip “foltering” is overwogen – in welk verband uitdrukkelijk “murder” (moord) wordt genoemd – en waarmee het hof zich verenigt.
7.6 Het hof onderkent dat op het onderhavige punt verschil van inzicht mogelijk is en dat niet is uit te sluiten dat de strafrechter voor een meer beperkte uitleg zal kiezen. Aangezien de meer uitgebreide uitleg op de door het hof vermelde gronden echter geenszins kan worden uitgesloten, zal de vervolgingsgrondslag te dezen niet worden beperkt. Het hof verwijst in dit verband nog naar hetgeen in rechtsoverweging 8.4 van deze beschikking over de vervolgingsgrondslag zal worden overwogen.
7.7 Daarbij komt dat het hof wenst te vermijden dat het te bevelen onderzoek naar de reeds lang geleden gepleegde feiten waar het in deze zaak om gaat bij voorbaat extra wordt gecompliceerd doordat een onderscheid zou moeten worden gemaakt tussen gevallen waarin een foltering de dood ten gevolge heeft gehad en gevallen waarin de dood, ofschoon mogelijk voorafgegaan door een foltering, niet als een gevolg van de foltering kan worden gezien.
8 Andere grondslagen voor een vervolging
8.1 De gebeurtenissen op 8/9 december 1982 kunnen niet als oorlogsmisdrijven worden gezien. Dit was reeds het voorlopig oordeel van het hof in zijn beschikking van 3 maart 2000. De deskundige heeft in paragraaf 3 van zijn rapport aangegeven zich daarmee te kunnen verenigen. Het hof komt mede aan de hand daarvan niet tot een andere zienswijze.
8.2 De deskundige heeft in zijn rapport voorts vermeld dat Verdachte naar internationaal gewoonterecht voor vervolging in aanmerking komt, maar er tevens – naar het oordeel van het hof terecht – op gewezen dat het Nederlandse recht een nationale wet vereist om internationaalrechtelijke verplichtingen in het eigen stelsel te verwerken voor zover het betreft de strafbaarstelling van menselijk gedrag (vergelijk artikel 94 van de Grondwet).
Het hof deelt de visie van de deskundige, dat misdrijven tegen de menselijkheid buiten het kader van de Uitvoeringswet Folteringverdrag in het Nederlandse recht beperkt strafbaar zijn gesteld, namelijk in de Wet Oorlogsstrafrecht. In die wet worden misdrijven tegen de menselijkheid niet als op zichzelf staande strafbare feiten gezien, maar als strafverzwarende omstandigheden in verband met oorlogsmisdrijven. Oorlogsmisdrijven doen zich, zoals hiervoor overwogen, echter in casu niet voor.
8.3 Het voorgaande brengt mee dat het hof geen reden ziet de vervolging van Verdachte op een andere of ruimere grondslag dan de Uitvoeringswet Folteringverdrag te doen plaatsvinden.
8.4 Het hof acht het evenwel wenselijk dat de rechter die over deze zaak ten gronde zal oordelen de vrijheid behoudt het feit of de feiten naar eigen inzicht te kwalificeren. Daarom zal het bevel tot vervolging niet worden geclausuleerd ten aanzien van de precieze juridische grondslag waarop de vervolging zal dienen te geschieden.
9 Slotsom
De klachten zijn gegrond. Vervolging van Verdachte zal worden bevolen. Onder verwijzing naar de overweging 3.7 van zijn beschikking van 3 maart 2000 zal het hof tevens gelasten dat een gerechtelijk vooronderzoek zal worden gevorderd.
10 De verkrijgbaarheid van deze beschikking
Het hof ziet aanleiding deze beschikking algemeen verkrijgbaar te stellen.
11 Beslissing
Het hof:
beveelt de officier van justitie in het arrondissement Amsterdam [voornamen] Verdachte, geboren op[geboortedatum en -plaats], Suriname, te vervolgen wegens de feiten waarop de beklagen betrekking hebben, gepleegd op of omstreeks 8/9 december 1982 in Paramaribo, Suriname;
gelast de officier van justitie bij de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de arrondissementsrechtbank te Amsterdam
een vordering te doen strekkende tot instelling van een gerechtelijk vooronderzoek met betrekking tot genoemde feiten;
– stelt de tekst van deze beschikking algemeen verkrijgbaar.
Deze beschikking is gegeven door de vijfde meervoudige burgerlijke kamer van het gerechtshof te Amsterdam, waarin zitting hadden mrs. H.L.C. Hermans, J.H.M. Willems en M.W.E. Koopmann, bijgestaan door mr. M.R. Jöbsis als griffier, en uitgesproken in raadkamer op 20 november 2000.
MOIWANA MONUMENT/TER HERDENKING VAN DE MASSASLACHTINGIN BOSNEGERDORP MOIWANA, WAARBIJ IN 1986 39 BURGERS WERDENDOODGESCHOTEN TIJDENS DE BINNENLANDSE OORLOG, ONDERVERANTWOORDELIJKHEID VAN LEGERBEVELHEBBER BOUTERSEhttp://en.wikipedia.org/wiki/Moiwana
SURINAME TENTOONSTELLING/IN SURINAME MONOLOGEN IS GEEN PLAATS VOOR DESI BOUTERSE!
AANDE NIEUWE KERKSTICHTING JULIUS LEEFT Onderwerp”Uw theatervoorstellingen ”Suriname Monologen”, met als onderwerp ”Desi Bouterse” Geacht Bestuur van de Nieuwe KerkGeacht Bestuur van Stichting Julius Leeft In het kader van het bewustzijnsproces van zwarte mensen en mensen van kleur, hier specifiek gericht op Suriname, vind ik het byzonder, dat u met ”Surinaamse Monologen”, theatervoorstellingen hebt opgezet, waarbij een aantal acteurs in de huid kruipen van mensen, die een byzondere betekenis hebben gehad in de geschiedenis van Suriname en haar vorming als natiestaat EN haar ontwikkeling als land in de gemeenschap der volkeren.Ik lees in uw aankondiging:”De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname MonologenZes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis.” [1] Uw monologen passen ook uitstekend in het kader van de Suriname tentoonstelling, waarvan ze, naar ik begrijp, een onderdeel zijn. [2] Tot zover dus lof. Maar er is een dissonant en niet zo’n kleine ook.In feite vraag ik mij af, om het in populair Nederlands te zeggen, hoe u het in uw hoofd gehaald hebt, tot een dergelijke actie over te gaan! Ik duid op de aanwezigheid, in die Monologen, van Suriname’s president D Bouterse, ex coupist, legerbevelhebber en, zoals u zelf in uw ”Monologen” opmerkt:”hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport.” [3] Hoe durft u iemand met een dergelijke belaste ”carriere”, ook al is hij dan nu Staatshoofd van Suriname, een plaats te geven tussen een vrijheidsstrijder als Anton de Kom, die juist streed, niet alleen tegen het kolonialisme, maar ook tegen dictatuur en terreur [4], een vrouw als Sophie Redmond, volksdokter en peiler van de emancipatie van de Surinaamse vrouw [5], een belangrijke kunst motivator als Nola Hatterman [6] en politici als oud president Johan Ferrier [7] en oud VHP voorman Jaggernath Lachmon [8], op wie zo het een en ander is aan te merken, maar die in ieder geval geen moordenaars waren, of om het neutraler te zeggen. werden verdacht van buitengerechtelijke executies! [9] Nou zult u waarschijnlijk ter verdediging aanvoeren, dat u in uw ”Monologen” Bouterse benoemd hebt voor wat betreft zijn twijfelachtige ”carriere” en verdachtstelling Ik citeer u in ”Monologen””Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;”'[10] Maar die verdediging houdt geen stand, want de opzet van uw Monologen is nu juist, dat in de huid van het personage wordt gekropen!Ik citeer u wat betreft Bouterse:”In ‘Desi Bouterse, een Surinaamse Caudillo’, blikt ex-sergeant, baas, legerbevelhebber Desi Bouterse terug op zijn leven als ex-president van Suriname.” [11] En aangezien de acteur, in de persoon van Bouterse, terugkijkt op diens leven en een mens nu eenmaal de neiging heeft [vaak naarmate zijn acties twijfelachtiger en crimineler zijn] zichzelf en zijn daden te rechtvaardigen of op zijn zachtst gezegd te bagatelliseren [vrijwel niemand zegt van zichzelf, ”ik ben een galgenaas……], in welke vorm van ook, kan het niet anders dan dat er een te positief beeld van deze Schurk in de Surinaamse samenleving wordt geschilderd. VERDERBOUTERSE: U noemt, terecht, Bouterse als hoofdverdachte in het Decembermoordenproces en zijn veroordeling, door Nederland wegens betrokkenheid bij drugshandel. [12]Maar hij heeft meer op zijn kerfstok!
A
Onder zijn verantwoordelijkheid als lid van de Nationale Militaire Raad en
vanaf juli 1980 bevelhebber van het leger vallen, arrestaties op vage gronden
en de slechte detentieomstandigheden/mishandelingen van arrestanten onder
detentieomstandigheden onder voormalige politicide zogenaamde oude politiek en ”dissidente” militairen. [13]
B
Standrechtelijke executie van Sergeant Majoor Hawker
In maart 1982 vond een mislukte coup plaats onder leiding van Hawker en Rambocus
Enkele dagen later werd de gewonde Hawker op zijn brancard, voor het oog
van de wereld, standrechtelijk geexecuteerd [14]
Volgens de Geneefse Conventies, het Internationaal Humanitair Oorlogsrecht en de Internationale Mensenrechtenverdragen is een standrechtelijke executie een oorlogsmisdaad!
C
Moiwana/Massaslachting
In het gewapende conflict tussen Bouterse en de leider van het zgn Jungle
Commando, Brunswijk van 1986 tot 1992, zijn aan beide zijden [15] een groot aantal mensenrechtenschendingen
en oorlogsmisdaden gepleegd
De beruchtste is de door het Nationaal Leger onder leiding van Bouterse aangerichte massaslachting
onder de bewoners van Moiwana, een dorp in het binnenland van Suriname,
van wie tientallen werden gedood [16]
Het Inter Amerikaans Hof voor de Mensenrechten veroordeelde Suriname
in 2005 voor de massamoord [17]
Zowel de Decembermoorden als de massaslachting in
Moiwana zijn gekwalificeerd als misdaden tegen de menselijkheid. [18]
EPILOOG
Er valt nog veel meer op te merken over de handel en wandel van Suriname’s huidige president, D. Bouterse, maar ik laat het hierbij.
Duidelijk lijkt mij, dat u lelijk in de fout gegaan bent met het toevoegen van president Bouterse aan de rij personages bij uw Monologen, die, ieder op hun eigen wijze [en de een meer dan de ander] een zeer waardevolle bijdrage aan Suriname hebben geleverd.
Daar past oorlogsmisdadiger [Moiwana], ex dictator en ex legerbevelhebber D Bouterse NIET tussen!
Het was anders geweest, als u monologen van dieven, moordenaars en andere zware criminelen gemaakt had……
Ik eindig dan ook met een dringend appel aan uw adres, de voorstelling
”Monologen” over Desi Bouterse, die op 19 en 20 december wordt opgevoerd [ook zo smakeloos om dit in de maand van de Decembermoorden te laten plaatsvinden…..] alsnog af te gelasten.
Zo niet, dan is er een lelijke smet geworpen op uw voorstellingen
”De Monologen”
Wilt u zo de geschiedenis ingaan!
Ik dacht het niet.
Vriendelijke groeten
Astrid Essed
Amsterdam
NOTEN1]
”De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname MonologenZes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis. Locatie: De Nieuwe Kerk Amsterdam.”
De Nieuwe Kerk en Stichting Julius Leeft! presenteren: De Suriname Monologen Zes bijzondere voorstellingen waarin bekende acteurs in de huid kruipen van kopstukken uit de Surinaamse geschiedenis. Locatie: De Nieuwe Kerk Amsterdam. Met:
Johan Ferrier, de laatste gouverneur en eerste president van de onafhankelijke republiek Suriname, overleden in Nederland in 2010. Gespeeld door Kenneth Herdigein;
Anton de Kom, auteur van het beroemde boek ‘Wij slaven van Suriname’, anti-kolonialist, en na zijn verbanning naar Nederland omgekomen als verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog. Gespeeld door Urmie Plein;
Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel, drie Surinaamse politici die voor de onafhankelijkheid van Suriname een cruciale rol speelden in het publieke debat. Gespeeld door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie;
Nola Hatterman, Nederlandse actrice, kunstenares. Voorvechtster voor een zelfstandig Surinaamse kunstenaarsbeweging. Zij vestigde zich in Suriname in 1953 als beeldend kunstenaar. Gespeeld door Monic Hendrickx;
Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;
Dr. Sophie Redmond, de eerste zwarte vrouw die arts werd in Suriname. Zij werd voorvechter van Suriname, zij droeg traditionele Surinaamse kleding en weigerde importvoedsel te eten. Gespeeld door Dorothy Blokland.
De Suriname Monologen hebben een topcast, zang door Gerda Havertong, Jeannine la Rose, Anna Makaloy. Muziek van Harto Soemodihardjo en zijn in de regie van John Leerdam.
Programma 19 uur: deuren open 19.30 uur: start voorstelling (geen pauze) 20.30 uur: einde voorstelling, mogelijkheid om de tentoonstelling te bezoeken 22 uur: einde avond
Maandag 21 en dinsdag 22 oktober Johan Ferrier door Kenneth Herdigein, script: Paulette Smit Meer info Deze voorstelling is al geweest, er is een extra voorstelling in het Bijlmerparktheater (zie hieronder)
Vrijdag 8 en zondag 10 november Anton de Kom door Urmie Plein, script: Noraly Beyer Meer info Koop online tickets
Maandag 25 (Onafhankelijkheidsdag) en dinsdag 26 november Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie, script: Sheila Sitalsing Meer info Koop online tickets
Maandag 2 en dinsdag 3 december Nola Hatterman door Monic Hendrickx, script: Bodil de la Parra Meer info Koop online tickets
Donderdag 19 en vrijdag 20 december Desi Bouterse door Michiel Blankwaardt, script: Rudy Lion Sjin Tjoe, Remco Meijer, Paulette Smit en Jeffrey Spalburg Meer info Koop online tickets
Dinsdag 14 (haar geboortedag) en woensdag 15 januari Dr. Sophie Redmond door Dorothy Blokland, zang: Gerda Havertong, script: Ayden Carlo Meer info Koop online tickets
Woensdag 13 november (extra voorstelling) Johan Ferrier in het Bijlmer Parktheater, script: Paulette Smit Meer info en kaartverkoop
Partners van de Suriname Monologen De Suriname Monologen zijn mogelijk gemaakt door genereuze bijdragen van: – Stichting Vrienden van De Nieuwe Kerk – Amsterdams Fonds voor de Kunst – Lira Fonds – Fonds21 – Gemeente Amsterdam – OZ Architects
[2]
”De Suriname MonologenSpeciaal voor De Grote Suriname-tentoonstelling komt Stichting Julius Leeft! dit najaar met zes theaterproducties over de Surinaamse geschiedenis. Met een topcast en muziek van Harto Soemodihardjo en in de regie van John Leerdam. Klik hier voor meer informatie & online tickets.” NIEUWE KERKDE GROTE SURINAME TENTOONSTELLING https://www.nieuwekerk.nl/tentoonstellingen/de-grote-suriname-tentoonstelling/ TEKST
Vanaf 5 oktober te zien in De Nieuwe Kerk: een veelomvattende tentoonstelling over Suriname. De Grote Suriname-tentoonstelling brengt het meeslepende epos van het land en zijn bewoners met zeer verschillende achtergronden, die samenkwamen in het land. Musea, archieven en particulieren in Suriname en Nederland werkten mee en het verhaal wordt verteld door Surinamers zelf. Een groots verhaal dat de hele cultuurgeschiedenis bestrijkt, van de oudste nederzettingen tot de onafhankelijke republiek van vandaag.
Tickets Tickets voor De Grote Suriname-tentoonstelling zijn hier online verkrijgbaar.Rijke collectie In een spectaculaire setting reis je door het land en haar geschiedenis. Ruim driehonderd objecten worden gepresenteerd: archeologische vondsten, historische foto’s en documenten, kledingstukken, hedendaagse kunst, film- en muziekfragmenten, sieraden en toegepaste kunst. Ze zijn afkomstig uit tientallen musea en privécollecties in Suriname en Nederland, waaronder ook het Koninklijk Huis Archief. Samen met grote audiovisuele voorstellingen vormen zij een kleurrijk, veelzijdig geheel.Onverwachte en persoonlijke invalshoeken Vanuit verrassende perspectieven verbeeldt de tentoonstelling talloze aspecten van Suriname. Met eyeopeners over de oorspronkelijke bewoners, de plantagecultuur, de slavernij en contractarbeiders, het veelkleurige culturele leven, de monumentale binnenstad van Paramaribo tot de Surinamerivier en de rijke flora en fauna van het land. Bekende historische momenten worden afgewisseld met persoonlijke verhalen. De bewoners laten letterlijk hun stem horen, in interviews en audiovisuals.
De Grote Suriname-fotowedstrijd In het kader van deze tentoonstelling organiseert De Nieuwe Kerk De Grote Suriname-fotowedstrijd, waaraan het publiek kan meedoen door een eigen herinnering, beeld of beleving van Suriname te delen. De winnende foto – te kiezen door een gerenommeerde vakjury – krijgt een plaats in de tentoonstelling en wordt een van de campagnebeelden. Elke maand wordt er een nieuwe winnaar gekozen en aan de tentoonstelling toegevoegd. De wedstrijd start op donderdag 1 augustus, inzendingen kunnen op deze pagina worden ge-upload. De Suriname Monologen Speciaal voor De Grote Suriname-tentoonstelling komt Stichting Julius Leeft! dit najaar met zes theaterproducties over de Surinaamse geschiedenis. Met een topcast en muziek van Harto Soemodihardjo en in de regie van John Leerdam. Klik hier voor meer informatie & online tickets.
Samenwerking De tentoonstellingsmakers van De Nieuwe Kerk werken niet alleen nauw samen met een veelheid aan musea, archieven, verzamelaars en kunstenaars in Suriname en Nederland. Er zijn tal van prominenten die zich inzetten als ambassadeur van deze tentoonstelling. Van schrijvers, historici en artiesten tot tv-persoonlijkheden, algemeen geïnteresseerden en betrokken jongeren. Met organisaties als Kwaku Summer Festival, Stichting Julius Leeft! en Stichting Johan Ferrier Fonds worden gezamenlijke activiteiten opgezet.
Meer Suriname in Amsterdam In het Tropenmuseum, gulle bruikleengever voor de tentoonstelling in De Nieuwe Kerk, is dit najaar een Suriname-expositie voor kinderen te zien. Tegelijk met De Grote Suriname-tentoonstelling opent Museum Van Loon Aan de Surinaamse grachten, over de betrokkenheid van de familie Van Loon met de WIC en Suriname in de achttiende en negentiende eeuw.
Aanleiding De geschiedenis van Suriname krijgt in Nederland weinig aandacht, ook niet in het onderwijs, terwijl de beide landen een eeuwenlange geschiedenis delen. Daaruit ontstond de ambitie om het land, de bewoners en haar geschiedenis met alle mooie én minder mooie aspecten, te laten zien aan een breed publiek. Bovendien is Suriname volgend jaar 45 jaar zelfstandig. Belangstelling, die het land verdient. Door een tentoonstelling die, net als het land zelf, veelzijdig en kleurrijk is en die verbindt, verrijkt en verrast.
[3]
”Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;”
”Na de Duitse inval in 1940, sloot De Kom zich aan bij het communistisch georiënteerde Nederlands verzet. Hij schreef op verzoek van Nico Wijnen artikelen voor het communistische verzetsblad De Vonk en later voor het Revolutionair Socialistische blad met dezelfde naam, waarvan hij een van de oprichters, de schrijver Jef Last kende.
”Desi Bouterse, hoofdverdachte in het strafproces van de decembermoorden en veroordeeld tot 11 jaar celstraf in Nederland wegens betrokkenheid bij een drugstransport. In 2010 werd hij democratisch verkozen tot president van Suriname en in 2015 herkozen. Gespeeld door Michiel Blankwaardt;” DE SURINAME MONOLOGEN https://www.nieuwekerk.nl/tentoonstellingen/de-suriname-monologen/
In ‘Desi Bouterse, een Surinaamse Caudillo’, blikt ex-sergeant, baas, legerbevelhebber Desi Bouterse terug op zijn leven als ex-president van Suriname.
Spel: Michiel Blankwaardt (als verteller) Tekst: Rudi Lion Sin Tjoe en Remco Meijer Muziek: Harto Soemodihardjo (muzikale regie, gitaar), Jeannine la Rose, Gerda Havertong, Jeffrey Spalburg, Anna Makaloy (zang) Regie: John Leerdam
De Suriname Monologen zijn mogelijk gemaakt door genereuze bijdragen van Stichting Vrienden van De Nieuwe Kerk, Amsterdams Fonds voor de Kunst, Lira Fonds, Fonds21, Gemeente Amsterdam en OZ Architects.
Bouterse werd op 16 juli 1999 in Nederland voor zijn betrokkenheid bij een drugstransport van 474 kilogram cocaïne, dat in 1997 werd onderschept in de haven van Stellendam, bij verstek tot zestien jaar gevangenisstraf veroordeeld.”
[15] WIKIPEDIA BINNENLANDSE OORLOG http://nl.wikipedia.org/wiki/B innenlandse_Oorlog [16] AMNESTY INTERNATIONAL DECEMBERMOORDEN EN MOIWANA https://www.amnesty.nl/encyclo pedie/decembermoorden-en-moiwa na-suriname DE GROENE AMSTERDAMMER DE HEER BOUTERSE LUST IK RAUW PIJNLIJKE GESCHIEDENIS DE DECEMBERMOORDEN IN SURINAME 6 JANUARI 2010 http://www.groene.nl/artikel/d e-heer-bouterse-lust-ik-rauw ”Op 15 augustus 2005 werd bekend dat het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten de regering van Suriname heeft veroordeeld inzake de massamoord. De regering moet nabestaanden van de slachtoffers een vergoeding uitkeren; moet smartengeld en schadevergoeding uitkeren aan de overlevenden; moet de daders vervolgen; en moet fondsen ter beschikking stellen voor de ontwikkeling van het dorp. De regering van Suriname is ook veroordeeld in de kosten van het proces.” WIKIPEDIA MOIWANA http://nl.wikipedia.org/wiki/M oiwana [17] ”Op 15 augustus 2005 werd bekend dat het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten de regering van Suriname heeft veroordeeld inzake de massamoord. De regering moet nabestaanden van de slachtoffers een vergoeding uitkeren; moet smartengeld en schadevergoeding uitkeren aan de overlevenden; moet de daders vervolgen; en moet fondsen ter beschikking stellen voor de ontwikkeling van het dorp. De regering van Suriname is ook veroordeeld in de kosten van het proces. ”WIKIPEDIA MOIWANA http://nl.wikipedia.org/wiki/M oiwana [18] ZOWEL DE DECEMBERMOORDEN ALS DE MASSASLACHTING INMOIWANA ZIJN GEKWALIFICEERD ALS MISDADEN TEGEN DEMENSELIJKHEIDDECEMBERMOORDEN ”’Decembermoorden’ uit 1982 in Suriname kunnen naar internationaal volkenrecht worden gezien als een misdaad tegen de menselijkheid. Dat concludeert de Zuid-Afrikaanse hoogleraar volkenrecht prof. C. Dugard in een rapport dat hij heeft opgesteld voor het gerechtshof in Amsterdam.” NRCMOORDEN IN ’82 MISDAAD TEGEN DEMENSELIJKHEID12 JULI 2000
http://retro.nrc.nl/W2/Lab/ HAL15/000712a.html ” Mr.dr. John Dugard is een internationaal gerenommeerd hoogleraar Internationaal Recht. Hij was een vooraanstaand criticus van de Apartheid, een architect van de nieuwe democratische grondwet van Zuid Afrika en wordt als een ‘vader van de mensenrechten in Zuid Afrika’ beschouwd.
In 2000 schreef hij, op verzoek van het Gerechtshof Amsterdam als Amicus Curiae (speciaal deskundige) een gedocumenteerd rapport over de vraag of de folteringen en moorden van 8 december 1982 kwalificeerden als misdrijven tegen de menselijkheid. Zijn antwoord, in de terughoudende stijl van de adviseur geschreven, liet er geen misverstand over bestaan: ‘De folteringen en moorden in Paramaribo in 1982 lijken te vallen binnen de definitie van misdrijven tegen de menselijkheid. Ze werden gepleegd door militaire autoriteiten in Suriname (staatsactoren) tegen een groep burgers die tot doelwit werden, niet vanwege hun individuele eigenschappen maar vanwege hun status als leiders van de Surinaamse intellectuele elite. Bovendien, zij werden gepleegd op een systematische manier als onderdeel van een georganiseerd plan, met gebruikmaking van publieke middelen, gericht op vernietiging van potentiële opponenten van de militaire autoriteiten’. Dugard wees er bovendien op dat ernstige schendingen van de mensenrechten door het militaire regime zich ook voor en na december 1982 hadden voltrokken.”STARNIEUWS.COMDECEMBERMOORDEN, MISDRIJVEN TEGEN DE MENSELIJKHEIDTHEO PARA20 OCTOBER 2015 http://www.starnieuws.com/ index.php/welcome/index/ nieuwsitem/31833 ”5.1 Het hof verenigt zich met de opmerkingen en conclusies van de deskundige, hierop neerkomende dat de onderhavige feiten kunnen worden beschouwd als misdrijven tegen de menselijkheid/folteringen naar internationaal gewoonterecht, omdat zij zijn begaan op een systematische manier volgens een tevoren beraamd plan door de militaire autoriteiten, aan wie Verdachte leiding gaf, en gericht waren tegen een groep burgers, met het doel bekentenissen te verkrijgen of om leden van de burgerbevolking te intimideren of te dwingen.”…………”11 Beslissing
Het hof:
beveelt de officier van justitie in het arrondissement Amsterdam [voornamen] Verdachte, geboren op[geboortedatum en -plaats], Suriname, te vervolgen wegens de feiten waarop de beklagen betrekking hebben, gepleegd op of omstreeks 8/9 december 1982 in Paramaribo, Suriname;
gelast de officier van justitie bij de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de arrondissementsrechtbank te Amsterdam
een vordering te doen strekkende tot instelling van een gerechtelijk vooronderzoek met betrekking tot genoemde feiten;
– stelt de tekst van deze beschikking algemeen verkrijgbaar.
Deze beschikking is gegeven door de vijfde meervoudige burgerlijke kamer van het gerechtshof te Amsterdam, waarin zitting hadden mrs. H.L.C. Hermans, J.H.M. Willems en M.W.E. Koopmann, bijgestaan door mr. M.R. Jöbsis als griffier, en uitgesproken in raadkamer op 20 november 2000.”
Beschikking van 20 november 2000 van de vijfde meervoudige kamer belast met de behandeling van burgerlijke zaken op het beklag met de rekestnummers R 97/163/12 Sv en R 97/176/12 Sv van
[Klager 1] en [Klager 2],
klagers,
raadsman: mr. J.S. Pen,
Keizersgracht 332,
1016 EZ Amsterdam.
1 De verdere behandeling van de klaagschriften
1.1 Het hof verwijst naar zijn beschikkingen in deze zaak van 30 september 1998, 3 maart 2000 en 26 april 2000. De tekst van deze beschikkingen, die in kopie hierbij zijn gevoegd, wordt geacht hier te zijn ingelast.
1.2 Het hof heeft in de beschikking van 3 maart 2000 aangegeven voorlichting nodig te achten van een deskundige op het gebied van het volkenrechtelijk gewoonterecht en elke verdere beslissing aangehouden.
1.3 Bij de beschikking van 26 april 2000 heeft het hof prof. C.J.R. Dugard, hoogleraar in het volkenrecht aan de Universiteit Leiden en Senior Council, Supreme Court of South-Africa, tot deskundige benoemd, verder te noemen: “de deskundige”.
1.4 De deskundige heeft op 7 juli 2000 een rapport over de vragen, zoals geformuleerd in de beschikking van 3 maart 2000, aan het hof doen toekomen.
Dit rapport is in kopie aan deze beschikking gehecht.
1.5 Op 19 september 2000 heeft het hof een raadkamerzitting gehouden waarin voornoemd rapport van de deskundige in diens aanwezigheid aan de orde werd gesteld.
1.6 Klagers zijn in raadkamer verschenen, bijgestaan door mr. J.S. Pen en mr. dr. D. van der Landen, beiden advocaat te Amsterdam. Zij hebben bij monde van mr. Pen volhard in het beklag.
1.7 Ook de advocaat-generaal was in raadkamer aanwezig. Hij heeft gepersisteerd bij zijn eerdere standpunt.
1.8 Verdachte is, hoewel behoorlijk opgeroepen, niet in raadkamer verschenen. Zijn raadsman, mr. A. Moszkowicz, advocaat te Amsterdam, is wel in raadkamer verschenen.
Mr. Moszkowicz heeft aan de hand van nadien overgelegde pleitnotities primair gevraagd klagers niet ontvankelijk te verklaren en subsidiair gevraagd het beklag af te wijzen.
2 De omvang en strekking van de klachten
2.1 De raadsman van Verdachte heeft aangevoerd dat de klagers kennelijk slechts hebben willen klagen met betrekking tot de misdrijven die gepleegd zijn jegens hun respectieve verwanten en dat het rechtens niet mogelijk is dat de klachten zich mede uitstrekken tot feiten die betrekking hebben op andere slachtoffers.
2.2 Dienaangaande geldt het volgende. Weliswaar wordt de positie van klagers als belanghebbenden in de zin van art. 12 Sv. in dit geval bepaald door de verwantschap die zij met de desbetreffende slachtoffers van het gebeurde hebben, maar dat brengt geenszins mee dat de door hen verlangde vervolging van Verdachte niet mede op gedragingen ten opzichte van andere slachtoffers in dezelfde context betrekking zou kunnen hebben. Voor een zo beperkte uitleg van de klachten als bepleit door de raadsman van Verdachte geeft overigens noch de tekst daarvan, noch de daarop gegeven toelichting voldoende grond.
3 Opportuniteit van berechting door de Nederlandse rechter
3.1 In zijn beschikking van 3 maart 2000 heeft het hof vooropgesteld dat het instellen van een strafrechtelijk onderzoek ter zake van de op eigen grondgebied gepleegde strafbare feiten, die schendingen van mensenrechten opleverden, in beginsel een verplichting is die voor de Republiek Suriname voortvloeit uit het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, waarbij het land sedert 1977 partij is. Het hof sprak echter uit dat niet te verwachten viel dat Verdachte in Suriname op afzienbare termijn zou worden vervolgd en berecht ter zake van de feiten waarop het beklag betrekking heeft.
3.2 Inmiddels zijn in de pers recentelijk berichten verschenen die inhouden dat tegen Verdachte in verband met deze feiten in Suriname een gerechtelijk vooronderzoek is aangevangen. Dit roept de vraag op of een vervolging hier te lande nog opportuun moet worden geacht, zoals in het slot van de overweging 4.2 van de beschikking van 3 maart 2000 werd overwogen.
3.3. Omtrent het vermelde gerechtelijk vooronderzoek heeft het hof geen officiële mededeling bereikt en over de eventuele uitkomst daarvan kan geen voorspelling worden gedaan, zo min als zekerheid bestaat over de vraag of vervolgens besloten zal worden een strafzaak tegen Verdachte ter zitting van een rechterlijk college aanhangig te maken. Bij deze stand van zaken ziet het hof onvoldoende aanleiding af te wijken van zijn op 3 maart 2000 ter zake ingenomen standpunt over de opportuniteit van een vervolging hier te lande.
3.4 Die vervolging kan met bewilliging van het hof tenslotte nog worden gestaakt, indien ontwikkelingen in een eventueel Surinaams strafproces daartoe aanleiding zouden geven. Daarbij geldt dat een Surinaams gewijsde door de Nederlandse rechter in beginsel, dat wil zeggen buitengewone omstandigheden daargelaten, moet worden gerespecteerd overeenkomstig het bepaalde in artikel 68, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht. Hetzelfde geldt voor een afdoening buiten het strafgeding, zij het dat het, gezien de bijzondere ernst van de feiten, niet goed voorstelbaar is dat daartoe zal worden overgegaan.
4 Geen immuniteit van Verdachte als staatshoofd
4.1 De raadsman van Verdachte heeft gesteld dat deze in verband met de onderhavige feiten niet kan worden vervolgd omdat deze toentertijd de positie van staatshoofd zou hebben bekleed.
4.2 Het hof kan in het midden laten of die onvoldoende gemotiveerde stelling omtrent de positie van Verdachte juist is.
Het plegen van zeer ernstige strafbare feiten als waarom het hier gaat, kan immers niet tot de officiële taken van een staatshoofd worden gerekend.
5 De strafbaarheid van de onderhavige feiten naar volkenrecht en de toepasselijkheid van het universaliteitsbeginsel
5.1 Het hof verenigt zich met de opmerkingen en conclusies van de deskundige, hierop neerkomende dat de onderhavige feiten kunnen worden beschouwd als misdrijven tegen de menselijkheid/folteringen naar internationaal gewoonterecht, omdat zij zijn begaan op een systematische manier volgens een tevoren beraamd plan door de militaire autoriteiten, aan wie Verdachte leiding gaf, en gericht waren tegen een groep burgers, met het doel bekentenissen te verkrijgen of om leden van de burgerbevolking te intimideren of te dwingen.
5.2 Het hof schaart zich eveneens achter het oordeel van de deskundige:
dat foltering als misdrijf tegen de menselijkheid reeds in 1982 een misdrijf was volgens internationaal gewoonterecht en dat de dader daarvan persoonlijk strafrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld;
dat het in 1982 waarschijnlijk niet (meer) zo was dat een misdrijf tegen de menselijkheid alleen in tijd van oorlog of tijdens een gewapend conflict kon worden begaan, maar ook in tijd van vrede;
dat misdrijven tegen de menselijkheid niet verjaren;
– dat een staat volgens het internationaal gewoonterecht naar de stand van 1982
bevoegd was extraterritoriale (universele) rechtsmacht uit te oefenen ten opzichte van een niet-onderdaan die verdacht werd van een misdrijf tegen de menselijkheid.
5.3 Voorts begrijpt het hof uit het rapport van de deskundige dat het voor de uitoefening van rechtsmacht niet nodig is dat het slachtoffer onderdaan is of de slachtoffers onderdanen zijn van de vervolgende staat, maar dat dit – zoals in het onderhavige geval waarin de klagers verwanten zijn van slachtoffers – de juridische grondslag van een vervolging wel versterkt.
5.4 In het rapport van de deskundige heeft het hof onvoldoende aanknopingspunten kunnen vinden voor de opvatting dat vervolging van Verdachte hier te lande naar maatstaven van internationaal (gewoonte)recht niet mogelijk en toelaatbaar zou zijn, zo lang hij zich niet in Nederland bevindt.
6 Folteringen
6.1 Wat betreft folteringen verwijst het hof naar zijn overwegingen in zijn beschikking van 3 maart 2000, onder 5.2, en volhardt daarbij.
In de lijn hiervan en van hetgeen in de onderhavige beschikking eveneens onder 5.2 is overwogen, ligt besloten dat vervolging van Verdachte wegens folteringen rechtens mogelijk is en derhalve zal worden bevolen.
6.2 Het hof heeft echter in het slot van vermelde overwegingen de vraag opgeworpen of de Uitvoeringswet Folteringverdrag kan worden toegepast op feiten die zijn gepleegd op 8/9 december 1982. Dit zijn immers data die liggen vóór de inwerkingtreding van de wet op 20 januari 1989. Het hof had daarbij het oog op de bedenking, dat alsdan aan de wet terugwerkende kracht zou worden verleend en derhalve mogelijk schending zou plaatsvinden van het legaliteitsbeginsel. Dat beginsel houdt in, dat geen misdaad en geen straf kunnen bestaan dan op grond van een wet die aan de misdaad voorafgaat.
6.3 De deskundige heeft in paragraaf 8.4.3 en volgende van zijn rapport daaromtrent aangegeven dat het Folteringverdrag een declaratoir karakter draagt. Met andere woorden: het verdrag bevestigt slechts wat reeds besloten lag in het internationaal gewoonterecht ten aanzien van het verbod, de bestraffing en de omschrijving van foltering als misdrijf tegen de menselijkheid.
Hieruit volgt naar het oordeel van de deskundige dat de Uitvoeringswet Folteringverdrag met terugwerkende kracht kan worden toegepast op gedrag dat naar Nederlands recht onwettig was vóór 1989, doch niet onder de naam foltering strafbaar was gesteld, zoals mishandeling en moord.
De deskundige heeft in dit verband een onderscheid gemaakt tussen een “retroactieve” en een “retrospectieve” wetgeving. Een retroactieve wet maakt een feit strafbaar dat niet strafbaar was toen het werd begaan. Een retrospectieve wet daarentegen is er niet op gericht nieuwe strafbare feiten in het leven te roepen.
6.4 Het hof sluit zich aan bij deze overwegingen van de deskundige en diens conclusie, hierop neerkomende dat, indien de Nederlandse rechter de Uitvoeringswet Folteringverdrag op een retrospectieve wijze zou toepassen bij de vervolging en berechting van Verdachte op basis van universele rechtsmacht – hetgeen naar het oordeel van het hof niet alleen mogelijk is, maar ook aangewezen voorkomt – artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten niet wordt geschonden. Dit artikel bepaalt, voor zover hier van belang, dat het legaliteitsbeginsel niet in de weg staat aan het vonnis en de straf van iemand die schuldig is aan een handelen of nalaten, hetwelk ten tijde dat het handelen of nalaten geschiedde, van strafrechtelijke aard was overeenkomstig de algemene rechtsbeginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend.
Op grond van dezelfde overwegingen oordeelt het hof dat voormelde retrospectieve toepassing geen strijd oplevert met artikel 16 van de Grondwet, inhoudende dat geen feit strafbaar is dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
6.5 Gezien al het voorgaande kan derhalve niet worden geoordeeld dat vervolging, berechting en mogelijk bestraffing van Verdachte inbreuk zouden maken op het legaliteitsbeginsel en/of dat Verdachte er geen rekening mee zou hebben kunnen houden dat hij elders dan in Suriname, in het bijzonder in Nederland, te eniger tijd zou worden vervolgd. Hetgeen de raadsman van Verdachte dienaangaande heeft betoogd kan hieraan niet afdoen.
7 Het begrip foltering in de Uitvoeringswet Folteringverdrag
7.1 In de beschikking van 3 maart 2000 heeft het hof vragen opgeworpen met betrekking tot de toepasselijkheid van de Uitvoeringswet Folteringverdrag, voor zover de feiten betrekking hebben op het ter dood brengen van de slachtoffers. Het hof verwijst naar de overwegingen 5.2.5 tot en met 5.2.7 van die beschikking.
7.2 Bij nadere beschouwing vindt het hof onvoldoende zwaarwegende aanwijzingen om uit te sluiten dat ook het “zelfstandig” doden, dat wil zeggen los van een daaraan voorafgaande foltering, onder de werking van de wet valt.
7.3 In dit verband is van belang dat artikel 1, tweede lid, van de Uitvoeringswet Folteringverdrag met mishandeling gelijkstelt het opzettelijk teweegbrengen van een toestand van hevige angst of een andere vorm van geestelijke ontreddering, hetgeen in het algemeen het geval zal zijn als men de slachtoffers confronteert met een naderende executie. Zoals reeds eerder aangegeven, valt niet wel in te zien dat dit teweegbrengen wèl als een foltering dient te worden beschouwd, doch de executie – de ultieme mishandeling – niet. Eén van de gronden waarop volgens de Memorie van Toelichting op de Uitvoeringswet Folteringverdrag (Tweede Kamer, vergaderjaar 1986-1987, 20 042, nr.3, p.5) de toepasselijkheid van het universaliteitsbeginsel berust, is de ondraaglijkheid van de gedachte dat folteraars, zolang hun door het regime van hun eigen land de hand boven het hoofd gehouden wordt, zich vrijelijk naar andere landen kunnen begeven en daar zelfs ongestraft oog in oog kunnen komen te staan met hun naar het buitenland gevluchte slachtoffers of met, voegt het hof hieraan toe, verwanten of andere bekenden van dezen. Deze overweging is moeilijk verenigbaar met een beperkte uitleg van de wet, die erop zou neerkomen dat juist de daders van de ernstigste misdrijven tegen de menselijkheid van vervolging en eventuele bestraffing gevrijwaard zouden blijven.
7.4 Dit gezichtspunt brengt mee dat alle hier mogelijk te verwijten feiten – mishandeling, al dan niet de dood ten gevolge hebbende én het doden als op zichzelf staande delict – met toepassing van de Uitvoeringswet Folterverdrag hier te lande kunnen worden vervolgd.
7.5 Het hof is van oordeel dat dit niet in strijd is met het uitgangspunt dat strafbepalingen in het algemeen restrictief dienen te worden uitgelegd (Tweede Kamer, vergaderjaar 1986-1987, 20 042, B, p.6, r.k.), omdat alleen dan zou kunnen worden voorkomen dat een strafrechtelijke vervolging volgt op basis van een rechtsnorm waarvan de betrokkene niet bij voorbaat – en in het bijzonder tijdens het begaan van de feiten – redelijkerwijs had kunnen of behoeven te weten, dat zijn gedrag daarmee in strijd is. Het hof verwijst hiervoor naar hetgeen in het rapport van de deskundige in (het slot van) 8.4.4. omtrent het begrip “foltering” is overwogen – in welk verband uitdrukkelijk “murder” (moord) wordt genoemd – en waarmee het hof zich verenigt.
7.6 Het hof onderkent dat op het onderhavige punt verschil van inzicht mogelijk is en dat niet is uit te sluiten dat de strafrechter voor een meer beperkte uitleg zal kiezen. Aangezien de meer uitgebreide uitleg op de door het hof vermelde gronden echter geenszins kan worden uitgesloten, zal de vervolgingsgrondslag te dezen niet worden beperkt. Het hof verwijst in dit verband nog naar hetgeen in rechtsoverweging 8.4 van deze beschikking over de vervolgingsgrondslag zal worden overwogen.
7.7 Daarbij komt dat het hof wenst te vermijden dat het te bevelen onderzoek naar de reeds lang geleden gepleegde feiten waar het in deze zaak om gaat bij voorbaat extra wordt gecompliceerd doordat een onderscheid zou moeten worden gemaakt tussen gevallen waarin een foltering de dood ten gevolge heeft gehad en gevallen waarin de dood, ofschoon mogelijk voorafgegaan door een foltering, niet als een gevolg van de foltering kan worden gezien.
8 Andere grondslagen voor een vervolging
8.1 De gebeurtenissen op 8/9 december 1982 kunnen niet als oorlogsmisdrijven worden gezien. Dit was reeds het voorlopig oordeel van het hof in zijn beschikking van 3 maart 2000. De deskundige heeft in paragraaf 3 van zijn rapport aangegeven zich daarmee te kunnen verenigen. Het hof komt mede aan de hand daarvan niet tot een andere zienswijze.
8.2 De deskundige heeft in zijn rapport voorts vermeld dat Verdachte naar internationaal gewoonterecht voor vervolging in aanmerking komt, maar er tevens – naar het oordeel van het hof terecht – op gewezen dat het Nederlandse recht een nationale wet vereist om internationaalrechtelijke verplichtingen in het eigen stelsel te verwerken voor zover het betreft de strafbaarstelling van menselijk gedrag (vergelijk artikel 94 van de Grondwet).
Het hof deelt de visie van de deskundige, dat misdrijven tegen de menselijkheid buiten het kader van de Uitvoeringswet Folteringverdrag in het Nederlandse recht beperkt strafbaar zijn gesteld, namelijk in de Wet Oorlogsstrafrecht. In die wet worden misdrijven tegen de menselijkheid niet als op zichzelf staande strafbare feiten gezien, maar als strafverzwarende omstandigheden in verband met oorlogsmisdrijven. Oorlogsmisdrijven doen zich, zoals hiervoor overwogen, echter in casu niet voor.
8.3 Het voorgaande brengt mee dat het hof geen reden ziet de vervolging van Verdachte op een andere of ruimere grondslag dan de Uitvoeringswet Folteringverdrag te doen plaatsvinden.
8.4 Het hof acht het evenwel wenselijk dat de rechter die over deze zaak ten gronde zal oordelen de vrijheid behoudt het feit of de feiten naar eigen inzicht te kwalificeren. Daarom zal het bevel tot vervolging niet worden geclausuleerd ten aanzien van de precieze juridische grondslag waarop de vervolging zal dienen te geschieden.
9 Slotsom
De klachten zijn gegrond. Vervolging van Verdachte zal worden bevolen. Onder verwijzing naar de overweging 3.7 van zijn beschikking van 3 maart 2000 zal het hof tevens gelasten dat een gerechtelijk vooronderzoek zal worden gevorderd.
10 De verkrijgbaarheid van deze beschikking
Het hof ziet aanleiding deze beschikking algemeen verkrijgbaar te stellen.
11 Beslissing
Het hof:
beveelt de officier van justitie in het arrondissement Amsterdam [voornamen] Verdachte, geboren op[geboortedatum en -plaats], Suriname, te vervolgen wegens de feiten waarop de beklagen betrekking hebben, gepleegd op of omstreeks 8/9 december 1982 in Paramaribo, Suriname;
gelast de officier van justitie bij de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de arrondissementsrechtbank te Amsterdam
een vordering te doen strekkende tot instelling van een gerechtelijk vooronderzoek met betrekking tot genoemde feiten;
– stelt de tekst van deze beschikking algemeen verkrijgbaar.
U zou het zomaar gemist kunnen hebben, want echt uitpakken doen de media er niet mee, de dodelijke aanslag op een synagoge en een dönerzaak in de Duitse stad Halle. Geen overspannen politici die orakelen over “onze manier van leven”, geen avondvullende analyses van de achtergronden van deze aanslag, met radicaliserende jongeren en ideologieën van haat. Op Twitter kwam ik Ruud Koopmans nog niet tegen in mijn tijdlijn en Wierd Duk is ook opvallend stil (over deze aanslag, dan, hè). Geen hoongelach van Arthur van Amerongen, zoals bij de aanslag in Brussel.
Terwijl, dit is toch de gewapende clash die Wierd Duk had aangekondigd. De aanslag op de joodse gemeenschap, op Jom Kippoer nog wel, de joodse verzoendag, die senator Annabel Nanninga zo mooi zou vinden. Wordt het gelijk van Van Amerongen niet bevestigd met deze aanslag?
Noord-Afrikaans uiterlijk
Neen, want er is geen Noord-Afrikaans uiterlijk te melden door verwarde PVV-senatoren. Het was bij de eerste beelden van de dader eigenlijk al wel duidelijk. Die stalen helm, die uitdossing van een personage in Call of Duty: de dodelijke ideologie hier is die van Duk-rechts, de Jordan Peterson-fans, de Breivik-boys, de Borealen, de incels van Forum voor Democratie. Domrechts, dat zogenaamd geen gevaar zou opleveren, al zou je na Utøya, Christchurch, de “Döner-moorden”, de moorden op Walter Lübcke en Jo Cox en in Nederland ook de massamoorden door Karst Tates en Tristan van der Vlis toch de stront eens uit je ogen moeten vegen en het patroon moeten ontwaren: extreemrechts zaait dood en verderf, en het krijgt de motieven, de ideologische legitimatie aangereikt door de media en de politiek, altijd vol begrip voor dit tuig, de “kritische burgers” in een land dat “tegen zijn grenzen aanloopt” en waar het “Marokkanengif” zich verspreidt, al dan niet gefinancierd door de joodse zakenman George Soros.
Het is nu echt hoog tijd om te onderkennen dat 1) Niet de islam, niet de vluchtelingen maar extreemrechts racisme onze manier van leven bedreigt, dat 2) dit extreemrechtse racisme wordt gevoed, elke dag weer, door de media en dan niet alleen De Telegraaf en GeenStijl, maar ook NRC, Trouw, de Volkskrant en Nieuwsuur en dergelijke, dat 3) islamofobie en antisemitisme hand in hand gaan en dat 4) het klassieke antisemitisme, dus niet het antisemitisme dat voortkomt uit Israel-haat, maar het antisemitisme dat voorziet in theorieën over joodse wereldheerschappij en joodse tentakels die zich overal uitspreiden en zo, een witte, westerse aangelegenheid is, niet ingefluisterd door Groot-Mufti’s en Koran-fanaten maar door witte mannen en vrouwen die het woord “joden” gewoon vervangen door “George Soros” en die spreken, bijvoorbeeld in de Volkskrant, over “trossen joden” zonder dat daar enige ophef over is.
Antisemitische haatpropaganda
Het zou ook niemand moeten verbazen, dat extreemrechts het zowel op de moslims als de joden heeft gemunt. Die groepen zijn inwisselbaar en er worden dezelfde sjablonen op toegepast, bijvoorbeeld door Wierd Duk, die in zijn rants tegen moslims precies dezelfde aantijgingen en beeldspraak bezigt als de Nazi’s in hun antisemitische haatpropaganda.
Tijd om dat in te zien en er tegen op te treden. Deze vieze steenpuist moet nodig worden uitgedrukt. Wat Jort Kelder laatst zei: tijd voor een culturele schoonmaakoperatie.
Reacties uitgeschakeld voor Artikel Frontaal Naakt/[Peter Breedveld]/De stilte over Halle is veelzeggend
Toen het Amsterdams museum de term ‘Gouden Eeuw’ besloot niet meer te gebruiken, leidde dat tot grote verontwaardiging. Hoe durven jullie onze trots zo te beledigen?! Rutte deed er een schepje bovenop, en niet voor het eerst: “Laten we onze energie vooral richten op het creëren van een nieuwe #GoudenEeuw”, zo valt te lezen op de facebookpage van de VVD.
Niks nieuws onder de zon. Dit was 13 september dit jaar, drie weken geleden. In 2015 pleitte hij ook al voor terugkeer naar de ‘sfeer van de Gouden Eeuw’. Wat Rutte bedoelt met die nieuwe Gouden Eeuw is een nieuwe eeuw van economische voorspoed voor het Neerlands Welvaren, met alles wat daarbij hoort: het creëren van een rechteloze groep mensen die door iedereen uitgebuit kunnen worden. Alsof dat ooit is opgehouden trouwens. Het is allemaal mogelijk dankzij jaren van crepeerbeleid door zijn VVD in collaboratie met eender welke andere regerende partij. Een beleid van naar onderen trappen en zorgen dat daaronder ook weer naar onderen wordt getrapt terwijl je zelf de moraalridder uithangt. Zo kan het dat op dit moment nog altijd groepen illegaal gemaakten door Amsterdam zwerven, getuige verslagen van de humanitaire groep ‘Family on a mission’ op facebook. Je hoort er niks van, maar de nood is hoog en groeit nu het kouder en natter wordt. Slapen op straat, voedsel bijeen zien te schrapen, en dan ten lange leste toch maar weer een pand kraken voor onderdak. Daar hebben Rutte en zijn handlangers natuurlijk ook een mening over. Crimineel! Ontruimen! En snel graag! Liever de leegstand, dat levert tenminste geld op! De grootste misdadigers van dit land weten altijd precies aan te wijzen wie er volgens hen ‘crimineel’ zijn: degenen die ze de grond in willen stampen. Dat is de ware VOC mentaliteit!
Wat heen en weer scrollen op de facebookpage van Ruttes partij leert dat er ook stevig wordt geklaagd dat de gemeente Amsterdam vluchtelingen financieel zou steunen om wat van hun leven te maken. Volgens een artikel in, hoe kan het ook anders, de Telegrof, zou subsidie worden gegeven aan ‘cursussen ondernemerschap, bouwen aan de toekomst, het leren van de Neederlandse taal en vloggen’. Ook zou het geld gebruikt worden om een tweede asielaanvraag te kunnen doen. Dat kan toch echt niet, vindt Ruttes VVD: die vluchtelingen zijn niet voor niets ‘uitgeprocedeerd’ en de IND heeft natuurlijk altijd gelijk. Weg met die vluchtelingen, gekneveld naar oorlog, onderdrukking of klimaatramp: mannen, vrouwen en kinderen, zonder onderscheid. Ondernemerschap is uitsluitend weggelegd voor witte westerse en vooral ‘legale’ Neederlanders die daartoe desnoods stevig worden gesubsidieerd (denk maar aan de intensieve moordende veehouderij die nu zelfs rijkelijk maar alleen vrijwillig zal worden uitgekocht). De subsidies van de gemeente Amsterdam zijn overigens een doekje voor het bloeden en vooral schone schijn. Als je op straat wordt opgejaagd, nergens om te slapen hebt en aan je eten moet zien te komen, dan zit je geen cursus te doen, dan ben je aan het overleven. Een groep als het ASKV die vluchtelingen ondersteunt en daarvoor geld krijgt dat nooit genoeg is, en Family on a mission dat letterlijk om geld moet bedelen online, doen feitelijk wat de staat, wat Fort Europa, nalaat: mensen als mens behandelen en niet als ruilwaar met derde landen: deportaties en kampen in ‘ruil’ voor ontwikkelingshulp. Ja, dat is de handelsgeest die Rutte bezingt. Chantage. Dat is de Nieuwe Gouden Eeuw die hij aan het bouwen is. De lijst met racistische en kolonialistische uitlatingen, waarmee hij tracht Baudets FvD rechts in te halen, is juist daarom onophoudelijk. Stemmingmakerij komt altijd eerst. Repressie daarna. Wie herinnert zich bijvoorbeeld nog de Zwarte Piet opmerking in maart 2014, waarin hij op kritische vragen antwoordde dat zijn “vrienden op de Nederlandse Antillen erg blij zijn als het Sinterklaas is, omdat zij zich niet hoeven te schminken.” In 2018 scheerde hij daarbovenop ook nog eens tegenstanders van Zwarte Piet over een kam met gewelddadige racisten die hen aanvielen. Allemaal extremisten, aldus Rutte. Ja, zo ga je met elkaar om in de Nieuwe Gouden Eeuw.
En dan die open brief in januari 2017: “Doe normaal of ga weg”, waarbij de definitie van ‘normaal’ wederom die van de ‘gewone hardwerkende’ Neederlander is, die natuurlijk nooit iets verkeerd kan doen. Oke, die is ook wel eens asociaal, maar de gedachte dat je ‘hier niet hoeft te zijn’ is duidelijk niet voor die asociale ‘gewone’ Neederlander bedoeld. Voor hen heeft hij de boodschap hoe het wel moet, dat je “elkaar helpt als het even moeilijk gaat en een arm om iemand heen slaat in zware tijden”. Prachtig! Maar wacht even… Gaan we dat dan ook doen voor op straat levende vluchtingen? Oh nee… Gaan we hen toestaan om ergens te kunnen wonen? Ga weg! Gaan we stoppen dakloze mensen tegen elkaar op te zetten door te weinig opvang, het slopen van sociale huurwoningen, het ontruimen van kraakpanden en door jarenlange hetze tegen ‘vreemdelingen’ en ‘illegalen’? Gaan we stoppen met het uitbuiten van arbeidsmigranten? Gaan we stoppen met de mensenhandel van Frontex? Nee, de Gouden Eeuw van ‘normaal doen of ga weg’, die Nieuwe Gouden Eeuw, die is al net zo Grauw als de vorige.
De mores in dit land worden aangestuurd door racisme en kolonialisme. Je kunt daar net zoveel bladgoud overheen gieten als je maar verzamelen kunt uit de handen van tot slaaf gemaakte kinderen in goudmijnen ver weg van hier, maar het blijft stinken als het riool dat Binnenhof heet. Het is alle reden om dat Binnenhof eens goed plat te walsen. Zijn er nog echte boeren, landbouwers met het hart op de goede plaats, die hun tractors willen uitlenen? Of doen jullie mee?
Joke Kaviaar, 6 oktober 2019
Reacties uitgeschakeld voor [Artikel Joke Kaviaar]/Wat Rutte wil: Nieuwe Gouden Eeuw, nieuwe mensenhandel
MICHIEL DE RUYTER ALS BEVRIJDER VAN BLANKE”CHRISTENSLAVEN”/GOED WERK, MAAR TEGELIJKERTIJDWERKTE HIJ HEEL PROFIJTELIJK MEE AAN DE DEHUMANISERINGVAN ZWARTEN TOT SLAVEN, DOOR ZIJN HAND EN SPANDIENSTENIN HET IN STAND HOUDEN VAN DE SLAVENHANDEL
ZO ZAG EEN SLAVENSCHIP ERUIT, DAT MENSEN ALSVEE VERVOERDEEN OP BETROKKENEN VAN DEZE SLAVENHANDEL ZOUNEDERLAND ”TROTS” MOETEN ZIJN?
Stukje van het schilderij “Hollandse koopman met slaven in heuvellandschap”.
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM GOUDEN EEUW NIET MEER/INGEZONDEN STUK
Beste lezers,
DAAR IS ZE WEER!UW ”WREKER VAN HET ONRECHT” Naar aanleiding van de hoog opgelopen discussie over het mi terechte besluit van het Amsterdam Museum, om afscheid te nemen van de term ”Gouden Eeuw”, heb ik naast een adhesiebrief aan conservator de heer T van der Molen [zie ook zijn reactie op mijn adhesiebrief], een Ingezonden stuk gestuurd naar een aantal Nederlandse en Belgische kranten/media. Geen idee natuurlijk, of mijn ongetwijfeld omstreden, stuk ook wordt geplaatst, vandaar ook, dat ik het graag met u deel! Zie direct hieronder mijn Ingezonden Stuk en geheel onderin de Verklaring van het Amsterdam Museum ZIE OOK MIJN ADHESIEBRIEF AAN DE HEER VAN DER MOLEN https://www.astridessed.nl/museum-doet-term-gouden-eeuw-in-de-ban-goed-zo-afrekening-bagatellisering-slavernij-eerste-stap/
Geachte Redactie, Aangezien de gemoederen hoog oplopen bij het besluit van het Amsterdam Museum, de term ”Gouden Eeuw” voortaan te vervangen door ”17e eeuw”, een discussie, waarin zelfs Neerlands premier Rutte zich gemengd heeft, heb ik besloten, ook een duit in het zakje te doen.Naar mijn mening heeft het Amsterdam Museum een juist besluit genomen en het voorbeeld gegeven van hoe het wel moet.Want ten onrechte heeft de 17e eeuw onder de noemer ”Gouden Eeuw”, eeuwenlang een positief imago gekregen.De 17e eeuw was de eeuw, waarin Nederland [de toenmalige Republiek der Verenigde Nederlanden] is uitgegroeid tot een handels en wereldmacht van niveau, waarvan de heersende klasse [de regenten, kooplieden, en andere aanzienlijken], rijkelijk profiteerde en vanuit hun gezichtspunt was het inderdaad een ”Gouden Eeuw”Maar daarmee stopt het:Voor de gewone bevolking in de Nederlanden was het de voortzetting van onderdrukking, armoede en bovendien zeer wrede straffen en werd foltering als verhoor en beken methode nog vrolijk toegepast.Nog erger was wat die Republiek wereldwijd aanrichtte:Het begin van de transatlantische slavenhandel, wat inluidde de roof en ontmenselijking van in totaal meer dan twaalf miljoen Afrikanen en de eeuwenlange slavernij, waardoor de mens tot Ding werd gemaakt en gekocht werd en verkocht.Diegenen en de maatschappijen [VOC en WIC], die dik verdienden aan deze genadeloze vorm van mensenhandel, hadden bloed aan hun handen.De Republiek der Verenigde Nederlanden had als Staat bloed aan haar handen.Deze vernietigende aspecten van de 17e Eeuw, de extreme armoede en onderdrukking in de Nederlanden en slavenhandel en slavernij, zijn eeuwenlang praktisch weggewuifd ten gunste van het ten onrechte opgeplakte gunstige plaatje ”Gouden Eeuw”Hoog tijd dus om daarmee af te rekenen.Dat ik daartoe een bescheiden bijdrage heb mogen leveren in een discussie met Amsterdam Museum conservator de heer van der Molen, vervult mij met trots.
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ‘GOUDEN EEUW’ NIET MEER
12 SEPTEMBER 2019
Het Amsterdam Museum zal vanaf heden de term ‘Gouden Eeuw’ niet meer gebruiken om de periode van de 17e eeuw aan te duiden. Volgens het museum dekt de term de lading van de 17e eeuw niet. Het Amsterdam Museum is al geruime tijd actief om voor steeds meer mensen relevant te zijn en ziet het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ als stap om andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken.
Het museum wijzigt de term in de komende tijd in al zijn uitingen op de diverse locaties waar het museum zijn collectie toont en past de titel van zijn permanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’ in de Amsterdam-vleugel in de Hermitage aan naar ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’.
Het museum stelt dat ‘Gouden Eeuw’, een term die in heel Nederland decennialang routinematig wordt gebruikt als aanduiding van het tijdvak van de 17e eeuw waarin de Republiek een economische en militaire wereldmacht was, hun streven naar inclusiviteit en het tonen van meerdere perspectieven op de geschiedenis in de weg staat. Tom van der Molen (conservator 17e eeuw van het Amsterdam Museum): ‘’In de westerse geschiedschrijving neemt de ‘Gouden Eeuw’ een belangrijke plek in die sterk gekoppeld is aan nationale trots, maar positieve associaties met de term zoals voorspoed, vrede, weelde en onschuld dekken de lading van de historische werkelijkheid in deze periode niet. De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.’’ Daarnaast draagt de term er volgens het Amsterdam Museum toe bij dat de geschiedenis van de Nederlandse 17e eeuw slechts vanuit het perspectief van de machthebbers wordt bezien en dat daardoor veel verhalen helemaal niet verteld worden. Van der Molen: ‘Iedere generatie en elk persoon moet in staat worden gesteld zijn of haar eigen verhaal over de geschiedenis te vormen. De dialoog daarover heeft ruimte nodig, de naam ‘Gouden Eeuw’ beperkt die ruimte.’’
Meer inclusief
Het museum benadrukt dat het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ een stap is in een proces om het Amsterdam Museum meerstemmig en inclusief te maken, waar het museum samen met mensen uit de stad, al jaren mee bezig is. Het museum wil een plek zijn die voor iedereen relevant is en waar alle mensen zich welkom voelen. Daarom geeft het Amsterdam Museum ruimte aan mensen en verhalen die nog niet of onvoldoende gehoord worden.
Naast het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ doet het Amsterdam Museum ook aanpassingen in haar presentatie ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’. Het Museum organiseert op 29 september een symposium voor vakgenoten en publiek over welke verhalen er over de 17e eeuw zouden moeten worden verteld, door wie, en hoe je dit op een zo inclusief mogelijke manier kunt doen. Op diezelfde dag opent het Amsterdam Museum de fototentoonstelling ‘HOLLANDSE MEESTERS HER-ZIEN’, over dertien Amsterdamse bewoners en bezoekers van kleur uit de 17e en 18e eeuw. Het is de eerste van een reeks nieuwe perspectieven door hedendaagse makers in het kader van Black Achievement Month. Directeur van het Amsterdam Museum, Judikje Kiers: ‘’Dit zijn belangrijke stappen in een lang proces. Maar we zijn er nog niet. Samen met mensen in de stad zullen we blijven werken om onderbelichten verhalen en perspectieven van onze gedeelde geschiedenis aan het licht brengen.’’
MICHIEL DE RUYTER ALS BEVRIJDER VAN BLANKE”CHRISTENSLAVEN”/GOED WERK, MAAR TEGELIJKERTIJDWERKTE HIJ HEEL PROFIJTELIJK MEE AAN DE DEHUMANISERINGVAN ZWARTEN TOT SLAVEN, DOOR ZIJN HAND EN SPANDIENSTENIN HET IN STAND HOUDEN VAN DE SLAVENHANDEL
ZO ZAG EEN SLAVENSCHIP ERUIT, DAT MENSEN ALSVEE VERVOERDEEN OP BETROKKENEN VAN DEZE SLAVENHANDEL ZOUNEDERLAND ”TROTS” MOETEN ZIJN?
Stukje van het schilderij “Hollandse koopman met slaven in heuvellandschap”.
Een uitstekende stap van het Amsterdam Museum, de afschaffing van de term”Gouden Eeuw”Want de ”Gouden Eeuw”, die 17 e eeuw en een van de meest destructieve bladzijden in de geschiedenis der Nederlanden, staat voor het begin van een van de meest grootscheepse mensenroven uit ge geschiedenis:De transatlantische slavenhandel van meer dan 12 miljoen Afrikanen, met alsgruwelijk resultaat drie eeuwen van barbaarse slavernij.Die ”Gouden Eeuw” staat ook voor bittere armoede in de toenmalige Republiekder Verenigde Nederlanden [vreemd eigenlijk die term Republiek, terwijl de prinsen van Oranje als Stadhouders zo’n machtspositie innamen….], gepaard gaande met wrede straffen, vernedering en uitsluiting.Daarom moest die term ”Gouden Eeuw” vervangen en afgeschaft worden,want zo wordt gesuggereerd, dat het iets was om trots op te zijn, terwijl het alleen maar ”Goud” was voor een groep kooplieden, regenten en andere profiteurs, die de eigen bevolking onderdrukten en in gebieden, waar ze niets te zoeken hadden, mensen roofden, of oneerlijke handelsovereenkomsten sloten en afdwongen [nootmuskaatcontract/VOC/Indonesie]Die zogenaamde ”helden” van de 17e eeuw zijn hetzij ordinaire zeerovers [Piet Hein, die de zilvervloot van de Spanjaarden stal, die het weer van de Indianen hadden geroofd, dus dief steelt van dief], Michiel de Ruyter, die zetbaas van de slavenhandel [veroverde in est-Afrika Nederlandse forten op de Engelsen, waarmee de Nederlandse slavenhandel van start kon gaan] en Jan Pieterzoon Coen, die als Gouverneur Generaal van roofmaatschappij VOC een massamoord onder de bevolking van de Banda eilanden heeft aangericht. PRIMA BESLISSING Prima beslissing dus, om af te rekenen met de term ”Gouden Eeuw”Ik heb daarin ook een bescheiden rol gespeeld, door in 2017 de discussie met het Amsterdam Museum aan te zwengelen en dat vervult mij met trots!
Reacties uitgeschakeld voor Mijn reactie op Werkgroep Caraibische Letteren/Afschaffing term Gouden Eeuw goede stap in ontmanteling bagatellisering slavernij
MICHIEL DE RUYTER ALS BEVRIJDER VAN BLANKE”CHRISTENSLAVEN”/GOED WERK, MAAR TEGELIJKERTIJDWERKTE HIJ HEEL PROFIJTELIJK MEE AAN DE DEHUMANISERINGVAN ZWARTEN TOT SLAVEN, DOOR ZIJN HAND EN SPANDIENSTENIN HET IN STAND HOUDEN VAN DE SLAVENHANDEL
ZO ZAG EEN SLAVENSCHIP ERUIT, DAT MENSEN ALSVEE VERVOERDEEN OP BETROKKENEN VAN DEZE SLAVENHANDEL ZOUNEDERLAND ”TROTS” MOETEN ZIJN?
Stukje van het schilderij “Hollandse koopman met slaven in heuvellandschap”.
AMSTERDAM MUSEUM NEEMT AFSCHEID VAN DE GOUDEN EEUW/REACTIE CONSERVATOR T VAN DER MOLEN OP MIJN ADHESIEBETUIGING INLEIDING:
Beste lezers Daar ben ik weer!De oplettende lezer herinnert zich vast nog wel, dat ik onlangs eenadhesiebrief heb gestuurd aan het Amsterdam Museum [1]., om ze te feliciteren met een belangrijke stap op weg naar historische gelijkheid:Het in de ban doen van de term ”Gouden Eeuw”, omdat deze term ten onrechte de 17e eeuw voorstelde als iets om trots op te zijn.Die 17 eeuw, waarin de Republiek der Verenigde Nederlanden een wereldmacht werd en een destructief en helaas succesvol begin maakte met de transatlantische slavenhandel en slavernij EN er ook in de Nederlanden zelf grote sociale ongelijkheid, armoede, vernedering en onderdrukking bestond! [2] In die adhesiebrief, die ik stuurde aan de conservator van het Amsterdam Museum. de heer van der Molen, schroomde ik niet, ook enigszins trots te zijnop mijn eigen rol in dit ”bewustwordings” proces van het Amsterdam Museum, aangezien ik in januari/februari 2017 met hen [vooral de heer van der Molen]een mailcorrespondentie gehad heb, waarin ik de opzet van een tentoonstelling van hen ”Kijk ons Nou, Hollanders van de Gouden Eeuw” [3] [nu veranderd in”Groepsportretten van de 17e Eeuw] fel heb bekritiseerd.[4] Ziehier mijn adhesiebrief, waarin ik dus ook een beetje ”trots” was op mijzelf![5]HAHAHAHAHA
REACTIE HEER VAN DER MOLEN
Nu is het leuke, dat ik vrijwel direct een reactie van de heer van der Molen ontving, waarbij hij zijn herinnering aan ons contact en mailcorrespondentiebevestigde en zijn waardering voor mijn bijdrage van destijds uitsprak!Dit wil ik u beslist niet onthouden en vermeld ik, daarom, direct hieronder.Van der Molen’s reactie wordt voorafgegaan door mijn antwoord op zijn waarderende reactie.Zie dus direct hieronder voor van der Molen’s reactie. Daarna de noten, horende bij deze Inleiding.En daar weer onder de mail van mijn adhesiebrief aan het Amsterdam Museum in verband met het schrappen van de term ”Gouden Eeuw” [onder A] En voor wie mijn mailcorrespondentie uit 2017 met de heer van der Molen en voorafgaande met het Hermitage Museum wil lezen, verwijs ik naar de linkvan mijn adhesiebrief aan het Amsterdam Museum.Zie dus voor die mailcorrespondentie:Onder de mail van mijn adhesiebrief aan het Amsterdam Museum [onder B]
ZO!Er is weer een mooie stap gezet op weg naar historische gelijkheid! KUDOS, AMSTERDAM MUSEUM!Fijn, dat ik daaraan een bijdrage heb mogen leveren!
Astrid Essed
MAILCORRESPONDENTIE: REACTIE HEER VAN DER MOLEN [Eerst mijn antwoord op zijn reactie] Astrid Essed To:PR Amsterdam Museum,Tom van der MolenSep 15 at 4:33 AM
Geachte meneer van der Molen
Excuses voor mijn relatief verlate reactie, vanwege opgelopen drukte.Vriendelijk bedankt voor uw inspirerende en waarderende woorden ennogmaals beschouw ik het als een eer, dat ik er een bijdrage aan heb geleverd, u en uw Museum in de discussie over ”decolonizing the hearts and minds” een andere en meer ”gelijkheidskant” te tonen.Waarbij ik een bescheiden footprint gezet heb in de historische strijd om gelijkheid.En u en uw Museum nogmaals mijn waardering.En dat u bereid was om te luisteren! Veel succes, in de toekomst. Vriendelijke groeten/Astrid Essed
Ik herinner me u zeker, en inderdaad, u was beslist één van degenen die mij en ook het museum er van hebben overtuigd dat we meer moesten doen om andere perspectieven op die geschiedenis mogelijk te maken. U mag beslist trots zijn op u zelf dat u heeft bijgedragen aan het aanslingeren van een waardevolle discussie over hoe wij naar onze geschiedenis willen kijken.
Met vriendelijke groet, Tom van der Molen
EINDE MAIL DE HEER VAN DER MOLEN
NOTEN, BEHORENDE BIJ ”INLEIDING” [ZIE GEHEEL HIERBOVEN]
ZO AANVANKELIJK AANGEPREZEN: AANVANKELIJK ZO AANGEPREZEN, LINK VERVANGEN ”Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.”KIJK ONS NOU IN DE HERMITAGEhttp://trendslator.nl/2015/01/13/kijk-ons-nou-in-de-hermitage/
AMAIL:ADHESIEBETUIGING AAN AMSTERDAM MUSEUM OVER HET SCHRAPPEN VAN DE TERM ”GOUDEN EEUW”
Van: Astrid Essed ] Verzonden: vrijdag 13 september 2019 13:55 Aan: Tom van der Molen <t.vandermolen@amsterdammuseum.nl>; PR Amsterdam Museum <pr@amsterdammuseum.nl> Onderwerp: Uw uitbanning van de historische term ”Gouden Eeuw”/Adhesiebetuiging!
AAN DE CONSERVATOR VAN HET AMSTERDAM MUSEUM
De heer T van der Molen,
Geachte heer van der Molen,
Er zijn momenten, dat je trots op jezelf bent en vindt, dat je, al is het nog zo beschieden, je footprint hebt gezet in de historische strijd om gerechtigheid.
Dat overkwam mij, toen ik gisteren, donderdag 12 september, op NOS Teletekst las
”Museum verklaart Gouden Eeuw taboe” en daarvan een bevestiging vond op NOS. nl [1] en wat belangrijker is, de website van uw Museum! [2
Maar voordat ik dat toelicht:
Eerst een belangrijk compliment aan uw adres als conservator van het Amsterdam museum en de rest van de leiding/beslissers van het museum:
Want deze belangrijke, ik mag wel zeggen historische, beslissing van de kant van uw museum is tot stand gekomen, omdat u EN uw collegae bereid geweest zijn om te luisteren:
Te luisteren naar de ANDERE kant, de verhalen van slachtoffers van de bittere schaduwzijde van de ”Hollandse” 17 eeuw:
De transatlantische slavenhandel met als gruwelijk gevolg de eeuwenlange slavernij, die nu eindelijk in Nederland ook jaarlijks wordt herdacht en ter nagedachtenis waarvan een indrukwekkend Monument is opgericht [3].
Maar ook de slachtoffers in de toenmalige Republiek der Verenigde Nederlanden.
Slachtoffers van armoede, rechtsongelijkheid, vernedering en onderschatting.
Op uw website zegt u hier onder andere over:
”De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.” [4]
Dat is juist!
THAT’S WHERE I COME IN……
U zult zich waarschijnlijk -en terecht- afvragen:
Wat heeft Astrid Essed hier nu mee te maken?
Of misschien herinnert u zich er toch nog iets van?
Enkele jaren geleden, in januari/februari 2017, heb ik felle kritiek geuit op een door Museum Hermitage gepromote tentoonstelling [later bleek, dat ook het Amsterdam Museum er achter zat] ”Kijk ons nou in de Hermitage’Hollanders van de Gouden Eeuw” [5]
Vervolgens [weet u het nog?] heeft de heer M van Schieveen, coordinator Pers en Publiciteit van Hermitage Amsterdam mij de volgende reactie gestuurd
”
Geachte mevrouw Essed,
Dank u voor het bericht. Wij vinden het heel spijtig dat u kritiek heeft op een van de tentoonstellingen.
De Hermitage Amsterdam biedt sinds een paar jaar onderdak aan meerdere tentoonstellingen, die georganiseerd worden door andere musea. Zo hebben we het Outsider Art Museum, dat kunst tentoonstelt van mensen met een beperking; een expositie van de winnaar van een kunstprijs; en de tentoonstelling Hollanders van de Gouden Eeuw, georganiseerd door het Amsterdam Museum. Deze musea zijn zelf verantwoordelijk voor de tentoonstelling, vragen en verzoeken worden dan ook door het betreffende museum zelf opgepakt.
Daarom heb ik uw bericht doorgestuurd aan de mensen van het Amsterdam Museum. Zij zullen uw bericht zo snel mogelijk oppakken en beantwoorden.
Met vriendelijke groet,
Martijn van Schieveen
Coordinator Pers en Publiciteit”
Dit en de verdere correspondentie is allemaal te lezen op mijn website
[6]
Ook werd ik hierin ondersteund door de anti-racistische organisatie Doorbraak, die een fel en indrukwekkend commentaar plaatste. [7]
Maar wat vooral interessant voor u is, is dat er daarna een correspondentie/gedachtewisseling tussen u en mij ontstond, waarbij mij al direct trof, dat u open stond voor mijn kritiek, die onder andere luidde [ik citeer mijzelf]
”Ik heb het hier over de meest grootschalige mensenroof uit
de geschiedenis, de transatlantische slavenhandel en de slavernij! (8)
Ik heb het hier over de bloedige onderdrukking van de bevolking van
wat later Indonesie heette, waar trouwens ook slavernij is geweest. (9)
SLAVERNIJ, DIE MISDAAD TEGEN DE MENSELIJKHEID
U verheerlijkt dus de Hollandse rijken, van wie een groot deel
betrokken geweest is bij de transatlantische slavenhandel
en slavernij (9), die misdaad tegen de menselijkheid.(10)
Beneden alle peil.”
[NOOT 8]
U ging daarin grotendeels met mij mee en nodigde mij vervolgens uit, samen met u de tentoonstelling te bekijken, waaraan ik helaas door omstandigheden geen gehoor aan kon geven.
Maar dat hindert niet.
U hebt geluisterd naar alternatieve stemmen en kritiek op het
eeuwenlange ”vaderlandse” beeld van de 17e Eeuw en met u, uw collegae en daarom gaat het mij.
WAARDEVOLLE BIJDRAGE
Uw museum heeft een belangrijke stap gezet op het gebied van dekolonizing the history, the hearts and minds.
In dat kader is het ook heel waardevol, dat uw Museum op 29 september een symposium
houdt over de herziening van de 17e eeuw houdt en op diezelfde dag de fototentoonstelling ‘HOLLANDSE MEESTERS HER-ZIEN’opent, over dertien Amsterdamse bewoners en bezoekers van kleur uit de 17e en 18e eeuw.” [9]
Maar zijn we er daarmee?
NEEN!
Want zoals uw directeur Judikje Kiers terecht aangeeft, is er nog een lange Weg te gaan:
Ik citeer de woorden van de directeur op uw website
”‘’Dit zijn belangrijke stappen in een lang proces. Maar we zijn er nog niet. Samen met mensen in de stad zullen we blijven werken om onderbelichten verhalen en perspectieven van onze gedeelde geschiedenis aan het licht brengen.’’ [10]
Zo is dat.
Astrid Essed zou echter Astrid Essed niet zijn, als zij niet ook een paar kritische kanttekeningen maakt bij uw verklaring over het loslaten van de historische terminologie ”Gouden Eeuw”’
Zo schrijft u onder andere:
” De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.” [11]
Hoewel op zich juist, vind ik het toch van doorslaggevend belang, dat de term ”mensenhandel” wordt vervangen door de veel duidelijker en expliciet enige juiste term ”transatlantische slavenhandel”
Mensenhandel is weliswaar een vorm van slavernij [12], maar wel een moderne vorm, die, als het wordt ontdekt, bestraft wordt, terwijl de transatlantische slavenhandel niet alleen in aard, omvang [meer dan 12 miljoen Afrikanen werden zo gestolen en tot slaaf gemaakt] [13] en in tijdsperiode [drie eeuwen lang] gruwelijker was, bovendien was deze slavenhandel in de 17e eeuw ”legaal”, aangezien een slaaf volgens de ”wetgeving” in die tijd, niet als mens, maar als Ding werd beschouwd. [14]
Dus:
Vervang de term ”mensenhandel” door ”transatlantische slavenhandel”!
Dan begrijpt het bezoekerspubliek ook beter, om welke veelomvattende misdaad het hier gaat.
Slavernij, een misdaad tegen de menselijkheid! [15]
Maar zoals uw directeur al aangaf:
”Stappen in een lang proces” [16]
EPILOOG:
Strijd tegen ongelijkheid, raciale vooroordelen en herziening van een
historisch beeld, waarbij zetbazen van de slavenhandel en koloniale massamoordenaars als helden werden vereerd [17] en gruwelijk historisch onrecht als slavenhandel en slavernij werd gebagatelliseerd [18] zit in de lucht!
U hebt daaraan een bijdrage geleverd met de eerste stap: het ontmaskeren
van de ”Gouden Eeuw” leugen.
En per toeval [hoewel ik niet in toeval geloof] is er, ook op 12 september, de dag van uw ”Gouden Eeuw” ontmaskering, een andere belangrijke bijdrage geleverd:
Drie anti racistische onderzoekers van hoog kaliber, de heren Jules Rijssen, Roy Wijks en Andre Reeder hebben in het Bijlmerpark Theater een voor Suriname, maar zwarte bewustwording in het algemeen , belangrijk boek gepresenteerd [dat door hen is geschreven] ”Op zoek naar Papa Koenders” [19]
Dit gaat over een Surinaamse onderwijzer, J.G.A, Koenders, die inging tegen het Nederlands-koloniale onderwijs in Suriname en vooral een lans heeft gebroken voor de promoting van het Sranang Tongo, de Surinaamse taal, die onder invloed van het kolonialisme als ”minderwaardig” werd gezien. [20]
Uw bijdrage en die van de heren Rijssen, Wijks en Reeder zijn
van byzonder grote waarde en worden door mij als zodanig op hun merites beoordeeld als zeer waardevol.
Dat ik een bescheiden bijdrage heb kunnen leveren in uw besluit tot
uitbanning van de ”Gouden Eeuw” mythe [en met mij ongetwijfeld anderen, die u van kritiek hebben voorzien], vervult mij met trots.
Waardering, nogmaals en laten wij voortgaan op het pad van het scheppen van een wereld waarin wordt afgerekend met ongelijkheid, discriminatie en uitsluiting.
Veel succes in dit proces.
Zie voor het overzicht van de mailcorrespondentie tussen en mij, maar ook die [daaraan voorafgaande] tussen mij en het Hermitage Museum, geheel onderaan.
Vriendelijke groeten
Astrid Essed
Amsterdam
NOTEN
[1]
NOS TELETEKST
12 september 2019
MUSEUM VERKLAART GOUDEN EEUW TABOE
Het Amsterdam Museum doet de term ”Gouden Eeuw” met onmiddellijke ingang in de ban.
Op zijn website schrijft het museum, dat de stap een mogelijkheid is om andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken.
Nederland was in de 17e eeuw een wereldmacht zowel economisch als militair.
Vandaar de aanduiding ”Gouden Eeuw”
Maar volgens conservator Tom van der Molen ”negeert de term negatieve kanten als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel”
In de permanente tentoonstelling over Hollanders in de 17e eeuw is voortaan de term ”Gouden Eeuw” taboe
Het Amsterdam Museum doet met onmiddellijke ingang de term ‘Gouden Eeuw’ in de ban. Het museum ziet de stap als een mogelijkheid om “inclusiviteit en andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken”, meldt het op zijn website.
De zeventiende eeuw kreeg de bijnaam ‘Gouden Eeuw’ omdat Nederland in deze eeuw een economische en militaire wereldmacht was, zegt conservator Tom van der Molen. “De term negeert negatieve kanten als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.”
Van der Molen bestrijdt niet dat kunst en met name de schilderkunst in deze periode bloeide, maar dat is voor hem geen reden om de zeventiende eeuw Gouden Eeuw te noemen.
Andere verhalen
De term zou er ook toe bijdragen dat deze eeuw vanuit het perspectief van de toenmalige machthebbers wordt gezien. Door hem niet meer te gebruiken, hoopt het museum ruimte te bieden aan mensen en verhalen “die nog niet gehoord worden”.
De permanente tentoonstelling “Hollanders van de Gouden Eeuw” in Amsterdam-vleugel in de Hermitage heet vanaf vandaag “Groepsportretten van de 17e eeuw”.
[2]
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ”GOUDEN EEUW” NIET MEER
12 SEPTEMBER 2019
https://www.amsterdammuseum.nl/nieuws/gouden_eeuw
TEKST
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ‘GOUDEN EEUW’ NIET MEER
12 SEPTEMBER 2019
Het Amsterdam Museum zal vanaf heden de term ‘Gouden Eeuw’ niet meer gebruiken om de periode van de 17e eeuw aan te duiden. Volgens het museum dekt de term de lading van de 17e eeuw niet. Het Amsterdam Museum is al geruime tijd actief om voor steeds meer mensen relevant te zijn en ziet het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ als stap om andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken.
Het museum wijzigt de term in de komende tijd in al zijn uitingen op de diverse locaties waar het museum zijn collectie toont en past de titel van zijn permanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’ in de Amsterdam-vleugel in de Hermitage aan naar ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’.
Het museum stelt dat ‘Gouden Eeuw’, een term die in heel Nederland decennialang routinematig wordt gebruikt als aanduiding van het tijdvak van de 17e eeuw waarin de Republiek een economische en militaire wereldmacht was, hun streven naar inclusiviteit en het tonen van meerdere perspectieven op de geschiedenis in de weg staat. Tom van der Molen (conservator 17e eeuw van het Amsterdam Museum): ‘’In de westerse geschiedschrijving neemt de ‘Gouden Eeuw’ een belangrijke plek in die sterk gekoppeld is aan nationale trots, maar positieve associaties met de term zoals voorspoed, vrede, weelde en onschuld dekken de lading van de historische werkelijkheid in deze periode niet. De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.’’ Daarnaast draagt de term er volgens het Amsterdam Museum toe bij dat de geschiedenis van de Nederlandse 17e eeuw slechts vanuit het perspectief van de machthebbers wordt bezien en dat daardoor veel verhalen helemaal niet verteld worden. Van der Molen: ‘Iedere generatie en elk persoon moet in staat worden gesteld zijn of haar eigen verhaal over de geschiedenis te vormen. De dialoog daarover heeft ruimte nodig, de naam ‘Gouden Eeuw’ beperkt die ruimte.’’
Meer inclusief
Het museum benadrukt dat het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ een stap is in een proces om het Amsterdam Museum meerstemmig en inclusief te maken, waar het museum samen met mensen uit de stad, al jaren mee bezig is. Het museum wil een plek zijn die voor iedereen relevant is en waar alle mensen zich welkom voelen. Daarom geeft het Amsterdam Museum ruimte aan mensen en verhalen die nog niet of onvoldoende gehoord worden.
Naast het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ doet het Amsterdam Museum ook aanpassingen in haar presentatie ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’. Het Museum organiseert op 29 september een symposium voor vakgenoten en publiek over welke verhalen er over de 17e eeuw zouden moeten worden verteld, door wie, en hoe je dit op een zo inclusief mogelijke manier kunt doen. Op diezelfde dag opent het Amsterdam Museum de fototentoonstelling ‘HOLLANDSE MEESTERS HER-ZIEN’, over dertien Amsterdamse bewoners en bezoekers van kleur uit de 17e en 18e eeuw. Het is de eerste van een reeks nieuwe perspectieven door hedendaagse makers in het kader van Black Achievement Month. Directeur van het Amsterdam Museum, Judikje Kiers: ‘’Dit zijn belangrijke stappen in een lang proces. Maar we zijn er nog niet. Samen met mensen in de stad zullen we blijven werken om onderbelichten verhalen en perspectieven van onze gedeelde geschiedenis aan het licht brengen.’’
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ”GOUDEN EEUW” NIET MEER
https://www.amsterdammuseum.nl/nieuws/gouden_eeuw
[5]
”
HOLLANDERS VAN DE GOUDEN EEUW
Dertig reusachtige groepsportretten uit de 17de eeuw afkomstig uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn te bewonderen in de Hermitage Amsterdam. Al meer dan 750.000 bezoekers!”
Dertig reusachtige groepsportretten uit de 17de eeuw afkomstig uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn voor het eerst verzameld in de Hermitage Amsterdam. Deze ‘broers en zussen’ van De Nachtwacht zijn uniek in de wereld en vanwege hun formaat zelden te zien.
Samen illustreren zij het verhaal van het voor Nederland zo typerende collectieve burgerschap. Zij houden ons als het ware een spiegel voor. Want de onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen. Wilt u weten waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt – levensgroot – aan de muur in de Hermitage Amsterdam.”
Mensenhandel vormt een grove inbreuk op de menselijke waardigheid en de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers en wordt gezien als schending van fundamentele mensenrechten. Voorbeelden van mensenhandel zijn gedwongen prostitutie en arbeidsuitbuiting, maar bijvoorbeeld ook gedwongen bedelarij en het onder dwang laten plegen van criminele activiteiten. De meeste mensen gaan ervan uit dat een straatkrantverkoper niet door iemand wordt gedwongen zijn werk te doen en voor zijn werk wordt betaald. Dat is echter niet altijd het geval en dat is schokkend. Het OM pakt samen met de politie, andere opsporingsdiensten (zoals de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Koninklijke Marechaussee (KMar), gemeenten en andere relevante partners mensen handel op een integrale wijze aan. Sinds een jaar of tien zijn de slachtoffers van mensenhandel en het thema mensenhandel prioriteiten van het OM. Ook de komende jaren staat de aanpak van mensenhandel onveranderd hoog op de agenda.
[13]
”De Nederlanders verschepen zo’n 600.000 Afrikanen, 5 procent van het totaal van naar schatting 12 miljoen die tussen de 15e tot de 19e eeuw door de Europeanen als slaaf worden verhandeld.
Het is een bittere geschiedenis, de ruim twee eeuwen waarin Nederland actief is in de trans-Atlantische slavernij.
Het begint in de 17e eeuw als Nederland zich mengt in de strijd met andere Europese landen om rijkdom en winst te vergaren via koloniën in Noord- en Zuid-Amerika.
De Spanjaarden en Portugezen hebben dan al diverse koloniën gesticht in de Nieuwe Wereld en verschepen totslaafgemaakte Afrikanen vanuit de kust van West-Afrika om op de grootschalige suiker-, koffie- en katoenplantages te werken. De oorspronkelijke bevolking wordt niet geschikt gevonden voor dit zware werk en is bovendien voor een deel door de kolonisten uitgeroeid.
Als de Nederlandse West-Indische Compagnie (WIC) in 1630 een deel van Brazilië verovert op de Portugezen, krijgt Nederland ook belangstelling voor de Afrikaanse slavenhandel.
De WIC verovert in 1637 een belangrijk bastion in West-Afrika op de Portugezen: fort Elmina in Ghana. Vanaf dat moment hebben de Nederlanders een machtsbasis op het Afrikaanse continent, waarvandaan ze kunnen meedoen aan de georganiseerde slavenhandel.
De Nederlanders verschepen zo’n 600.000 Afrikanen, 5 procent van het totaal van naar schatting 12 miljoen die tussen de 15e tot de 19e eeuw door de Europeanen als slaaf worden verhandeld.
Morele bezwaren zijn er nauwelijks. Terwijl slavernij in West-Europa verboden is, wordt de trans-Atlantische slavernij met de Bijbel in de hand verdedigd.
[14]
”Slavernij is een maatschappelijk verschijnsel waarin personen eigendom zijn van een ander persoon. Slaven vallen dus onder het eigendomsrecht.”
WIKIPEDIA
GESCHIEDENIS VAN DE NEDERLANDSE SLAVERNIJ/JURIDISCHE KWESTIE
1. For the purpose of this Statute, “crime against humanity” means any of the following acts when committed as part of a widespread or systematic attack directed against any civilian population, with knowledge of the attack
”Julius Gustaaf Arnout Koenders leefde in Paramaribo, Suriname, van 1886 tot 1953. Hij was de kleinzoon van tot slaaf gemaakte Afrikaans-Surinaamse grootouders en werkte als onderwijzer.
Het boek ‘Op zoek naar Papa Koenders’ van onderzoeker Jules Rijssen en co-auteurs André Reeder en Roy Wijks, gaat over de kritiek op het koloniale onderwijs en Koenders’ strijd voor de geestelijke verheffing van vooral de Afro-Surinamers na de verschrikkingen van het door Nederland uitgevoerde systeem van slavernij in Suriname. Over het koloniale Nederlandse onderwijssysteem zei hij:
“….ik tot die activiteiten ben gekomen toen rotsvast de overtuiging zich in mij vestigde, dat het onderwijssysteem van het kolonialisme met een voor de Neger volslagen vreemde taal als voertaal, een groot onrecht, een misdaad is geweest en nog is, want het heeft ons gemaakt tot achterlijke mensen met twee halve talen, met voorkeur naar klater boven gedegen goud….”
De auteurs Jules Rijssen, Roy Wijks en Andre Reeder zijn op zoek gegaan naar het onbekende verhaal van Koenders. Dat hebben ze op allerlei manieren gedaan. Na ruim 6 jaar is hun zoektocht naar deze bescheiden man ten einde gekomen met de publicatie van een boek. Het heet: “Op zoek naar Papa Koenders. Over een strijder voor emancipatie in het koloniale Suriname”
MICHIEL DE RUYTER ALS BEVRIJDER VAN BLANKE”CHRISTENSLAVEN”/GOED WERK, MAAR TEGELIJKERTIJDWERKTE HIJ HEEL PROFIJTELIJK MEE AAN DE DEHUMANISERINGVAN ZWARTEN TOT SLAVEN, DOOR ZIJN HAND EN SPANDIENSTENIN HET IN STAND HOUDEN VAN DE SLAVENHANDEL
MUSEUM DOET TERM GOUDEN EEUW IN DE BAN/GOED ZO!/AFREKENING MET BAGATELLISERING SLAVERNIJ!//ADHESIEBETUIGING
AAN DE CONSERVATOR VAN HET AMSTERDAM MUSEUMDe heer T van der Molen, Geachte heer van der Molen,
Er zijn momenten, dat je trots op jezelf bent en vindt, dat je, al is het nog zo beschieden, je footprint hebt gezet in de historische strijd om gerechtigheid.Dat overkwam mij, toen ik gisteren, donderdag 12 september, op NOS Teletekst las”Museum verklaart Gouden Eeuw taboe” en daarvan een bevestiging vond op NOS. nl [1] en wat belangrijker is, de website van uw Museum! [2 Maar voordat ik dat toelicht:Eerst een belangrijk compliment aan uw adres als conservator van het Amsterdam museum en de rest van de leiding/beslissers van het museum: Want deze belangrijke, ik mag wel zeggen historische, beslissing van de kant van uw museum is tot stand gekomen, omdat u EN uw collegae bereid geweest zijn om te luisteren:Te luisteren naar de ANDERE kant, de verhalen van slachtoffers van de bittere schaduwzijde van de ”Hollandse” 17 eeuw:De transatlantische slavenhandel met als gruwelijk gevolg de eeuwenlange slavernij, die nu eindelijk in Nederland ook jaarlijks wordt herdacht en ter nagedachtenis waarvan een indrukwekkend Monument is opgericht [3].Maar ook de slachtoffers in de toenmalige Republiek der Verenigde Nederlanden.Slachtoffers van armoede, rechtsongelijkheid, vernedering en onderschatting.Op uw website zegt u hier onder andere over: ”De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.” [4]Dat is juist! THAT’S WHERE I COME IN…… U zult zich waarschijnlijk -en terecht- afvragen: Wat heeft Astrid Essed hier nu mee te maken?Of misschien herinnert u zich er toch nog iets van? Enkele jaren geleden, in januari/februari 2017, heb ik felle kritiek geuit op een door Museum Hermitage gepromote tentoonstelling [later bleek, dat ook het Amsterdam Museum er achter zat] ”Kijk ons nou in de Hermitage’Hollanders van de Gouden Eeuw” [5]Vervolgens [weet u het nog?] heeft de heer M van Schieveen, coordinator Pers en Publiciteit van Hermitage Amsterdam mij de volgende reactie gestuurd ”
Geachte mevrouw Essed, Dank u voor het bericht. Wij vinden het heel spijtig dat u kritiek heeft op een van de tentoonstellingen.De Hermitage Amsterdam biedt sinds een paar jaar onderdak aan meerdere tentoonstellingen, die georganiseerd worden door andere musea. Zo hebben we het Outsider Art Museum, dat kunst tentoonstelt van mensen met een beperking; een expositie van de winnaar van een kunstprijs; en de tentoonstelling Hollanders van de Gouden Eeuw, georganiseerd door het Amsterdam Museum. Deze musea zijn zelf verantwoordelijk voor de tentoonstelling, vragen en verzoeken worden dan ook door het betreffende museum zelf opgepakt. Daarom heb ik uw bericht doorgestuurd aan de mensen van het Amsterdam Museum. Zij zullen uw bericht zo snel mogelijk oppakken en beantwoorden. Met vriendelijke groet, Martijn van SchieveenCoordinator Pers en Publiciteit” Dit en de verdere correspondentie is allemaal te lezen op mijn website[6]Ook werd ik hierin ondersteund door de anti-racistische organisatie Doorbraak, die een fel en indrukwekkend commentaar plaatste. [7] Maar wat vooral interessant voor u is, is dat er daarna een correspondentie/gedachtewisseling tussen u en mij ontstond, waarbij mij al direct trof, dat u open stond voor mijn kritiek, die onder andere luidde [ik citeer mijzelf]”Ik heb het hier over de meest grootschalige mensenroof uitde geschiedenis, de transatlantische slavenhandel en de slavernij! (8)Ik heb het hier over de bloedige onderdrukking van de bevolking vanwat later Indonesie heette, waar trouwens ook slavernij is geweest. (9)SLAVERNIJ, DIE MISDAAD TEGEN DE MENSELIJKHEIDU verheerlijkt dus de Hollandse rijken, van wie een groot deelbetrokken geweest is bij de transatlantische slavenhandelen slavernij (9), die misdaad tegen de menselijkheid.(10)Beneden alle peil.” [NOOT 8] U ging daarin grotendeels met mij mee en nodigde mij vervolgens uit, samen met u de tentoonstelling te bekijken, waaraan ik helaas door omstandigheden geen gehoor aan kon geven.
Maar dat hindert niet.U hebt geluisterd naar alternatieve stemmen en kritiek op heteeuwenlange ”vaderlandse” beeld van de 17e Eeuw en met u, uw collegae en daarom gaat het mij.
WAARDEVOLLE BIJDRAGE Uw museum heeft een belangrijke stap gezet op het gebied van dekolonizing the history, the hearts and minds. In dat kader is het ook heel waardevol, dat uw Museum op 29 september een symposium houdt over de herziening van de 17e eeuw houdt en op diezelfde dag de fototentoonstelling ‘HOLLANDSE MEESTERS HER-ZIEN’opent, over dertien Amsterdamse bewoners en bezoekers van kleur uit de 17e en 18e eeuw.” [9]
Maar zijn we er daarmee?NEEN!Want zoals uw directeur Judikje Kiers terecht aangeeft, is er nog een lange Weg te gaan:Ik citeer de woorden van de directeur op uw website”‘’Dit zijn belangrijke stappen in een lang proces. Maar we zijn er nog niet. Samen met mensen in de stad zullen we blijven werken om onderbelichten verhalen en perspectieven van onze gedeelde geschiedenis aan het licht brengen.’’ [10] Zo is dat. Astrid Essed zou echter Astrid Essed niet zijn, als zij niet ook een paar kritische kanttekeningen maakt bij uw verklaring over het loslaten van de historische terminologie ”Gouden Eeuw”’Zo schrijft u onder andere:” De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.” [11] Hoewel op zich juist, vind ik het toch van doorslaggevend belang, dat de term ”mensenhandel” wordt vervangen door de veel duidelijker en expliciet enige juiste term ”transatlantische slavenhandel” Mensenhandel is weliswaar een vorm van slavernij [12], maar wel een moderne vorm, die, als het wordt ontdekt, bestraft wordt, terwijl de transatlantische slavenhandel niet alleen in aard, omvang [meer dan 12 miljoen Afrikanen werden zo gestolen en tot slaaf gemaakt] [13] en in tijdsperiode [drie eeuwen lang] gruwelijker was, bovendien was deze slavenhandel in de 17e eeuw ”legaal”, aangezien een slaaf volgens de ”wetgeving” in die tijd, niet als mens, maar als Ding werd beschouwd. [14] Dus:Vervang de term ”mensenhandel” door ”transatlantische slavenhandel”! Dan begrijpt het bezoekerspubliek ook beter, om welke veelomvattende misdaad het hier gaat.Slavernij, een misdaad tegen de menselijkheid! [15] Maar zoals uw directeur al aangaf: ”Stappen in een lang proces” [16]
EPILOOG: Strijd tegen ongelijkheid, raciale vooroordelen en herziening van eenhistorisch beeld, waarbij zetbazen van de slavenhandel en koloniale massamoordenaars als helden werden vereerd [17] en gruwelijk historisch onrecht als slavenhandel en slavernij werd gebagatelliseerd [18] zit in de lucht!U hebt daaraan een bijdrage geleverd met de eerste stap: het ontmaskerenvan de ”Gouden Eeuw” leugen.En per toeval [hoewel ik niet in toeval geloof] is er, ook op 12 september, de dag van uw ”Gouden Eeuw” ontmaskering, een andere belangrijke bijdrage geleverd:Drie anti racistische onderzoekers van hoog kaliber, de heren Jules Rijssen, Roy Wijks en Andre Reeder hebben in het Bijlmerpark Theater een voor Suriname, maar zwarte bewustwording in het algemeen , belangrijk boek gepresenteerd [dat door hen is geschreven] ”Op zoek naar Papa Koenders” [19]Dit gaat over een Surinaamse onderwijzer, J.G.A, Koenders, die inging tegen het Nederlands-koloniale onderwijs in Suriname en vooral een lans heeft gebroken voor de promoting van het Sranang Tongo, de Surinaamse taal, die onder invloed van het kolonialisme als ”minderwaardig” werd gezien. [20] Uw bijdrage en die van de heren Rijssen, Wijks en Reeder zijnvan byzonder grote waarde en worden door mij als zodanig op hun merites beoordeeld als zeer waardevol. Dat ik een bescheiden bijdrage heb kunnen leveren in uw besluit totuitbanning van de ”Gouden Eeuw” mythe [en met mij ongetwijfeld anderen, die u van kritiek hebben voorzien], vervult mij met trots. Waardering, nogmaals en laten wij voortgaan op het pad van het scheppen van een wereld waarin wordt afgerekend met ongelijkheid, discriminatie en uitsluiting. Veel succes in dit proces. Zie voor het overzicht van de mailcorrespondentie tussen en mij, maar ook die [daaraan voorafgaande] tussen mij en het Hermitage Museum, geheel onderaan.
Vriendelijke groetenAstrid EssedAmsterdam
NOTEN
[1]
NOS TELETEKST12 september 2019 MUSEUM VERKLAART GOUDEN EEUW TABOE Het Amsterdam Museum doet de term ”Gouden Eeuw” met onmiddellijke ingang in de ban.Op zijn website schrijft het museum, dat de stap een mogelijkheid is om andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken. Nederland was in de 17e eeuw een wereldmacht zowel economisch als militair.Vandaar de aanduiding ”Gouden Eeuw”Maar volgens conservator Tom van der Molen ”negeert de term negatieve kanten als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel” In de permanente tentoonstelling over Hollanders in de 17e eeuw is voortaan de term ”Gouden Eeuw” taboe
NOS Teletekst 105
Museum verklaart Gouden Eeuw taboe
Het Amsterdam Museum doet de term
'Gouden Eeuw' met onmiddellijke ingang
in de ban.Op zijn website schrijft het
museum dat de stap een mogelijkheid is
om andere perspectieven op die tijd
mogelijk te maken.
Nederland was in de 17e eeuw een
wereldmacht,zowel economisch als
militair.Vandaar de aanduiding 'Gouden
Eeuw'.Maar volgens conservator Tom van
der Molen "negeert de term negatieve
kanten als armoede,oorlog,dwangarbeid
en mensenhandel".
In de permanente tentoonstelling over
Hollanders in de 17e eeuw is voortaan
de term 'Gouden Eeuw' taboe
Het Amsterdam Museum doet met onmiddellijke ingang de term ‘Gouden Eeuw’ in de ban. Het museum ziet de stap als een mogelijkheid om “inclusiviteit en andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken”, meldt het op zijn website.
De zeventiende eeuw kreeg de bijnaam ‘Gouden Eeuw’ omdat Nederland in deze eeuw een economische en militaire wereldmacht was, zegt conservator Tom van der Molen. “De term negeert negatieve kanten als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.”
Van der Molen bestrijdt niet dat kunst en met name de schilderkunst in deze periode bloeide, maar dat is voor hem geen reden om de zeventiende eeuw Gouden Eeuw te noemen.
Andere verhalen
De term zou er ook toe bijdragen dat deze eeuw vanuit het perspectief van de toenmalige machthebbers wordt gezien. Door hem niet meer te gebruiken, hoopt het museum ruimte te bieden aan mensen en verhalen “die nog niet gehoord worden”.De permanente tentoonstelling “Hollanders van de Gouden Eeuw” in Amsterdam-vleugel in de Hermitage heet vanaf vandaag “Groepsportretten van de 17e eeuw”.
AMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ‘GOUDEN EEUW’ NIET MEER
12 SEPTEMBER 2019
Het Amsterdam Museum zal vanaf heden de term ‘Gouden Eeuw’ niet meer gebruiken om de periode van de 17e eeuw aan te duiden. Volgens het museum dekt de term de lading van de 17e eeuw niet. Het Amsterdam Museum is al geruime tijd actief om voor steeds meer mensen relevant te zijn en ziet het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ als stap om andere perspectieven op die tijd mogelijk te maken.
Het museum wijzigt de term in de komende tijd in al zijn uitingen op de diverse locaties waar het museum zijn collectie toont en past de titel van zijn permanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’ in de Amsterdam-vleugel in de Hermitage aan naar ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’.
Het museum stelt dat ‘Gouden Eeuw’, een term die in heel Nederland decennialang routinematig wordt gebruikt als aanduiding van het tijdvak van de 17e eeuw waarin de Republiek een economische en militaire wereldmacht was, hun streven naar inclusiviteit en het tonen van meerdere perspectieven op de geschiedenis in de weg staat. Tom van der Molen (conservator 17e eeuw van het Amsterdam Museum): ‘’In de westerse geschiedschrijving neemt de ‘Gouden Eeuw’ een belangrijke plek in die sterk gekoppeld is aan nationale trots, maar positieve associaties met de term zoals voorspoed, vrede, weelde en onschuld dekken de lading van de historische werkelijkheid in deze periode niet. De term negeert de vele negatieve kanten van de zeventiende eeuw als armoede, oorlog, dwangarbeid en mensenhandel.’’ Daarnaast draagt de term er volgens het Amsterdam Museum toe bij dat de geschiedenis van de Nederlandse 17e eeuw slechts vanuit het perspectief van de machthebbers wordt bezien en dat daardoor veel verhalen helemaal niet verteld worden. Van der Molen: ‘Iedere generatie en elk persoon moet in staat worden gesteld zijn of haar eigen verhaal over de geschiedenis te vormen. De dialoog daarover heeft ruimte nodig, de naam ‘Gouden Eeuw’ beperkt die ruimte.’’
Meer inclusief
Het museum benadrukt dat het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ een stap is in een proces om het Amsterdam Museum meerstemmig en inclusief te maken, waar het museum samen met mensen uit de stad, al jaren mee bezig is. Het museum wil een plek zijn die voor iedereen relevant is en waar alle mensen zich welkom voelen. Daarom geeft het Amsterdam Museum ruimte aan mensen en verhalen die nog niet of onvoldoende gehoord worden.Naast het afstand doen van de term ‘Gouden Eeuw’ doet het Amsterdam Museum ook aanpassingen in haar presentatie ‘Groepsportretten van de 17e eeuw’. Het Museum organiseert op 29 september een symposium voor vakgenoten en publiek over welke verhalen er over de 17e eeuw zouden moeten worden verteld, door wie, en hoe je dit op een zo inclusief mogelijke manier kunt doen. Op diezelfde dag opent het Amsterdam Museum de fototentoonstelling ‘HOLLANDSE MEESTERS HER-ZIEN’, over dertien Amsterdamse bewoners en bezoekers van kleur uit de 17e en 18e eeuw. Het is de eerste van een reeks nieuwe perspectieven door hedendaagse makers in het kader van Black Achievement Month. Directeur van het Amsterdam Museum, Judikje Kiers: ‘’Dit zijn belangrijke stappen in een lang proces. Maar we zijn er nog niet. Samen met mensen in de stad zullen we blijven werken om onderbelichten verhalen en perspectieven van onze gedeelde geschiedenis aan het licht brengen.’’
AMSTERDAM MUSEUMAMSTERDAM MUSEUM GEBRUIKT TERM ”GOUDEN EEUW” NIET MEER
https://www.amsterdammuseum.nl/nieuws/gouden_eeuw
[5]
”
HOLLANDERS VAN DE GOUDEN EEUW
Dertig reusachtige groepsportretten uit de 17de eeuw afkomstig uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn te bewonderen in de Hermitage Amsterdam. Al meer dan 750.000 bezoekers!”
Dertig reusachtige groepsportretten uit de 17de eeuw afkomstig uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn voor het eerst verzameld in de Hermitage Amsterdam. Deze ‘broers en zussen’ van De Nachtwacht zijn uniek in de wereld en vanwege hun formaat zelden te zien.
Samen illustreren zij het verhaal van het voor Nederland zo typerende collectieve burgerschap. Zij houden ons als het ware een spiegel voor. Want de onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen. Wilt u weten waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt – levensgroot – aan de muur in de Hermitage Amsterdam.”
[8]”Ik heb het hier over de meest grootschalige mensenroof uitde geschiedenis, de transatlantische slavenhandel en de slavernij! (8)Ik heb het hier over de bloedige onderdrukking van de bevolking vanwat later Indonesie heette, waar trouwens ook slavernij is geweest. (9)SLAVERNIJ, DIE MISDAAD TEGEN DE MENSELIJKHEIDU verheerlijkt dus de Hollandse rijken, van wie een groot deelbetrokken geweest is bij de transatlantische slavenhandelen slavernij (9), die misdaad tegen de menselijkheid.(10)Beneden alle peil.” HERMITAGE/HOLLANDERS UIT DE GOUDEN EEUW/TENTOONSTELLING WIST SLAVERNIJ IN CARAIBISCH GEBIED EN DE OOST UIT DE GESCHIEDENISASTRID ESSED https://www.astridessed.nl/hermitagehollanders-uit-de-gouden-eeuwtentoonstelling-wist-slavernij-in-caraibisch-gebied-en-de-oost-uit-de-geschiedenis/
Mensenhandel vormt een grove inbreuk op de menselijke waardigheid en de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers en wordt gezien als schending van fundamentele mensenrechten. Voorbeelden van mensenhandel zijn gedwongen prostitutie en arbeidsuitbuiting, maar bijvoorbeeld ook gedwongen bedelarij en het onder dwang laten plegen van criminele activiteiten. De meeste mensen gaan ervan uit dat een straatkrantverkoper niet door iemand wordt gedwongen zijn werk te doen en voor zijn werk wordt betaald. Dat is echter niet altijd het geval en dat is schokkend. Het OM pakt samen met de politie, andere opsporingsdiensten (zoals de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Koninklijke Marechaussee (KMar), gemeenten en andere relevante partners mensen handel op een integrale wijze aan. Sinds een jaar of tien zijn de slachtoffers van mensenhandel en het thema mensenhandel prioriteiten van het OM. Ook de komende jaren staat de aanpak van mensenhandel onveranderd hoog op de agenda.
[13]
”De Nederlanders verschepen zo’n 600.000 Afrikanen, 5 procent van het totaal van naar schatting 12 miljoen die tussen de 15e tot de 19e eeuw door de Europeanen als slaaf worden verhandeld. LABNOS.NLNEDERLAND ACTIEF IN DE SLAVENHANDEL https://lab.nos.nl/projects/slavernij/index.html
TEKST
Nederland actief in de slavenhandel
Het is een bittere geschiedenis, de ruim twee eeuwen waarin Nederland actief is in de trans-Atlantische slavernij.
Het begint in de 17e eeuw als Nederland zich mengt in de strijd met andere Europese landen om rijkdom en winst te vergaren via koloniën in Noord- en Zuid-Amerika.
De Spanjaarden en Portugezen hebben dan al diverse koloniën gesticht in de Nieuwe Wereld en verschepen totslaafgemaakte Afrikanen vanuit de kust van West-Afrika om op de grootschalige suiker-, koffie- en katoenplantages te werken. De oorspronkelijke bevolking wordt niet geschikt gevonden voor dit zware werk en is bovendien voor een deel door de kolonisten uitgeroeid.
Als de Nederlandse West-Indische Compagnie (WIC) in 1630 een deel van Brazilië verovert op de Portugezen, krijgt Nederland ook belangstelling voor de Afrikaanse slavenhandel.
De WIC verovert in 1637 een belangrijk bastion in West-Afrika op de Portugezen: fort Elmina in Ghana. Vanaf dat moment hebben de Nederlanders een machtsbasis op het Afrikaanse continent, waarvandaan ze kunnen meedoen aan de georganiseerde slavenhandel.
De Nederlanders verschepen zo’n 600.000 Afrikanen, 5 procent van het totaal van naar schatting 12 miljoen die tussen de 15e tot de 19e eeuw door de Europeanen als slaaf worden verhandeld.Morele bezwaren zijn er nauwelijks. Terwijl slavernij in West-Europa verboden is, wordt de trans-Atlantische slavernij met de Bijbel in de hand verdedigd.
[14]
”Slavernij is een maatschappelijk verschijnsel waarin personen eigendom zijn van een ander persoon. Slaven vallen dus onder het eigendomsrecht.”
Article 7 Crimes against humanity 1. For the purpose of this Statute, “crime against humanity” means any of the following acts when committed as part of a widespread or systematic attack directed against any civilian population, with knowledge of the attack: (a) Murder; (b) Extermination; (c) Enslavement;
”Julius Gustaaf Arnout Koenders leefde in Paramaribo, Suriname, van 1886 tot 1953. Hij was de kleinzoon van tot slaaf gemaakte Afrikaans-Surinaamse grootouders en werkte als onderwijzer.
Het boek ‘Op zoek naar Papa Koenders’ van onderzoeker Jules Rijssen en co-auteurs André Reeder en Roy Wijks, gaat over de kritiek op het koloniale onderwijs en Koenders’ strijd voor de geestelijke verheffing van vooral de Afro-Surinamers na de verschrikkingen van het door Nederland uitgevoerde systeem van slavernij in Suriname. Over het koloniale Nederlandse onderwijssysteem zei hij:
“….ik tot die activiteiten ben gekomen toen rotsvast de overtuiging zich in mij vestigde, dat het onderwijssysteem van het kolonialisme met een voor de Neger volslagen vreemde taal als voertaal, een groot onrecht, een misdaad is geweest en nog is, want het heeft ons gemaakt tot achterlijke mensen met twee halve talen, met voorkeur naar klater boven gedegen goud….”
De auteurs Jules Rijssen, Roy Wijks en Andre Reeder zijn op zoek gegaan naar het onbekende verhaal van Koenders. Dat hebben ze op allerlei manieren gedaan. Na ruim 6 jaar is hun zoektocht naar deze bescheiden man ten einde gekomen met de publicatie van een boek. Het heet: “Op zoek naar Papa Koenders. Over een strijder voor emancipatie in het koloniale Suriname”
MAIL CORRESPONDENTIEASTRID ESSED MET DE HEER T VAN DER MOLENDAARONDER:ASTRID ESSED MET HET HERMITAGE MUSEUM [VOORAFGAANDE AAN DE CORRESPONDENTIE MET DE HEER T VAN DER MOLEN
CORRESPONDENTIE ASTRID ESSED MET DE HEER T VAN DER MOLEN
Astrid Essed To:Tom van der MolenFeb 2, 2017 at 2:37 PM
Geachte heer van der Molen
Fijn te horen, dat u mijn positief bedoelde kritiekzo hebt gewaardeerd.Ook waardeer ik uw uitnodiging, de tentoonstellingsamen te bekijken.Ik heb een druk tijdsschema, maar mocht ik eraan toekomen, dan laat ik het u zeker weten. Het was fijn, langs deze weg kennis te maken.
Geachte mevrouw Essed, Dank u wel voor uw mail. Van kritische geluiden als de uwe kunnen wij alleen maar leren. Ik vond het dus ook prettig met u van gedachten te wisselen.Mijn uitnodiging om de tentoonstelling eens samen te bekijken blijft staan, mocht het u een keer schikken, laat dat dan vooral weten. Met vriendelijke groeten, Tom van der Molenconservator-T +31 20 5231736E t.vandermolen@amsterdammuseum.nl-Amsterdam MuseumMuseum Willet-Holthuysen-T +31 20 5231 822-www.amsterdammuseum.nlwww.willetholthuysen.nlVan: Astrid Essed Verzonden: woensdag 1 februari 2017 22:47 Aan: Tom van der Molen <t.vandermolen@amsterdammuseum.nl> CC: Info Hollanders van de Gouden Eeuw <info@hollandersvandegoudeneeuw.nl>; Annemarie de Wildt <A.deWildt@amsterdammuseum.nl> Onderwerp: Reactie/”Uw tentoonstelling over de Gouden Eeuw ”Kijk Ons Nou in de Hermitage” AAN DE CONSERVATOR VAN HET AMSTERDAM MUSEUMDe heer T van der Molen, Geachte heer van der Molen, Vriendelijk bedankt voor uw snelle reactie. Ik heb gewaardeerd, dat u mijn bezwarentegen de accentuering/invalshoek van uw tentoonstellinghebt erkend en deels hebt toegegeven,dat er bij een tentoonstelling over de Gouden Eeuw aandacht hoort te zijn voor de misdaden, waarop het ”goud” uit die Eeuw grotendeels isgebouwd.Ook siert het u, dat u hebt toegegeven, dat er meer aandacht hadmoeten zijn voor de bloed kanten van de ”Gouden Eeuw”Tot zover vinden we elkaar.Maar mijn kritiek blijft overeind staan.Dat zal ik aanstonds toelichten. Maar laat ik met uw vraag/constatering beginnen U schrijft in uw laatste alinea:”Bij het lezen van uw mail bekruipt mij het gevoel dat u de website gezien heeft maar de tentoonstelling nog niet, klopt dat?”
Dat klopt, meneer van der Molen, dat geef ik eerlijk toe.Ik zal, als mijn schema het toelaat, de tentoonstellingwellicht in persoon bezoeken.Maar Ik ben blij te horen [want dat heb ik uiteraard niet gezien]dat er in een aantal kabinetten kennelijk wel degelijk armoede,ziekte en slavernij zijn aangestipt.Dat is een goede zaak, maar niet goed genoeg.Omdat dan toch nog centraal staat de ”grootheid”van mensen, rijk zijn geworden [of wier rijkdom in standgehouden is] door slavernij en onderdrukking, in de Republieken Overzee. Maar allereerst geef ik u wat inzicht in de wijze, waarop ik met de tentoonstelling in contact ben gekomen. Toen ik in de Hermitage de zeer interessante tentoonstellingover Catharina de Grote bezocht, heb ik uw tentoonstelling aangekondigd gezienen mij al direct zeer gestoord aan de mijns inziens ongepasteaankondiging:”Kijk ons nou” Ik besloot, na ook de website zorgvuldig te hebben bestudeerd[dat hebt u aan mijn schrijven kunnen zien], u hierop aan tespreken.Dat is gebeurd. Mijn kritiek kwam, kort samengevat, dus neerop de titel ;”Kijk ons Nou” en de informatie op de website,die bijna 17e eeuw propaganda was en ik zeer stuitend vond.En die kritiek is overeind blijven staan: UW UITGANGSPUNT Zoals ik u in mijn vorige mail schreef:Prima, dat u een tentoonstelling houdt over de17e eeuw [de zogenaamde ”Gouden Eeuw].Dat u een grote collectie groepsportrettenuit de 17 en 18e eeuw hebt willen laten zien, ookprima.Uniek erfgoed is het zeker en voor de historischebeleving belangrijk, dat het publiek hiermeein aanraking komt.Tot zover ben ik het met u eens: KRITIEK 1NAAM TENTOONSTELLING/GEEN ”KIJK ONS NOU”, MAAR”RIJKDOM EN ONBEHAGEN” Kritiek heb en houd ik op de tentoonstellingstitel”Kijk ons nou”, ook na lezing van uw achtergrondinformatie:U stelt in feite de heren en dames uit de Gouden Eeuw ten toonin hun ijdelheid en de manier, waarop ze indruk willenmaken op hun tijdgenoten en het nageslacht.Dat is prima, maar wanneer u ervoor kiest, hencentraal te stellen [en dat mag natuurlijk], moet u opgelijk niveau aandacht besteden aan datgene, dat hen ”groot” gemaakt heeft of groot hield:De onderdrukking enarmoede in de toenmalige Republiek der Verenigde Nederlanden,hun onderdrukkings en slavernij rol in de Oosten het Caraibisch gebied en Brazilie.Dat bereik je niet door een titel ”Kijk ons Nou”,die riekt naar verheerlijking:
Een betere titel was geweest ”Rijkdom en Onbehagen”Daarmee stelt u de dames en heren nog steeds centraal:maar laat wel direct zien, welke misdaden, massamoordenen onderdrukking er kleefden aan hun positie. KTITIEK 2UW WEBSITE U merkt op over uw website ”Op de website – vooral een marketinginstrument en zeker geen inhoudelijk doortimmerd document – wordt inderdaad schrijnend weinig aandacht besteed aan de zwarte kanten van de 17e eeuw. ” Helaas is dat nog zwak uitgedrukt, want wat ik opuw website las, vond ik schokkend en dat heeft nietsmet inhoudelijk doortimmerd of marketing te maken Ik citeer uit uw website ””Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.”
U begrijpt wel, dat ik hierover ernstig ben gevallen.Want het getuigt van ”gotspe” om waardenals ”vrijheid en gelijkheid” op een lijn te stellenmet de 17 eeuw, de bloed eeuw van onderdrukkingen het ontvoeren, folteren, vermoorden en totding maken van miljoenen Afrikanen!
Van de onderdrukking van duizenden mensenin de Oost, met massamoorden en slavernij[ook daar] compleet.Ik haalde in mijn vorige mail massamoordenaarJan Pieterszoon Coen aan [ik hoop niet,dat er ook een schilderij van hem hangt]Zo kan ik nog talloze andere voorbeelden noemen.
Ik denk zo [er wachten nog andere artikelen/commentaren op mij, zie ook www.astridessed.nl],dat ik het hierbij laat.U hebt gelezen, dat mijn kritiekovereind blijft staan, hoewel enigszins genuanceerddoor uw aandacht voor slavernij en onderdrukkingop de tentoonstelling, maar niet zondernogmaals, mijn waardering te uiten voor uw deelsten toon gespreide erkenning van mijn kritiek.
Dit hebt u goed verwoord in uw eigen blog,die u mij hebt toegestuurd, waarvoor dank
Interessant verwoord, maar zoals u zelf terecht opmerkte
”overigens denk ik nu, twee jaar later, dat we er meer aandacht aan hadden kunnen besteden dan we gedaan hebben”
Goed zo!Klopt.Ik hoop dan ook, dat u bij een volgende tentoonstellingover de 17 eeuw [als die tenminste komt]de nadruk wilt leggen op diegenen, met wiensbloed, onderdrukking en barbaarse identiteitsroof,de Gouden Eeuw rijkdommen tot stand gekomen zijn.
Dat is niet alleen een kwestie van poetic Justice.Maar vooral ook van historische werkelijkheid.
Pijnlijk?Ja.
Dit erkennen en voor het voetlicht brengen,getuigt van moed.
Misschien heb ik hiertoe, met mijnschrijven, een kleine bijdrage geleverd.Ik vond het prettig, met u van gedachten te wisselen.Vriendelijke groeten
Ook deze reactie wordt op mijn website geplaatst.Want mijn lezerspubliek hoort ook te weten,dat ik de tentoonstelling niet gezien heb. Tom van der Molen <t.vandermolen@amsterdammuseum.nl>ToAstrid EssedCCInfo Hollanders van de Gouden Eeuw Annemarie de Wildt Jan 31 at 11:49 AMGeachte mevrouw Essed, Dank u wel voor uw mail. Laat ik beginnen met u gelijk geven dat het inderdaad niet van deze tijd is om een tentoonstelling te maken over de Gouden Eeuw zonder aandacht te hebben voor de grote misdaden waarmee het handelsimperium werd opgebouwd. Slavernij, oorlog, onderdrukking maakten daar een belangrijk deel van uit en het is belangrijk dat daar aandacht aan wordt besteed. Het verheerlijken van zo’n periode (de term Gouden Eeuw is eigenlijk op zichzelf al heel problematisch) is echt uit den boze.We zijn ons er bij het maken van der tentoonstelling (ik was er als conservator bij betrokken) zeker bewust van geweest en hebben er wel degelijk aandacht voor gehad. Ook in de tentoonstelling zelf, in een aantal kabinetten stippen we onderwerpen als armoede, ziekte, criminaliteit en slavernij aan. Bepaald niet alleen maar bewondering of verheerlijking dus. Het is misschien goed als ik even de achterliggende gedachte van de tentoonstelling aanstip? Bij het Amsterdam Museum beheren we een buitengewone grote collectie groepsportretten uit de 17e en 18e eeuw. Uniek erfgoed, dat we graag willen laten zien vanwege de (kunst)historische relevantie. Als uitgangspunt van de tentoonstelling hebben we genomen waarom deze heren (en een paar dames) zich nu groepsgewijs op een portret lieten zetten. Dat deden ze uiteraard om zichzelf te profileren als voortreffelijke mensen (en nee, dat waren ze bepaald niet allemaal), ook voor volgende generaties. Vandaar dat we als ondertitel van de tentoonstelling “Kijk ons nou” hebben gekozen: deze Amsterdammers uit de 17e eeuw wilden graag laten zien dat ze bijdroegen aan de stad. Dat ze dat deden, maar tegelijkertijd buiten Holland heel wat kwalijker zaken op hun kerfstok hadden vertellen we later in de tentoonstelling, als we hun eigen zelfbeeld nuanceren. In deze blog heb ik het een en ander uitgelegd, overigens denk ik nu, twee jaar later, dat we er meer aandacht aan hadden kunnen besteden dan we gedaan hebben: https://hart.amsterdam/nl/page/56704 . Bij het lezen van uw mail bekruipt mij het gevoel dat u de website gezien heeft maar de tentoonstelling nog niet, klopt dat? Op de website – vooral een marketinginstrument en zeker geen inhoudelijk doortimmerd document – wordt inderdaad schrijnend weinig aandacht besteed aan de zwarte kanten van de 17e eeuw. Mocht u de tentoonstelling zelf inderdaad nog niet gezien hebben nodig ik u graag uit om er samen een keer doorheen te lopen. Ik ben heel benieuwd of de tentoonstelling u enigszins milder doet stemmen en zo niet, hoor ik heel graag hoe u er over denkt. Met vriendelijke groet, Tom van der Molenconservator-T +31 20 5231736E t.vandermolen@amsterdammuseum.nl-Amsterdam MuseumMuseum Willet-Holthuysen-T +31 20 5231 822-www.amsterdammuseum.nlMuseum Willet-Holthuysen | Museum Willet-Holthuysen
EERSTE CORRESPONDENTIE MET HET MUSEUM DE HERMITAGE
AAN DE DIRECTIE VANHET MUSEUM DE HERMITAGE Onderwerp:Uw tentoonstelling over de Zeventiende Eeuw [de zogenaamde”Gouden Eeuw”] ”Kijk Ons Nou in de Hermitage” Uw verheerlijking van rovers en massamoordenaars. Geachte dames en heren,
”Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.” [1] Dit lees ik op uw website, waarop u reclame maaktvoor de tentoonstelling ”Kijk ons Nou”,over de ”Gouden Eeuw” U durft ook nog te schrijven ”Samen illustreren zij het verhaal van het voor Nederland zo typerende collectieve burgerschap.” [2] En ik moet u eerlijk zeggen:Ik kon mijn ogen niet geloven! Hoe is het mogelijk, dat u bij een tentoonstelling over de GoudenEeuw en de Hollandse rijken [over wie het hier gaat] [3], dewoorden ”vrijheid” en ”gelijkheid”, in de monddurft te nemen?Dat u een dergelijke tentoonstelling durft aan te kondigen metde volzin ”Kijk ons Nou” [4], alsof het gaat om mensen,op wie je trots kunt zijn?Als het niet zo ernstig was, zou het the joke of the year zijn! Want deze ”Kijk Ons Nou” helden, die u zo de hemel in prijst,hebben niet alleen de mensen in de Republiek der Verenigde Nederlanden opschandalige wijze onderdrukt en wrede straffen uitgevoerd [5], maar zich bovendien schuldiggemaakt aan massaontvoeringen, massaverkrachtingen,massaslachtingen en ontmenselijking van aardbewoners opverbijsterende schaal.Zaken, die in de geschiedenis te boek staan als MISDADENTEGEN DE MENSELIJKHEID. Nog niet duidelijk?Ik heb het hier over de meest grootschalige mensenroof uitde geschiedenis, de transatlantische slavenhandel en de slavernij! (6)Ik heb het hier over de bloedige onderdrukking van de bevolking vanwat later Indonesie heette, waar trouwens ook slavernij is geweest. (7)
SLAVERNIJ, DIE MISDAAD TEGEN DE MENSELIJKHEID U verheerlijkt dus de Hollandse rijken, van wie een groot deelbetrokken geweest is bij de transatlantische slavenhandelen slavernij (8), die misdaad tegen de menselijkheid.(9)Beneden alle peil.Toegegeven, op de website van uw tentoonstelling vermeldt u ook(u verbeeldt hier de gedachtenwereld van die Hollandse rijken)´´’Maar op zee en in onze kolonieen deinzen we niet terug voor geweld” (10)Dat is tenminste iets, maar veel, veel te weinig! Vandaar voor u nog even een college in het kort Die slavernij, die trouwens van alle tijden is (11), was een misdadigsysteem, waarbij mensen als ´´dingen´´ werden beschouwd, die je mochtverhandelen, kopen en verkopen en die -en dat is belangrijk -als gratis arbeidskrachten anderen (waaronder die Kijk Ons Nouhelden van u) rijk gemaakt hebben, ergo een grote bijdrage hebben gegevenaan economische ontwikkelingen (hier de welvaart van de Republiek,waarvan trouwens maar een kleine groep profiteerde), aan welkevoordelen zij part noch deel hadden! (12) Die transatlantische slavenhandel, waaraan uw Kijk Ons Noulieden zo veel verdiend hebben, was dus de handel inAfrikanen, die werden gestolen, gekidkanpt en verhandeldvan Afrika naarde beide Amerika’s Noord en Zuid-Amerika.12 miljoen Afrikanen waren dat. (13)Het aandeel van de Nederlandse betrokkenheid wordt geschat van 500 000 tot 600 000. (14)
SAMENVATTEND Dat u een tentoonstelling houdt over de Gouden Eeuw, de17e eeuw dus, is prima, wat mij betreft.Tenslotte is het van belang, welke periode in de geschiedenisook te belichten, zeker de 17e eeuw, die de bloeiperiodeis geweest voor de Republiek der Verenigde Nederlanden, ophandelsgebied en de basis gelegd heeft voor de Nederlandseexpansie in de wereld. Maar dan bent u dan ook zowel vanuit moreel alshistorisch oogpunt verplicht, voor het voetlichtte brengen wat de basis is geweest van die Nederlandseexpansie, althans in het Caraibisch gebied:De transatlantische slavenhandel en slavernij.Want op het bloed van de slaven is de gestolenrijkdom uit de Caraibische gebieden gebouwd.Geroofd door de WIC. [15] En op het bloed van de bevolking in het toenmalige”Indie” viel de rijkdom uit ”De Oost” de happy fewin de Republiek ten deel.Geroofd door de VOC. [16] Dit niet noemen, zoals u in uw tentoonstellinggedaan hebt, leidt tot geschiedvervalsing.Het zich in verheerlijkende, bewonderende zinuitlaten over de rijke Hollandse 17e eeuwers getuigtbovendien van een stuitend disrespect tegenoverhun slachtoffers:De slaven in de West en de onderdrukte bevolkingin de Oost. Ik weet niet, of er ook een schilderij hangt van eenvan de beruchtste massamoordenaars, Jan PieterszoonCoen [17]Weet u wat hij gedaan heeft bij een opstand op deBanda-eilanden?”Hij liet de hele bevolking op de Banda-eilanden uitroeien: 15.000 mannen, vrouwen en kinderen.” [18]Dat is genocide en ook in die tijd kwam het hem op stevigekritiek te staan, ook van de kant van de ”Heeren Zeventien” [VOC] [19],al was dat voor de VOC geen reden, de barbaarse politiekvan Coen te wijzigen. [20] Dat u hiervoor geen oog heeft gehad, vind ik een schande! SHAME ON YOU!
EIS AAN U:
Verander die malle aanhef van uw tentoonstelling ”Kijk ons Nou”,alsof het hier om mensen mer een positieve verdienste gaat [quodnon] en belicht op overtuigende manier de bloed-kantvan de door u bejubelde Gouden Eeuw, de transatlantischeslavenhandel en slavernij EN de bloedige onderdrukkingin ”Indie” [Indonesie dus]
Zo niet, dan zal het consequenties hebben.U zult belanden op de vuilnisbelt van de geschiedenis. Dus word integer en willig deze eis in. Vriendelijk bedankt voor het lezen van deze brief
Vriendelijke groeten Astrid EssedAmsterdam
NOTEN
[1]
”Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.”
”Dertig reusachtige groepsportretten uit de 17e eeuw afkomstig uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn sinds november 2014 voor het eerst verzameld in de Hermitage Amsterdam. Deze ‘broers en zussen’ van De Nachtwacht zijn uniek in de wereld en vanwege hun formaat zelden te zien. Ze tonen ons regenten, schutters en kooplieden van allerlei rangen, standen en religies, gebroederlijk naast elkaar. Rembrandts ‘Anatomische Les van Dr. Deijman’ en schuttersportretten van onder meer Govert Flinck en Nicolaes Pickenoy zijn slechts enkele voorbeelden van topstukken die in de Portrait Gallery of the Golden Age te zien zijn”
In het Statuut van het Internationaal Strafhof zijn misdrijven tegen de menselijkheid gedefinieerd als ‘moord, uitroeiing, slavernij, deporta tie, willekeurige gevangenneming, marteling, ver krachting, vervolging op politieke, raciale of religieuze gronden en andere onmenselijke daden, indien deel uitmakend van een wijdverbreid of stelselmatig patroon’.
AMNESTY INTERNATIONALMISDRIJVEN TEGEN DE MENSELIJKHEID
´´Slavernij is van alle tijden. Zowel in de klassieke oudheid als in de moderne tijd komen we slavernij tegen. Buitengewoon opvallend is dus de weerbarstigheid van dit instituut. Het is zowel een oud- als een modern instituut, dat is de paradox van slavernij.´´ NINSEESLAVERNIJ
´´Ongeveer twaalf miljoen Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen worden per schip over de Atlantische Oceaan vervoerd naar Noord- en Zuid-Amerika. Zij komen uit het gebied tussen Angola en Senegal. Slavenhalers hebben ze daar geronseld, gekocht of geroofd en ze vervolgens naar de kust gebracht.´´ SLAVERNIJ EN JIJDE ZEEREIS https://www.slavernijenjij.nl/ de-zeereis/
(14)
´´Het aandeel van de Republiek der Nederlanden in deze handel bedroeg 5 procent van het totaal: zo’n 600.000 mensenlevens´´
DE SLAVERNIJMENSENHANDEL VAN DE KOLONIALE TIJD TOT NU
” Hij liet de hele bevolking op de Banda-eilanden uitroeien: 15.000 mannen, vrouwen en kinderen.” KENNISLINKRUIM DRIEHONDERD JAAR BLEEF NEDERLAND DE BAAS
”Coens politiek wekte grote weerstand op bij zijn voorganger Laurens Reaal. Deze probeerde de leiding van de compagnie – de ‘Heeren Zeventien’ – ervan te overtuigen dat Coens voorstellen onmenselijk waren en de Compagnie geen goed zouden doen. ” We kunnen niet verwachten dat lieden die Indië kennen daarheen zullen gaan om zich te laten gebruiken als beulen en bewakers van een kudde slaven”, argumenteerde Reaal. “Door het vermoorden en martelen van de bevolking zullen we Nederland berucht maken als de wreedste natie ter wereld. De Indiërs zullen doodhongeren en aan dode mensen zal weinig zijn te verdienen.”
KENNISLINKRUIM DRIEHONDERD JAAR BLEEF NEDERLAND DE BAAS
Coens politiek wekte grote weerstand op bij zijn voorganger Laurens Reaal. Deze probeerde de leiding van de compagnie – de ‘Heeren Zeventien’ – ervan te overtuigen dat Coens voorstellen onmenselijk waren en de Compagnie geen goed zouden doen. ” We kunnen niet verwachten dat lieden die Indië kennen daarheen zullen gaan om zich te laten gebruiken als beulen en bewakers van een kudde slaven”, argumenteerde Reaal. “Door het vermoorden en martelen van de bevolking zullen we Nederland berucht maken als de wreedste natie ter wereld. De Indiërs zullen doodhongeren en aan dode mensen zal weinig zijn te verdienen.” Reaals bezwaren werden weggewimpeld. De Heeren Zeventien beslisten dat Coens politiek de meest winstgevende was en moest worden doorgevoerd.
KENNISLINKRUIM DRIEHONDERD JAAR BLEEF NEDERLAND DE BAAS
”De invloed van vroegere tijdenHeb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.In de grote benedenzaal gaat het over de invloedrijke burgers van de 17de eeuw. Vier personages worden geïntroduceerd die telkens opnieuw terugkomen: Frans Banninck Cocq (1605-1655), Elizabeth Reael (1582-1644), Isaac Commelin (1598-1676) en Pieter Hasselaer (1582-1651). Zij waren vooraanstaande burgers die een belangrijke rol speelden in de schutterijen en besturen van zorginstellingen, maar ook in ambachtsgilden, het stadsbestuur en handelsorganisaties. Opvallend is dat de schilderijen tonen dat het bestuur van een liefdadigheidsinstelling niet alleen weg was gelegd voor mannen. Ook vrouwen worden geportretteerd want zij waren verantwoordelijk voor de dagelijkse routine in de tehuizen. De bezigheden van zowel de mannen als de vrouwen vormen de rode draad van de expositie.In het tweede gedeelte van de tentoonstelling wordt dieper ingegaan op de Hollandse stedelijke samenleving. Door samenwerkingen met het Rijksmuseum en het Amsterdam Museum zijn er werken te zien die illustreren hoe de stad Amsterdam er in de 17de eeuw uitzag en welke grote ontwikkeling deze doormaakte. Tevens wordt er een verbinding gelegd naar het heden, onder meer door het fotoproject ‘Overleg – Nederland bestuurt zichzelf’ (Taco Anema). Hier worden begrippen als tolerantie en vrijheid in verkend en daardoor kan er een parallel getrokken worden met het Nederland van vandaag. Lara Tanke www.hermitage.nl, www.hollande rsvandegoudeneeuw.nl Hermitage AmsterdamDe Hermitage Amsterdam organiseert wisselende tentoonstellingen met een aanvullende programmering.
Astrid EssedAAN DE HEER M VAN SCHIEVEEN COORDINATOR PERS EN PUBLICITEIT VAN HET MUSEUM HERMITAGE AMSTERDAM Geachte heer van Schieveen, Vriendelijk bedankt voor uw reactie en het doorsturen van mijn mail naar het Amsterdam Museum. Ik dacht, dat u de tentoonstelling organiseerde, vandaar mijn aanvankelijke mail aan u. Door het rare yahoo mailsysteem [die alle berichten achter elkaar plaatst] hebt u ook de voor de heer van der Molen Amsterdam Museum] bestemde reactie ontvangen. Hier volgt mijn voor u bestemde reactie: Ten eerste U schrijft ”Wij vinden het heel spijtig dat u kritiek heeft op een van de tentoonstellingen. De Hermitage Amsterdam biedt sinds een paar jaar onderdak aan meerdere tentoonstellingen, die georganiseerd worden door andere musea” Jammer, dat u kennelijk niet gecharmeerd bent van kritiek. Die zal, hoop ik, toch niet alleen van mijn kant komen? Ik denk, dat het juist positief is, als er inhoudelijk goed doorwrochte [en dat was mijn reactie] kritiek komt, waarvan wij allen [dus u ook] alleen maar kunt leren. Misschien doet u dat alsnog, als u mijn [positief bedoelde] reactie aan de heer van der Molen hebt gelezen. Wat mij verder opvalt, is dat u er niet inhoudelijk op in gaat. Uw argument, dat u ”onderdak” biedt aan diverse musea, is toch niet steekhoudend te noemen. Dat de musea zelf verantwoordelijk zijn voor de inhoud van hun tentoonstellingen, is evident. Maar aangezien u de tentoonstellingen onderdak verleent, draagt u wel degelijk medeverantwoordelijkheid voor de inhoud. Of zou u ook kritiekloos een tentoonstelling overnemen van een museum, die bijvoorbeeld het politiek-sociale systeem in Noord Korea prijst en bewondert. Waarom dan wel, als het beruchte rovers/ massamoordenaars uit de 17 eeuw betreft? Zo is mijn reactie aan de heer van der Molen, die WEL de morele moed heeft gehad, de bloedkant van de 17 e eeuw im Frage te stellen en de aanvankelijke mail aan uw adres, toch nog een terechte veeg uit de pan aan uw adres. Trek hier lering uit, svp. BovenFeb 1, 2017 at 11:14 PM
Astrid Essed <>To: Feb 2, 2017 at 12:25 AM
Hide original messageOn Wednesday, February 1, 2017 11:14 PM, Astrid Essed <astridessed@yahoo.com> wrote:
AANDE HEER M VAN SCHIEVEENCOORDINATOR PERS EN PUBLICITEITVAN HET MUSEUM HERMITAGE AMSTERDAM
Geachte heer van Schieveen,
Vriendelijk bedankt voor uw reactie en het doorsturenvan mijn mail naar het Amsterdam Museum.Ik dacht, dat u de tentoonstelling organiseerde, vandaarmijn aanvankelijke mail aan u.
Door het rare yahoo mailsysteem [die alle berichtenachter elkaar plaatst] hebt u ook de voor de heer van der MolenAmsterdam Museum] bestemde reactie ontvangen.
Hier volgt mijn voor u bestemde reactie:
Ten eerste U schrijft ”Wij vinden het heel spijtig dat u kritiek heeft op een van de tentoonstellingen.De Hermitage Amsterdam biedt sinds een paar jaar onderdak aan meerdere tentoonstellingen, die georganiseerd worden door andere musea” Jammer, dat u kennelijk niet gecharmeerd bent van kritiek.Die zal, hoop ik, toch niet alleen van mijn kant komen?Ik denk, dat het juist positief is, als er inhoudelijk goeddoorwrochte [en dat was mijn reactie] kritiek komt,waarvan wij allen [dus u ook] alleen maar kunt leren.Misschien doet u dat alsnog, als u mijn [positiefbedoelde] reactie aan de heer van der Molen hebt gelezen. Wat mij verder opvalt, is dat u er niet inhoudelijk op in gaat.Uw argument, dat u ”onderdak” biedt aan diverse musea, istoch niet steekhoudend te noemen.Dat de musea zelf verantwoordelijk zijn voor de inhoudvan hun tentoonstellingen, is evident. Maar aangezien u de tentoonstellingen onderdakverleent, draagt u wel degelijk medeverantwoordelijkheidvoor de inhoud. Of zou u ook kritiekloos een tentoonstellingovernemen van een museum, die bijvoorbeeldhet politiek-sociale systeem in Noord Koreaprijst en bewondert. Waarom dan wel, als het beruchte rovers/massamoordenaars uit de 17 eeuw betreft? Zo is mijn reactie aan de heer van der Molen, dieWEL de morele moed heeft gehad, de bloedkantvan de 17 e eeuw im Frage te stellen en de aanvankelijkemail aan uw adres, toch nog een terechte veeg uit de panaan uw adres.Trek hier lering uit, svp. Bovendien geloof ik geen moment, dat u door u gefaciliteerde tentoonstellingen zomaar plaatst,zonder inhoudelijk overleg. Nogmaals, uw reactie is mij tegengevallen. Vanwege een druk tijdsschema zal ik hier verdermet u niet meer over in discussie gaan.
On Tuesday, January 31, 2017 12:23 PM, Pressoffice – Hermitage Amsterdam <Pressoffice@hermitage.nl> wrote:
Geachte mevrouw Essed, Dank u voor het bericht. Wij vinden het heel spijtig dat u kritiek heeft op een van de tentoonstellingen.De Hermitage Amsterdam biedt sinds een paar jaar onderdak aan meerdere tentoonstellingen, die georganiseerd worden door andere musea. Zo hebben we het Outsider Art Museum, dat kunst tentoonstelt van mensen met een beperking; een expositie van de winnaar van een kunstprijs; en de tentoonstelling Hollanders van de Gouden Eeuw, georganiseerd door het Amsterdam Museum. Deze musea zijn zelf verantwoordelijk voor de tentoonstelling, vragen en verzoeken worden dan ook door het betreffende museum zelf opgepakt. Daarom heb ik uw bericht doorgestuurd aan de mensen van het Amsterdam Museum. Zij zullen uw bericht zo snel mogelijk oppakken en beantwoorden. Met vriendelijke groet, Martijn van SchieveenCoordinator Pers en Publiciteit Hermitage AmsterdamP.O. Box 116751001 GR AmsterdamThe NetherlandsVisiting address:Nieuwe Keizersgracht 1+31 (0)20 530 87 55hermitage.nlfacebook.com/hermitage.amsterdamVan: Astrid Essed Verzonden: maandag 30 januari 2017 23:31 Aan: Hermitage Algemene mail; e.buis@amsterdammuseum.nl; Martijn van Schieveen – Hermitage Amsterdam Onderwerp: Uw tentoonstelling over de Gouden Eeuw ”Kijk Ons Nou in de Hermitage” AAN DE DIRECTIE VANHET MUSEUM DE HERMITAGE Onderwerp:Uw tentoonstelling over de Zeventiende Eeuw [de zogenaamde”Gouden Eeuw”] ”Kijk Ons Nou in de Hermitage” Uw verheerlijking van rovers en massamoordenaars. Geachte dames en heren, ”Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.” [1]
Dit lees ik op uw website, waarop u reclame maaktvoor de tentoonstelling ”Kijk ons Nou”,over de ”Gouden Eeuw” U durft ook nog te schrijven ”Samen illustreren zij het verhaal van het voor Nederland zo typerende collectieve burgerschap.” [2] En ik moet u eerlijk zeggen:Ik kon mijn ogen niet geloven! Hoe is het mogelijk, dat u bij een tentoonstelling over de GoudenEeuw en de Hollandse rijken [over wie het hier gaat] [3], dewoorden ”vrijheid” en ”gelijkheid”, in de monddurft te nemen?Dat u een dergelijke tentoonstelling durft aan te kondigen metde volzin ”Kijk ons Nou” [4], alsof het gaat om mensen,op wie je trots kunt zijn?Als het niet zo ernstig was, zou het the joke of the year zijn! Want deze ”Kijk Ons Nou” helden, die u zo de hemel in prijst,hebben niet alleen de mensen in de Republiek der Verenigde Nederlanden opschandalige wijze onderdrukt en wrede straffen uitgevoerd [5], maar zich bovendien schuldiggemaakt aan massaontvoeringen, massaverkrachtingen,massaslachtingen en ontmenselijking van aardbewoners opverbijsterende schaal.Zaken, die in de geschiedenis te boek staan als MISDADENTEGEN DE MENSELIJKHEID. Nog niet duidelijk?Ik heb het hier over de meest grootschalige mensenroof uitde geschiedenis, de transatlantische slavenhandel en de slavernij! (6)Ik heb het hier over de bloedige onderdrukking van de bevolking vanwat later Indonesie heette, waar trouwens ook slavernij is geweest. (7) SLAVERNIJ, DIE MISDAAD TEGEN DE MENSELIJKHEID U verheerlijkt dus de Hollandse rijken, van wie een groot deelbetrokken geweest is bij de transatlantische slavenhandelen slavernij (8), die misdaad tegen de menselijkheid.(9)Beneden alle peil.Toegegeven, op de website van uw tentoonstelling vermeldt u ook(u verbeeldt hier de gedachtenwereld van die Hollandse rijken)´´’Maar op zee en in onze kolonieen deinzen we niet terug voor geweld” (10)Dat is tenminste iets, maar veel, veel te weinig!
Vandaar voor u nog even een college in het kort
Die slavernij, die trouwens van alle tijden is (11), was een misdadigsysteem, waarbij mensen als ´´dingen´´ werden beschouwd, die je mochtverhandelen, kopen en verkopen en die -en dat is belangrijk -als gratis arbeidskrachten anderen (waaronder die Kijk Ons Nouhelden van u) rijk gemaakt hebben, ergo een grote bijdrage hebben gegevenaan economische ontwikkelingen (hier de welvaart van de Republiek,waarvan trouwens maar een kleine groep profiteerde), aan welkevoordelen zij part noch deel hadden! (12) Die transatlantische slavenhandel, waaraan uw Kijk Ons Noulieden zo veel verdiend hebben, was dus de handel inAfrikanen, die werden gestolen, gekidkanpt en verhandeldvan Afrika naarde beide Amerika’s Noord en Zuid-Amerika.12 miljoen Afrikanen waren dat. (13)Het aandeel van de Nederlandse betrokkenheid wordt geschat van 500 000 tot 600 000. (14)
SAMENVATTEND
Dat u een tentoonstelling houdt over de Gouden Eeuw, de17e eeuw dus, is prima, wat mij betreft.Tenslotte is het van belang, welke periode in de geschiedenisook te belichten, zeker de 17e eeuw, die de bloeiperiodeis geweest voor de Republiek der Verenigde Nederlanden, ophandelsgebied en de basis gelegd heeft voor de Nederlandseexpansie in de wereld.
Maar dan bent u dan ook zowel vanuit moreel alshistorisch oogpunt verplicht, voor het voetlichtte brengen wat de basis is geweest van die Nederlandseexpansie, althans in het Caraibisch gebied:De transatlantische slavenhandel en slavernij.Want op het bloed van de slaven is de gestolenrijkdom uit de Caraibische gebieden gebouwd.Geroofd door de WIC. [15]
En op het bloed van de bevolking in het toenmalige”Indie” viel de rijkdom uit ”De Oost” de happy fewin de Republiek ten deel.Geroofd door de VOC. [16]
Dit niet noemen, zoals u in uw tentoonstellinggedaan hebt, leidt tot geschiedvervalsing.Het zich in verheerlijkende, bewonderende zinuitlaten over de rijke Hollandse 17e eeuwers getuigtbovendien van een stuitend disrespect tegenoverhun slachtoffers:De slaven in de West en de onderdrukte bevolkingin de Oost.
Ik weet niet, of er ook een schilderij hangt van eenvan de beruchtste massamoordenaars, Jan PieterszoonCoen [17]Weet u wat hij gedaan heeft bij een opstand op deBanda-eilanden?”Hij liet de hele bevolking op de Banda-eilanden uitroeien: 15.000 mannen, vrouwen en kinderen.” [18]Dat is genocide en ook in die tijd kwam het hem op stevigekritiek te staan, ook van de kant van de ”Heeren Zeventien” [VOC] [19],al was dat voor de VOC geen reden, de barbaarse politiekvan Coen te wijzigen. [20]
Dat u hiervoor geen oog heeft gehad, vind ik een schande!
SHAME ON YOU!
EIS AAN U:
Verander die malle aanhef van uw tentoonstelling ”Kijk ons Nou”,alsof het hier om mensen mer een positieve verdienste gaat [quodnon] en belicht op overtuigende manier de bloed-kantvan de door u bejubelde Gouden Eeuw, de transatlantischeslavenhandel en slavernij EN de bloedige onderdrukkingin ”Indie” [Indonesie dus]
Zo niet, dan zal het consequenties hebben.U zult belanden op de vuilnisbelt van de geschiedenis.
Dus word integer en willig deze eis in.
Vriendelijk bedankt voor het lezen van deze brief
Vriendelijke groeten
Astrid EssedAmsterdam
NOTEN [1] ”Heb je je ooit afgevraagd waarom de Nederlander vrijheid en gelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan? Het antwoord hangt levensgroot aan de muur in de vorm van dertig reusachtige groepsportretten in de Hermitage Amsterdam. Het museum wijdt een tentoonstelling aan de Hollanders van de Gouden Eeuw. De onderlinge verhoudingen van toen liggen aan de basis van de hedendaagse normen en omgangsvormen.” KIJK ONS NOU IN DE HERMITAGE http://trendslator.nl/2015/01/13/kijk-ons-nou-in-de-hermitage/ [2] ”Samen illustreren zij het verhaal van het voor Nederland zo typerende collectieve burgerschap.”
60 JARIG BESTAAN ISRAELISCH PHILHARMONISCH ORKEST/TV UITZENDING/CULTURELE BOYCOT ISRAEL!/NU!
AANHET BESTUUR VAN STINGRAY CLASSICA [Voormalig ”BRAVA”] Onderwerp:Uitzending 60 jarig bestaan van het Israelisch Philharmonisch Orkestop woensdag 14 augustus 2019
Geacht Bestuur, Vrijwel altijd word ik aangenaam verrast door de rijke schakering aanklassieke programma’s op uw TV zender, varierend van opera’s, concerten, etc.Deze keer niet. Want wie schetst mijn -onaangename- verbazing, dat ik het volgende bericht in mijn TV gids [die een copie van deze brief ontvangt] aantrof: WO 14-8
STINGRAY CLASSICA
21.31-23.26
ISRAEL PHILHARMONIC ORCHESTRA: 6OTH ANNIVERSARY Op het eerste gezicht lijkt dat wederom een aankondiging van enkeleuren van genietingen van klassieke muziek, maar wie doordenkt, beseft, dat hier veel meer aan de hand is. Want die ongetwijfeld mooie muziek, die ten gehore gebracht wordt, is afkomstig van een Orkest uit een land, dat sinds jaar en dag de mensenrechten schendi, bezet, onderdrukt en lak heeft aan het Internationaal Recht. [1]Dat land heet Israel en is gesticht op de grondvesten van etnische zuiveringen,landroof en schending van het zelfbeschikkingsrecht van de oorspronkelijkePalestijnse bevolking.Lees voor meer achtergronden [die u eigenlijk zou moeten kennen] meer onder noot 2. BEZETTING, ONDERDRUKKING,NEDERZETTINGEN Maar dat was 1948 [stichting van de Staat Israel, gepaard gaande metetnische zuiveringen van meer dan 750.000 Palestijnen], wat de basis gelegdheeft voor het huidige conflct. Nu naar latere, maar niet minder huiveringwekkende Tijden: Zoals u ongetwijfeld weet, bezet Israel sinds 1967 de Palestijnse gebieden,de Westelijke Jordaanoever [Westbank], Oost-Jeruzalem en Gaza [3], metdaaraan gepaard gaande onderdrukking, mensenrechtenschendingen enoorlogsmisdaden, die vooral hebben plaatsgehad [en nog plaatshebben] bij devele Israelische militaire invallen, vooral in Gaza. [4]Een bezetting is sowieso illegaal, maar daarenboven is Israel nog eens kampioen schendingen van het Internationaal Recht [5], vooral in het negerenvan VN Veiligheidsraadsresolutie 242, die Israel al in 1967 opriep [en Veiligheidsraadsresoluties zijn bindend], zich terug te trekken uit bezet gebied. [6] Helaas is dat nog niet alles, want Israel maakt zich schuldig aan apartheidsmaatregelen zoals een ongelijk rechtssysteem in Israel -waar het ‘gewone” recht geldt- en in de bezette Palestijnse gebieden-waar voor gewonePalestijnse burgers het Militair Recht geldt- [7]
NEDERZETTINGEN Er is nog veel meer, zoals de illegale uithongeringsblokkade van Gaza [8]en de tevens illegale Israelische Muur, die diep ingrijpt in het dagelijksleven van de bezette Palestijnse bevolking en deels gebouwd is op bezetPalestijns land [9] Maar laten we naast deze diepe humanitaire ellende eens kijken naar de sinds eind zestiger jaren in bezet Palestijns land gebouwde Israelische nederzettingen.Die zijn niet alleen in strijd met het Internationaal Recht [10] en er wordt nog steeds bijgebouwd [11], daarnaast gedragen vele kolonisten [bewoners vannederzettingen] zich uiterst agressief en gewelddadig tegen de bezette Palestijnse bevolking, zonder veel consequenties voor hen [die kolonisten dus]NEEN, sterker nog:Deze gewelddadige kolonisten worden vaak nog gesteund door het Israelische bezettingsleger ook! [12]
NOORD KOREA Nu hoor ik u zeggen:Wat een ellende allemaal, maar wat heeft een cultureler uitwisseling nu met politiek te maken?Dan heb ik een tegenvraag voor u:Zou u ook een TV uitzending wijden aan het zoveel jarig bestaan van hetState Symplhony Orchestra of the Democratic People’s Republic of Korea, met andere woorden het Noord Koreaanse Staats Orkest [13], dat ongetwijfeld ookeen prachtige performance [ze hebben een Westers klassiek repertoire] [14]neerzet?Ik denk van niet en terecht.Noord Korea is een van de grote mensenrechtenschenders in de wereld. [15]Maar waarom in het geval van Israel, ook een grote kampioen humanitaire ellende, WEL een TV uitzending van uw kant?
EPILOOG: Wat ik hierboven opsomde aan Israelisch onrecht is nog maar het topje van de ijsberg.Meer hierover valt te lezen, onder andere op The Rights Forum. [16] en tal van andere informatiebronnen, waaronder natuurlijk het nieuws.Maar waar het om gaat is, dat het not done is, een TV uitzending te wijden aaneen Orkest van een Staat, die niet alleen schuldig gemaakt heeft aan oorlogmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid [17], maar daarmee vrolijk doorgaat en kennelijk van geen ophouden weet. Iedere support aan zo’n Staat, of dat nu politiek, economisch of cultureel is[dat laatste plaatst zo’n Staat in een positief PR licht] is uit den boze en mag gewoon niet plaatsvinden.Period! Zolang Israel niet bereid is de mensenrechten te respecteren en zich niet terugtrekt uit Bezet Gebied, de illegale nederzettingen ontmantelt en het andereonrecht herstelt, is het een NO GO AREA, zowel fysiek letterlijk en overdrachtelijk. Dat betekent:Geen economische en politieke, maar ook geen culturele samenwerking. Ik eis dan ook van u, dat u de TV uitzending van het Israelisch Philharmonisch Orkest schrapt en ook anderszijds geen culturele samenwerking meer aangaat. Als u tenminste respect hebt voor Mensenrechten, Eer en Fatsoen.
Vriendelijke groetenAstrid EssedAmsterdam
NOTEN
[1]
DE WERELD MORGENISRAEL WERELDKAMPIOEN SCHENDINGEN VN RESOLUTIESLODE VANOOST30 JULI 2014
In mei 1948 riep de zionistische leider David Ben Goerion eenzijdig de Staat Israel uit [VN resolutie 181 voorzag in een Federatie waarin een Joods en Arabisch deel zou bestaan], waarna een militair treffen plaatsvond tussen de Israelisch-zionistische geregelde [Haganah] troepen en de extreem rechtse terreurbendes Irgoen en Stern enerzijds en de door enkele[slecht bewapende] Arabische landen gesteunde Palestijnen anderszijds.
De oorlog liep voor de Palestijnen uit op een ramp en werd dan ook Al Nakba [ramp] genoemd Meer dan 750 000 Palestijnen werden door Israelisch-zionistische troepen en terreurbenden van huis en haar verdreven, er werden massaslachtingen aangericht zoals in het dorp Deir Yassin [12] en meer dan 400 Arabische dorpen werden verwoest [13]. Ook werd een deel van het aan de Arabieren toegewezen gebied [bij VN Resolutie 181] door de Israelische troepen bezet, waardoor in feite de bezetting al in 1948 begon.”
https://www.btselem.org/duty_to_end_occupation 12. Is Israël nog steeds een bezettende macht na de terugtrekking uit de Gazastrook en is het nog gebonden aan de Vierde Conventie van Genève? Ja, Israël blijft volgens het internationaal humanitair recht ook na de terugtrekking een bezettende macht . Volgens artikel 42 van de bepalingen van Den Haag van 1907, blijft een gebied bezet wanneer de bezettende macht effectieve controle over het gebied blijft uitoefenen.´´VRAAG EN ANTWOORD BRIGITTE HERREMANS ISRAEL´S TERUGTREKKINGSPLAN UIT DE GAZASTROOK http://www.politics.be/ duiding/596/#12 HUMAN RIGHTS WATCHISRAEL: ”DISENGAGEMENT” WILL NOT ENDGAZA OCCUPATION28 OCTOBER 2004 https://www.hrw.org/news/2004/ 10/28/israel-disengagement-wil l-not-end-gaza-occupation
”A new report published by the Association for Civil Rights in Israel (ACRI) outlines the nature of the legal regime currently operating in the West Bank. Two systems of law are applied in a single territory: one – a civilian legal system for Israeli citizens, and a second – a military court system for Palestinian residents. The result: institutionalized discrimination.” ACRI [ASSOCIATION FOR CIVIL RIGHTS IN ISRAEL]ONE RULE, TWO LEGAL SYSTEMS: ISRAEL’S REGIME OF LAWSIN THE WEST BANK24 NOVEMBER 2014 http://www.acri.org.il/en/2014 /11/24/twosysreport/ REPORT14 OCTOBER 2014ACRI [ASSOCIATION FOR CIVIL RIGHTS IN ISRAEL]ONE RULE, TWO LEGAL SYSTEMS: ISRAEL’S REGIME OF LAWSIN THE WEST BANK http://www.acri.org.il/en/wp-c ontent/uploads/2015/02/Two-Sys tems-of-Law-English-FINAL.pdf ”The laws implemented in the West Bank are inequitable and discriminate against Palestinians. Although the settlers live in the same geographical area in which martial law is imposed, Israel has decided that they are not subject to military law, but rather to Israeli law. The application of two distinct legal systems in a single territory constitutes gross discrimination” BTSELEM.ORGMILITARY COURTS https://www.btselem.org/military_courts INTERNATIONAL REVIEW OF THE RED CROSSTHE JUDICIAL ARM OF THE OCCUPATION:THE ISRAELI MILITARY COURTS IN THEOCCUPIED TERRITORIES https://www.icrc.org/eng/asset s/files/other/irrc_866_weill.p df
[8]
”(Jerusalem) – The record-low rate of permits issued by Israel for Palestinians seeking vital medical treatment outside Gaza underlines the urgent need for Israel to end its decade-long closure of the Gaza Strip, Al Mezan Center for Human Rights, Amnesty International, Human Rights Watch, Medical Aid for Palestinians (MAP), and Physicians for Human Rights Israel (PHRI) said today in a joint statement.” HUMAN RIGHTS WATCHISRAEL: RECORD-LOW IN GAZA MEDICAL PERMITS54 DIED IN 2017 AWAITING ISRAELI PERMITS https://www.hrw.org/news/2018/02/13/israel-record-low-gaza-medical-permits
”When it erected the barrier, Israel cut off residents of some 150 Palestinian communities from their land – including farmland and pastureland – leaving the communities east of the barrier and their land on the other, between the barrier and the Green Line. By so doing, Israel blocked thousands of Palestinians from freely accessing and cultivating their land”…..……”As a result of not having free access to their farmland, Palestinian landowners have been forced to abandon lucrative branches of farming that require daily, year-round cultivation, and many have replaced them with olive trees, one of the most durable crops in the region. Yet even olive trees suffer without regular cultivation. The trees grow sick, yield less fruit, and harvesting even these meager crops is greatly impeded by the thorny weeds whose wild growth among the trees cannot be checked by the farmers who do not have regular access to the land.” BTSELEM.ORGTHE SEPARATION BARRIER https://www.btselem.org/separation_barrier
”SSO is only one large orchestra of Western form in North Korea but include players of improved Korean folk wind instruments, instrumental and vocal soloists and composers for itself. They perform North Korean orchestral and chamber works in 70% and Western orchestral works in 30%. Sometimes they perform not only without a conductor but all the players perform without scores; even massive and complicated works along the likes of Gustav Mahler’s symphonies. ”
WIKIPEDIASTATE SYMPHONY ORCHESTRA OF THE DEMOCRATIC PEOPLE’S REPUBLIC OF KOREA/REPERTOIRE, CONCERT VENUES AND CONDUCTORS
ETNISCHE ZUIVERINGEN, WAARAAN ISRAEL ZICH SCHULDIG GEMAAKT HEEFT, ZIJN VOLGENS HET INTERNATIONAAL RECHT, MISDADEN TEGEN DE MENSELIJKHEID Article 7 Crimes against humanity 1. For the purpose of this Statute, “crime against humanity” means any of the following acts when committed as part of a widespread or systematic attack directed against any civilian population, with knowledge of the attack: (a) Murder; (b) Extermination; (c) Enslavement; (d) Deportation or forcible transfer of population;
.jpg)
