[54]
Noot 53/Waarschuwing
[53]
‘3. Connecties met extremistische organisaties in NederlandVorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.”
De groei van FVD en de normalisering van extreemrechts
19 MAART 2026
De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie (FVD). Het aantal kiezers voor de partij is ten opzichte van 2022 ongeveer verviervoudigd. FVD werd de grootste in Velsen en Epe, en boekte grote winst in gemeenten als Purmerend (van 2 naar 5 zetels), Eindhoven (van 1 naar 3) en Doetinchem (van 1 naar 4). In alle gemeenten waar FVD deelnam lijkt de partij ten minste één zetel te hebben behaald.
Deze goede uitslag voor de partij van Thierry Baudet komt gedeeltelijk doordat FVD in veel meer gemeenten heeft meegedaan (104 gemeenten) dan de andere partijen op uiterst rechts. Het is goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk op bijvoorbeeld JA21 (7 gemeenten), de BBB (29 gemeenten) of de PVV (40 gemeenten) hadden willen stemmen, of enthousiast worden van de verhalen van Gidi Markuszower of Mona Keijzer, uiteindelijk het vakje voor FVD rood hebben gekleurd.
Het aantal gemeenten waarin FVD meedoet is echter niet de enige verklaring voor haar succes. Het afgelopen jaar doet de partij het steeds beter onder kiezers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar groeide FVD van drie naar zeven zetels. En qua ledenaantallen is de partij volgens haar eigen rapportages inmiddels de grootste van het land.
Deze groei van FVD is opvallend, want nog niet zo lang geleden werd de partij door veel mensen nog afgeschreven als een marginaal fenomeen.
FVD toch weer in de lift
Na haar oprichting in 2016, en een grote verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019, stortte FVD in de jaren daarna langzaam in. Tussen 2019 en 2022 werd FVD gedomineerd door conflict en ophef: het royement van Henk Otten, racistische en antisemitische berichten in appgroepen van jongerenbeweging JFVD, de afsplitsing van onder anderen Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, de uitspraken van Baudet tijdens de coronapandemie over kwaadaardige reptielen die de wereld zouden besturen en de maanlanding die niet zou hebben plaatsgevonden. Mede als gevolg van alle ophef bleef het succes van de partij beperkt.
Maar achter de schermen bouwde FVD aan iets nieuws: aan een beweging waarvoor het winnen van zetels slechts één van de kerndoelen is. Geïnspireerd op het Gramsciaanse idee van een cultuurstrijd probeert de partij vooral ook via andere wegen invloed uit te oefenen. Met (initiatieven tot) een eigen datingapp, een cryptomunt, een woningbouwvereniging, voedselpakketten en scholen hoopt FVD een moderne zuil op te richten die vooral jongeren moet aanspreken en ideologisch moet scholen.
Door recent Lidewij de Vos naar voren te schuiven als het nieuwe gezicht van de partij probeert FVD bovendien een imagoverandering te bewerkstelligen. Terwijl de media Baudet lange tijd links lieten liggen vanwege zijn complottheorieën en extreme uitspraken, wordt De Vos wél uitgebreid geïnterviewd. Tegelijkertijd hanteert de partij een uitgekiende sociale mediastrategie waarmee ze, veel beter dan veel andere partijen, ook veel jongeren weet te bereiken. Deze jongeren zijn actief in de vele organisaties en activiteiten van FVD en vullen deels de kandidatenlijsten voor lokale en nationale verkiezingen.
FVD classificeren
En zo speelt FVD inmiddels weer een belangrijke rol op de uiterst rechtse flank, zowel in de gemeentelijke als landelijke politiek, en ook als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Maar FVD verschilt fundamenteel van andere partijen op uiterst rechts. Ze is namelijk extreem- in plaats van radicaal-rechts.
Politicologen maken een onderscheid tussen twee soorten uiterst rechtse partijen: radicaal-rechtse en extreemrechtse. Beide soorten propageren een specifieke vorm van nationalisme, ook wel nativisme genoemd, waarin ‘buitenstaanders’ en hun waarden en ideeën worden neergezet als een gevaar voor de natiestaat. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld vluchtelingen, moslims, joden, mensen met een migratieachtergrond, of een combinatie hiervan. Beide vormen van uiterst rechts leggen bovendien sterk de nadruk op law and order: mensen (lees: buitenstaanders) die zich niet aan de regels en normen houden moeten hard worden aangepakt.
Maar radicaal- en extreemrechts verschillen op één cruciaal punt: waar radicaal-rechtse partijen zich afzetten tegen de liberale democratie, zetten extreemrechtse partijen zich af tegen de democratie tout court. Voor radicaal-rechtse partijen geldt dat zij de electorale democratie (bijv. het proces van verkiezingen en een vertegenwoordigend parlement) respecteren, maar opvattingen hebben die op gespannen voet staan met liberale principes en instituties zoals individuele rechten en vrijheden (zoals de vrijheid van religie of onderwijs) en het idee van checks and balances (bijvoorbeeld de corrigerende rol van de rechterlijke macht). Extreemrechtse partijen, daarentegen, geloven niet in cruciale aspecten van de democratie, streven uiteindelijk naar een niet-democratisch model van besluitvorming, en/of propageren geweld als een manier om politieke doelen te bereiken.
Het onderscheid tussen extreem- en radicaalrechts is dus zeer fundamenteel, maar kan in de praktijk soms lastig te maken zijn. Extreemrechtse partijen hebben er immers belang bij om zichzelf als gematigder voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Hierbij maken zij bijvoorbeeld gebruik van frontstage en backstage retoriek, waarbij ze gematigdere taal gebruiken wanneer zij voor een algemeen publiek spreken, en extremere taal wanneer zij voor de eigen achterban staan. Juist daarom is het van belang om niet alleen naar partijprogramma’s te kijken wanneer vastgesteld wordt of een partij mogelijk extreemrechts is.
Bovendien zijn er een aantal aanvullende ideologische indicatoren die kunnen wijzen op het extreemrechtse karakter van een partij, zoals het aanhangen van antisemitisme, biologisch racisme, en wit superioriteitsdenken. Andere klassieke extreemrechtse ideeën om alert op te zijn, zijn pleidooien voor een witte etnostaat, omvolking, en remigratie. Over deze elementen bij FVD raden wij deze doorwrochte analyse van historicus Robin te Slaa aan.
Veel radicaal-rechtse partijen distantiëren zich van rechtsextremisme, zeker wanneer zij door andere partijen geaccepteerd willen worden en regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Het Rassemblement National van Marine Le Pen in Frankrijk is hier een goed voorbeeld van. Die partij doet er alles aan om iedere associatie met extreemrechts te vermijden om zo de presidentsverkiezingen van 2027 te kunnen winnen.
FVD kiest voor een heel andere benadering. Laat ons vijf voorbeelden geven.
1. Van Houwelingen en tribunalen
In een Kamerdebat in 2021, ten tijde van de coronacrisis, vroeg Tweede Kamerlid namens D66, Sjoerd Sjoerdsma, of FVD’er Pepijn van Houwelingen afstand wilde nemen van de vergelijkingen die hij had gemaakt tussen het coronabeleid van het kabinet en het optreden van de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog. Van Houwelingen zei toen: “U bent niet in staat mijn vraag te beantwoorden, logisch, want uw misdaden! De misdaden van de heer Sjoerdsma zijn ook niet te vergelijken met een bepaalde periode omdat ze onvergelijkbaar zijn. Ze zijn op een wereldwijde schaal, zoals we van de globalisten nu kunnen verwachten. U moet zich diep en diep schamen. En uw tijd komt nog wel. Er komen tribunalen.” Dergelijke uitspraken zorgen ervoor dat intimidatie en bedreigingen steeds normaler worden.
2. Van Meijeren en geweld
In 2022 deed FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren twee uitspraken die de grens opzoeken als het gaat over het gebruik van geweld. Bij een boerenprotest zei hij dat “het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld”. Eerder zei hij al “te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement”. In eerste instantie veroordeelde de rechter in juni 2024 Van Meijeren voor opruiing (het aanzetten tot strafbare feiten of gewelddadig optreden tegen de overheid) wegens deze uitspraken. Recent werd hij in hoger beroep alsnog vrijgesproken, maar de rechter constateerde wel: “De verdachte heeft met zijn uitlatingen … de strafrechtelijke grens opgezocht”.
3. Connecties met extremistische organisaties in Nederland
Vorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.
4. Connecties met extremisten buiten ons land
Al in 2017 kwam Baudet in opspraak omdat hij de Amerikaanse rechtsextremist Jared Taylor ontving om met hem van gedachten te wisselen toen hij door Erkenbrand naar Nederland was gehaald. Ook onderhoudt FVD al jaren nauwe banden met Dries van Langehove, een Vlaamse rechtsextremist die in 2024 definitief veroordeeld is voor onder meer aanzetten tot en verspreiden van racisme en negationisme. Van Langehove was te gast op de FVD-zomerschool in 2018, mocht aanschuiven bij het YouTube programma Forum Inside, en de partij voerde campagne om hem financieel te steunen. Begin 2026 bezocht Massimo Etalle, FVD-gemeenteraadslid in Den Haag, en partner van Lidewij de Vos, een remigratieconferentie
5. Verheerlijking van terrorisme en het naziregime
In de appgroepen van de jongerenvleugel van de partij, JFVD, heeft Timon Busscher de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en Brenton Tarrant uit Nieuw-Zeeland, die samen meer dan 100 onschuldige burgers hebben vermoord, “het goddelijke duo” genoemd. Hij plaatste ook een geluidsopname, waarin hij het Horst Wessellied zingt. Dat was het officiële partijlied van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Busscher staat op plek 3 bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. Marlon U., psychologiestudent aan de Vrije Universiteit en oprichter van de uiterst rechtse Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), die nauwe banden met FVD onderhoudt, zong in het universiteitsgebouw meerdere keren het lied Erika, dat door het Duitse naziregime als propaganda werd gebruikt. Ook hebben Baudet en zijn partij regelmatig antisemitische complottheorieën onderschreven
Normalisering van extremisme
FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen. De partij haalt de schouders op en gaat verder. Juist deze reactie versterkt de verdenking van rechtsextremisme bij FVD. Zolang de partij geen duidelijke afstand neemt van rechtsextremistische organisaties en ideeën, en deze actief normaliseert, is het gerechtvaardigd om haar als extremistisch te bestempelen.
Bovendien laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ gezien wordt. Binnen het uiterst rechtse kamp lijkt de meest zorgelijke stroming – namelijk de stroming die het meest vijandig staat tegenover de democratie – terrein te winnen. Ideeën die nog niet zo lang geleden politiek onacceptabel waren, worden tegenwoordig makkelijker omarmd.
De democratie lijkt geen vaststaande verworvenheid meer te zijn. Dat is misschien wel de belangrijkste en meest zorgwekkende les van de recente opmars van FVD.
NOS
‘Racistische en extreemrechtse eregasten op kerstgala jongerentak FvD’
24 JANUARI 2026
Op het kerstgala van de jongerentak van Forum voor Democratie waren vorige maand gasten met racistische, identitaire en extreemrechtse opvattingen. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant(opent in nieuw venster). De krant noemt onder anderen de Nederlander John A., de Duitser Severin Köhler en de Sloveen Zan Zalec.
John A. werd vorig jaar tot een halfjaar cel veroordeeld voor de projectie van racistische teksten op de Erasmusbrug tijdens de jaarwisseling van 2022 naar 2023. Hij is een van de gezichten van White Lives Matter, een extremistische groep die gelooft dat het witte ras wordt bedreigd en beschermd moet worden.
De NOS keek in 2023 mee in het Telegram-kanaal van de groep. In een manifest stond dat de groep een land nastreeft waar minimaal 99 procent van de inwoners “blank” is. De mensen voor wie dat niet geldt, mogen tijdelijk verblijven als dat “ten gunste van de Blanken” is.
AIVD waarschuwt voor vechtclubs
John A. is ook lid van Active Club Dietsland. Dat is een van de rechts-extremistische vechtclubs waar de AIVD sinds enkele jaren voor waarschuwt. Die groepen bereiden zich volgens de inlichtingendienst voor op de in hun ogen “onvermijdelijke rassenstrijd”.
Voorzitter Iem Al Biyati van de jongerentak van FVD zegt in de Volkskrant hier niets van te weten. “Wat is een active club? Wat wordt daarmee bedoeld? (…) Zegt mij niets.” Ze zegt toch dat het goed zou kunnen dat leden van die clubs op het gala waren. “Er waren 300 man.”
Over de aanwezigheid van John A. zegt Biyati: “Zover ik weet, is die John niet veroordeeld wegens geweld, maar voor het uiten van een mening. Wij willen geen gedachtepolitie spelen en mensen uitsluiten vanwege het uiten van bepaalde meningen.”
Identitaire Beweging aanwezig op gala
Op het kerstgala van de jongerentak van FvD waren ook prominente gezichten van de Identaire Beweging, zoals de Duitser Severin Köhler. Hij was lid van de AfD, de partij die door de inlichtingendienst is bestempeld als rechts-extremistisch, maar de AfD zelf zou hem te extreem hebben gevonden. Vorig jaar zou hij daarom uit zijn functie als gemeenteraadslid en voorzitter van de jongerentak zijn gezet.
Vorig jaar werd Köhler gezien bij een bijeenkomst van de bekende Duitse rechts-extremist Götz Kubitschek. Ook onderhield hij banden met Martin Sellner. Köhler was eregast op het kerstgala van JFVD, aldus de Volkskrant. Op het feest waren ook partijleider Lidewij de Vos en Kamerleden Freek Jansen en Tom Russcher aanwezig.
Een andere eregast was de Sloveen Zan Zalec, die al jaren zou optrekken met neonazi’s. Hij postte in 2020 op Instagram een foto van zichzelf met leden van een neonazigroep. De laatste eregast was de Ier John McLoughlin, politicus van de uiterst rechtse National Party.
Remigratie en omvolking
Alledrie de eregasten van het JFVD-gala hebben banden met de Oostenrijker Sellner, die zelf niet op het feest was. Hij kwam in 2024 in het nieuws nadat undercoverjournalisten hadden onthuld dat hij aanwezig was bij een omstreden bijeenkomst van de AfD, waar werd gesproken over massadeportaties. Hij prees bij die bijeenkomst zijn boek over remigratie aan. Daarmee wordt bedoeld het deporteren van mensen op basis van ras, geloof, geaardheid of standpunten.
Sellner praat geregeld over omvolking, een complottheorie die beweert dat niet-witte migranten doelbewust naar Europa worden gehaald om de witte bevolking te vervangen. De Oostenrijker is daarom een Duits inreisverbod opgelegd.
In 2019 werd zijn huis doorzocht omdat hij een donatie had gekregen van de man die in Nieuw-Zeeland 51 moskeegangers had doodgeschoten. Sellner is leider van de Identitaire Beweging in Oostenrijk. De Nederlandse tak heet Identitair Verzet en is door de AIVD aangemerkt als extreemrechts.
In een reactie aan de NOS zegt De Vos dat haar partij bezig is “met onze plannen voor Nederland”. “Wij vinden een reactie op journalistiek van het niveau van het stuk van de Volkskrant zonde van onze tijd.”
Tegen de Volkskrant gaat Al Biyati van de jongerentak wel in op de gekozen eregasten. “We nodigen mensen uit van bevriende politieke partijen. Het is niet aan ons om te oordelen over galagasten.”
NRC
Opmars van extreemrechts op kandidatenlijsten van FVD
4 FEBRUARI 2026
Verkiezingen Meerdere personen die betrokken zijn geweest bij activiteiten van extreemrechtse organisaties staan op de kandidatenlijsten van Forum voor Democratie voor de komende gemeenteraadsverkiezingen.
Forum voor Democratie heeft voor de komende gemeenteraadsverkiezingen diverse kandidaten hoog op de kieslijsten geplaatst die actief waren bij extreemrechtse organisaties. Het gaat om organisaties als de Nederlandse Volks-Unie, Voorpost, de Geuzenbond, Erkenbrand en Pegida.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen bleek al dat leden van de beruchte appgroep van de JFVD, de jongerenvereniging waar ook FVD-fractievoorzitter Lidewij de Vos uit voortkomt, hoger dan ooit op de kieslijst waren geplaatst. Op de kandidatenlijsten voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart prijken niet alleen JFVD’ers die eerder omstreden uitlatingen hebben gedaan, maar ook leden van extreemrechtse
Oprichter Erkenbrand kandidaat in Amsterdam
Een van de opvallendste namen is Reginald Eeckhout, nummer zeven op de kandidatenlijst in Amsterdam. Volgens Kafka was hij medeoprichter van Erkenbrand, een ‘studiegenootschap’ dat in 2018 door de AIVD als een „racistische groepering” werd getypeerd en die vanwege het „antidemocratische
Eeckhout vertrok volgens Kafka in 2017 bij Erkenbrand, waarna hij een jaar later met onder meer Géza Hegedüs Identitair
Eeckhout was niet bereikbaar voor commentaar.
Activisten van de Nederlandse Volks-Unie (NVU), een nationaalsocialistische politieke partij, staan ook op de kandidatenlijsten van FVD. Bertus Renes is nummer elf op de lijst in Scherpenzeel. Renes loopt regelmatig mee in demonstraties van de NVU met protestborden waarop teksten als „stop de omvolkers” en „grenzen dicht nu” te lezen zijn, blijkt uit door NRC geverifieerde foto’s. In jaarverslagen van de AIVD is de NVU regelmatig ‘antisemitisch’ en ‘antidemocratisch’ genoemd. NVU-leider Constant Kusters reikt jaarlijks een prijs uit aan de „activist van het jaar” binnen zijn organisatie. De winnaar ontvangt een wisseltrofee in de vorm van een Duitse rijksadelaar.
Een voormalige NVU-activist die voor de FVD de gemeenteraad in wil, is Frank Folkerts. Als nummer twee op de lijst in Nieuwegein is niet uitgesloten dat dat lukt. Folkerts werd in 2014 voor het laatst bij de NVU gezien, tijdens een folderactie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in Arnhem, aldus informatie van Kafka. In dat jaar gaf hij ook een interview aan partijblad Wij Europa van de NVU. In 2009 was hij kringleider van de NVU in Utrecht en in 2010 lijsttrekker bij de gemeenteraadsverkiezingen in Overbetuwe.
Voormalig ‘landelijk
De lijsttrekker van FVD in Schagen is Kay Burgemeester. Hij schreef in de JFVD-appgroep dat Nederland zonder Joden „geen multiculturele samenleving” zou hebben. In extreemrechtse kringen leeft de complottheorie dat Joden samenlevingen met een oorspronkelijk witte bevolking willen ‘verzwakken’ door er migranten uit andere werelddelen naartoe te sturen.
Ook een voormalig Tweede Kamerlid is op een van de lijsten te vinden. Willem Elsthout zat in de jaren negentig ooit vijf maanden in de Kamer voor de Centrumdemocraten van Hans Janmaat en was vicevoorzitter van de partij. Hij staat elfde op de kandidatenlijst in Haarlem, één plek voor oud-partijleider Thierry Baudet.
Leden van de Geuzenbond
Ook vertegenwoordigd op de kandidatenlijsten van FVD zijn leden van de extreemrechtse jongerenorganisatie Geuzenbond. Deze organisatie wordt in de gaten gehouden door de inlichtingendiensten.
Een van de andere organisaties die door de AIVD al jaren onder „extreemrechtse en rechts-extremistische groeperingen” wordt geschaard is Voorpost. Ook bij deze club kwamen verschillende FVD-kandidaten elkaar tegen. Zo hield de omstreden Oostenrijkse rechts-
Nummer twee op de lijst in Delft is Kayleigh van Koppen. Samen met de voor racisme veroordeelde John A. bezocht zij afgelopen oktober een anti-immigratieprotest in Amsterdam, waar ze geregeld met de arm om elkaars schouder liepen. Als lid van de racistische en antisemitische organisatie ‘White lives matter’ werd A. in januari in hoger beroep veroordeeld tot zes maanden cel, waarvan vier voorwaardelijk, voor het projecteren van racistische leuzen op de Erasmusburg in Rotterdam. Tijdens de demonstratie in Amsterdam liepen Van Koppen en A. achter een spandoek met daarop de tekst ‘Pro white Anti Israël’. De twee dansten samen op het JFVD-kerstgala in december, blijkt uit een foto op de Facebookpagina van de jongerenorganisatie.
FVD heeft dinsdag en woensdag niet gereageerd op verzoeken van NRC om een reactie.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 53/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 52/Waarschuwing
[52]
[JESSE KLAVER/GROEN LINKS-
”Voorzitter, ik heb een vraag en bijna tegen beter weten in, maar ik
vind het echt belangrijk, dat we Extreem-Rechts niet normaliseren.
Mijn collega’s hebben hier een aantal heel duidelijke vragen gesteld en daar
komt gewoon geen antwoord op.
Groepen als Identitair Verzet, de verschillende Defend Groepen Nederland, die er zijn……
Ziet mevrouw de Vos deze groepen als gevaarlijke Extreem-rechtse groepen,
die tot doel hebben de Nederlandse samenleving te ontwrichten?
[KAMERVOORZITTER]
”Mevrouw de Vos]
[LIDEWIJ DE VOS, FRACTIEVOORZITTER FORUM VOOR DEMOCRATIE]
[0.25]
‘Ja voorzitter, ik ga toch hier geen recensie geven van iedere mogelijke groepering in Nederland, ik kan alleen maar zeggen: ”Ik ben tegen het
gebruik van geweld. Als er op demonstraties dingen gebeuren, die niet door
de beugel kunnen, dan moeten de mensen, die dat doen, worden aangepakt,
maar ik ga niet mee in het framen waar dit hele debat op gebaseerd is, dat wij al die vreedzame demonstranten, die met heel legitieme zorgen de straat op gaan, nogmaals mensen die dat nooit eerder doen die de wanhoop nabij zijn, hun eigen wijk zien veranderen, zich zorgen maken over de veiligheid van hun kinderen door [?] al die mensen op een hoop gooien met een paar mensen,
die iets hebben gedaan wat niet door de beugel kan, daar ga ik niet in mee.
Dat doe ik gewoon niet.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 52/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 51/Waarschuwing
[51]
NRC
Welke extreemrechtse netwerken spelen een rol bij de protesten in Loosdrecht?
13 MEI 2026
Demonstraties Bij anti-azc-protesten in onder meer Loosdrecht, Arnhem en Amersfoort duiken personen uit extreemrechtse actiegroepen op. Met een franchisemodel en gecoördineerde acties wakkeren ze protesten aan. Of sprake is van georganiseerd geweld, moet AIVD-onderzoek uitwijzen, liet asielminister Bart van den Brink weten.
Het gaat dinsdagavond mis in Loosdrecht als mannen, sommigen dragen zwarte capuchontruien met de tekst ‘Defend Loosdrecht’ erop, fakkels ontsteken en die in de richting van het gebouw voor de azc-opvang gooien. Daar is dinsdag een eerste groep van vijftien asielzoekers gearriveerd. De bosjes voor het gebouw vatten vlam en vervolgens worden aangerukte brandweerwagens door demonstranten geblokkeerd.
In de Tweede Kamer kondigde minister Bart van den Brink (Asiel en migratie, CDA) ’s middags al aan dat inlichtingendienst AIVD wordt ingeschakeld om te onderzoeken of er bij de anti-azc-protesten „sprake is van georganiseerd geweld”. Van den Brink: „We zetten de rechtsstaat ten volle in om mensen te vervolgen die daaraan hebben bijgedragen en we doen onderzoek met de AIVD naar welke eventuele patronen daarachter zitten.”
Duidelijk is in elk geval dat er ’s avonds in Loosdrecht niet alleen lokale bewoners aanwezig zijn. De politie arresteert een 28-jarige man uit Huizen op verdenking van brandstichting, een minderjarige uit het nabij gelegen Kortenhoef op verdenking van openlijke geweldpleging tegen een journalist en een minderjarige uit Amersfoort vanwege het gooien van fakkels en stenen.
Eerder, eind april en begin mei, zijn al mannen uit Hilversum en Ermelo veroordeeld voor respectievelijk het gooien van een fakkel in Loosdrecht en het ingooien van de ruiten van het deels leegstaande gemeentehuis, waar de opvang plaatsvindt.
Defend Netherlands
Verschillende extreemrechtse actiegroepen lijken op de achtergrond bij te dragen aan de coördinatie van protest. Ze vormen ook een inspiratiebron voor de oprichting van lokale protestgroepen. Die krijgen makkelijk mensen op de been. Veel lokale bewoners zien de opvang van asielzoekers niet zitten, zodra die in de eigen woonomgeving moet plaatsvinden. En zeker als het om alleenstaande mannen gaat. „Dan komt het echt heel dichtbij”, zei omwonende Bart dinsdagavond tegen NRC. Hij verwees naar de brief die hij enkele weken geleden van de gemeente ontving over de opvang van 110 alleenstaande mannen in het deels leegstaande gemeentehuis in Loosdrecht.
In hoeverre is hier sprake van georganiseerd geweld? De lokale demonstranten in Loosdrecht werden de afgelopen tijd bijgestaan door leden van extreemrechtse actiegroepen als Voorpost en Defend Netherlands. Hetzelfde geldt voor protesten op andere plekken in het land. Het was dinsdagavond ook onrustig in Den Haag en Apeldoorn.
De prominente coronademonstrant Eldor van Feggelen, in 2017 veroordeeld voor lidmaatschap van een criminele organisatie, sluit zich aan bij Defend Netherlands
Defend Netherlands werd afgelopen zomer opgericht door Jordy Huisman en Dean Ursinus. Begin vorig jaar figureerden deze mannen in uitzendingen van Ongehoord Nederland, over een woonconflict met de gemeente Eemnes. Daarin wordt de naderende huisuitzetting van de twee, vanwege illegale bewoning, gekoppeld aan de opvang van asielzoekers in de gemeente. Eind augustus, na de moord op de zeventienjarige Lisa in Abcoude door een verdachte die verbleef in een asielzoekerscentrum, duiken de twee op in een uitzending van Powned als de organisatoren van een demonstratie in Amersfoort van ‘Defend Netherlands’ tegen het asielbeleid.
Later sluit de prominente coronademonstrant Eldor van Feggelen, in 2017 veroordeeld vanwege lidmaatschap van een criminele organisatie, zich aan bij Defend Netherlands. Van Feggelen, Feyenoord-supporter, voert tijdens het uit de hand gelopen asielprotest in Den Haag van afgelopen september een groep van honderden voetbalhooligans aan. In optocht lopen ze vanaf de Kloosterkerk naar het Malieveld. Van Feggelen loopt voorop met een spandoek van Defend Netherlands.
Al voor dit landelijke protest op het Malieveld, maar zeker ook erna, worden steeds meer lokale Defend-groepen opgericht. Het is een soort franchisemodel, waarbij de lokale groep de opruiende online beeldtaal van het landelijke Defend Netherlands overneemt. Sinds 1 mei is op Facebook ook een ‘Defend Loosdrecht’ te vinden. De pagina heeft meer dan duizend volgers. Leden van Defend Loosdrecht namen volgens de antifascistische onderzoeksgroep Kafka onlangs ook deel aan een anti-azc-protest in Uithoorn.
Nederlandse Volks-Unie
‘De strijd is begonnen’, verschijnt dinsdagmiddag op de Facebookpagina van de lokale Defend-groep in Loosdrecht. Tussen de relschoppers bevinden zich ’s avonds ook landelijke kopstukken van Defend Netherlands, onder wie Van Feggelen. In een reportage van Ongehoord Nederland komt hij aan het woord. „De bevolking wordt steeds bozer”, zegt hij met een Nederlandse vlag over zijn mond en neus getrokken.
Uit berichtenverkeer in de Telegramgroep van Defend Netherlands van afgelopen december lijkt de neonazistische Nederlandse Volks-Unie van leider Constant Kusters op de achtergrond ook een rol te spelen. Als iemand een advocaat zoekt, stelt een activist van Defend Netherlands voor om Michiel Bos van de NVU of Kusters zelf te benaderen. „Die kan je verder helpen.” De NVU organiseerde afgelopen maart ook een protest tegen asielzoekers in Arnhem.
Uit appverkeer dat Van Feggelen zelf online heeft gezet, blijkt dat in aanloop naar het aangekondigde anti-azc-protest in Ter Apel van afgelopen zaterdag overleg is geweest tussen de leiders van Defend Netherlands en Identitair Verzet, de Nederlandse tak van een internationaal extreemrechts netwerk. Volgens de ngo Justice for Prosperity van oud-AIVD’er Jelle Postma positioneert het netwerk zich bewust rond lokale protesten tegen asielopvang. Defend Netherlands zag uiteindelijk af van deelname aan het protest in Ter Apel.
NOS
Brandstichting bij noodopvang Loosdrecht, betogers houden brandweer tegen
12 MEI 2026
Bij de noodopvang in Loosdrecht, waar vandaag de eerste groep van vijftien asielzoekers is aangekomen, is vanavond brand gesticht. Betogers hadden vuurwerk gegooid naar het gemeentehuis, waar een tijdelijke opvanglocatie zit. Daardoor vatte de bosschage tegen het gebouw vlam.
Relschoppers bekogelden vervolgens agenten die het vuur probeerden te blussen. Ook werd de brandweer tegengehouden. Brandweerlieden konden het vuur later alsnog blussen. De mobiele eenheid van de politie is ingezet om de orde te herstellen. Er zijn meerdere mensen opgepakt.
Tijdens de brand waren er vijftien asielzoekers en begeleiders in het pand aanwezig. Zij bleven volgens de gemeente ongedeerd.
Noodbevel
Burgemeester Verheijen heeft een noodbevel uitgevaardigd vanwege “ernstige ordeverstoringen voor het gemeentehuis naar aanleiding van de tijdelijke noodopvang door het COA in Loosdrecht”. Tot en met 09.00 uur moeten mensen wegblijven bij het gebouw.
Verheijen spreekt van een “gerichte actie tegen kwetsbare mensen. Daarmee is een grens overschreden.”
De schade aan het pand lijkt beperkt. De komende tijd moeten in totaal zeventig mensen tijdelijk onderdak krijgen in het leegstaande deel van het gemeentehuis Wijdemeren, in Loosdrecht.
‘Idioot en crimineel’
Tegenstanders van de noodopvang hadden zich vanavond opnieuw in Loosdrecht verzameld om te demonstreren voor het pand. Er waren volgens de gemeente zo’n 300 tot 400 mensen bij aanwezig.
Het protest verliep aanvankelijk zonder ongeregeldheden. Mensen zwaaiden met vlaggen en scandeerden leuzen. Enkele aanwezigen staken ook siervuurwerk af, zoals fakkels.
Het protest escaleerde rond 20.30 uur, toen fakkels en vuurwerk richting het gebouw werden gegooid, waardoor struikgewas voor het pand in brand vloog.
Politici en bestuurders spreken schande van het uit de hand gelopen protest. “Wat we vanavond hebben gezien, heeft niks te maken met demonstreren”, zegt minister van Asiel en Migratie Van den Brink. “Dit is vernieling en geweld en totaal onacceptabel. Wat je ook vindt, bewoners, medewerkers en vrijwilligers van opvanglocaties moeten veilig zijn.”
CDA-leider Bontenbal spreekt van “idioot en crimineel gedrag”. “Het kan niet waar zijn dat in ons land de grootste mond zijn zin krijgt en criminele acties worden beloond. De stille meerderheid in Nederland keurt dit af en wil dit niet.”
Arrestaties in Apeldoorn
Ook in Apeldoorn liep een vergelijkbaar protest tegen een noodopvang vanavond uit de hand. De politie heeft meerdere mensen opgepakt, schrijft Omroep Gelderland(
In Den Haag werd er vanavond zowel voor als tegen de komst van een noodopvanglocatie gedemonstreerd. Agenten hielden de twee groepen betogers uit elkaar. Volgens Omroep West(opent in nieuw venster) werd het rond 20.30 uur onrustiger in de wijk. Het is onduidelijk of er arrestaties zijn verricht. De regionale omroep schrijft dat een meisje van haar fiets is getrokken.
AIVD-onderzoek gaande
De afgelopen tijd zijn protesten tegen de opvang van asielzoekers op verschillende plekken in het land uit de hand gelopen. Vandaag werd bekend dat de AIVD er een onderzoek naar is begonnen.
De veiligheidsdienst onderzoekt “welke patronen er zijn en wat daarachter zit”, zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in een Kamerdebat. Verdere details werden niet gegeven.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 51/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 50/Waarschuwing
[50]
RTL NIEUWS
Groot deel Kamer botst met FVD’er De Vos om ‘extreemrechtse zweem’
26 MEI 2026
Tijdens het debat over escalerend geweld bij asieldemonstraties is FVD-leider Lidewij de Vos in aanvaring gekomen met een groot deel van de Tweede Kamer. Partijen vonden dat zij niet duidelijk genoeg afstand nam van groepen die geweld gebruikten bij protesten tegen asielzoekerscentra.
Jesse Klaver van PRO, voorheen GroenLinks-PvdA, ziet een ‘extreemrechtse zweem’ bij FVD en verwijt de partij dit gedachtegoed te normaliseren.
Afstand nemen
“En daar zullen we iedere keer een grens trekken, want dit is gevaarlijk voor onze democratie”, aldus Klaver. Hij wees erop dat Forum voor Democratie geld heeft ingezameld voor Dries van Langenhove, om de extreemrechtse Vlaamse jongerenbeweging Schild & Vrienden financieel bij te staan met een rechtszaak.
Eerder vroegen fracties van links tot rechts De Vos om duidelijk afstand te nemen van groepen die geweld hebben gebruikt bij protesten. Tot hun onvrede wilde ze niet verder gaan dan dat ‘mensen die iets doen wat niet binnen de grenzen van de wet is, moeten worden aangepakt’.
Als ’twee rechtse politica onder elkaar’ probeerde Mona Keijzer een duidelijkere veroordeling te ontlokken bij De Vos. “Om te voorkomen dat het linkse deel van de Kamer gaat bepalen welke meerderheid dit kabinet meekrijgt.” Maar ook die poging was vergeefs.
Kamerleden vielen er ook over dat FVD termen als ‘omvolking’ en ‘remigratie’ gebruikt. Terrorismebestrijder NCTV noemt dit verwijzingen naar rechts-extremistische theorieën en waarschuwt dat het gebruik van zulke termen leidt tot normalisering van zulk gedachtegoed.
Ze wezen er ook op dat meerdere FVD-leden, onder wie gemeenteraadsleden, een verleden hebben bij extreemrechtse organisaties zoals Geuzenbond en de Nederlandse Volks-Unie (NVU).
FVD WEIGERT IN VERHIT DEBAT AFSTAND TE NEMEN VAN EXTREEMRECHTS GEDACHTEGOED
27 MEI 2026
In een ongekende wending van het debat over de normalisering van geweld richtte een groot deel van de Kamer langdurig de pijlen op FVD-leider Lidewij de Vos. Zij weigerde, ondanks verwoede pogingen van zowel links als rechts, afstand te nemen van extreemrechts gedachtegoed.
Ruim een uur lang stond De Vos dinsdagavond voor een steeds woedender wordende Tweede Kamer. De aanleiding van het debat: bij onder meer de anti-azc-rellen in Loosdrecht zijn signalen dat extreemrechtse groepen betrokken zijn.
Partijen van links tot rechts maanden de FVD-fractievoorzitter tevergeefs om afstand te nemen van het extreemrechtse gedachtegoed dat aan die gewelddadigheden wordt gelinkt.
Dat de Kamer de pijlen op De Vos richtte, kwam niet geheel uit de lucht vallen. Volgens Jesse Klaver (PRO) hangt er een “extreemrechtse zweem” rond FVD. Bij de gemeenteraadsverkiezingen blee
De Vos wierp alle “insinuaties” over die banden verre van zich, want met het extremistische gedachtegoed heeft FVD volgens haar niks te maken.
FVD lag in debat niet eerder zo onder vuur
De Vos veroordeelde wel het geweld bij de protesten. Maar, kaatste ze terug in de richting van de coalitie en het kabinet, het beleid van de regering zou er ook zelf voor hebben gezorgd dat mensen zo boos zijn.
“Het gaat er ook om wat er na de komma komt”, zei premier Rob Jetten later op de avond over dit soort veroordelingen. Hij had tijdens het debat gehoopt op een Kamerbrede veroordeling van het geweld, maar moest concluderen dat dit niet het geval was.
Niet eerder lag de FVD zó onder vuur tijdens een debat. Onder leiding van voormalig partijleider Thierry Baudet kwam de partij ook regelmatig in opspraak, maar lieten politici de partij tijdens debatten ook vaak links liggen. Aan de omstreden denkbeelden van de partij werd weinig aandacht besteed met het idee om die zo niet verder te voeden.
Die instelling van de Kamer veranderde dinsdagavond. FVD, nu met zeven zetels in de Kamer, staat er goed voor in de peilingen. Ook deed de partij in veel gemeenten mee tijdens de gemeenteraadsverkiezingen en haalde daardoor veel meer zetels dan vier jaar geleden.
Volgens Klaver liet FVD ‘ware aard’ zien
Naast het verwijt dat De Vos de gewelddadigheden niet genoeg zou hebben veroordeeld, hadden partijen ook grote moeite met de door FVD gebruikte termen ‘remigratie’ en ‘omvolking’. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwt bijvoorbeeld dat het gebruik van die termen zou kunnen zorgen voor normalisering van extreemrechts gedachtegoed.
In een poging FVD afstand te laten nemen van zulke ideeën, vroeg D66’er Jan Paternotte bijvoorbeeld of “Nederland alleen voor de blanken is”. Daarop antwoordde De Vos dat “Nederland voor de Nederlanders is” en verwees ze onder meer naar de mensen wiens (voor)ouders hier geboren zijn.
In navolging van D66 stapten ook andere fractievoorzitters naar voren met als doel De Vos kleur te laten bekennen. Het ontaardde in een bizar debat waarin de FVD-leider herhaaldelijk naliet de vragen te beantwoorden, zonder afstand te nemen van het omstreden gedachtegoed.
De Vos liet bij dat debat “de ware aard” van de partij zien, vond PRO-leider Jesse Klaver daarom. Hij verweet haar het extreemrechtse gedachtegoed te normaliseren. Ook Mona Keijzer probeerde, als “twee rechtse politica tegenover elkaar”, De Vos afstand te laten nemen van de extreemrechtse groeperingen.
‘Was intens lelijk, maar moest wel gebeuren’
“Het was lelijk, intens lelijk, maar het moest wel gebeuren”, blikte Paternotte nog datzelfde debat terug. “Ik denk dat het goed is dat Nederland dit heeft gezien. Als je niet bereid bent door te vragen en denkt ‘laat een partij maar kletsen’, dan weten mensen niet waar ze op stemmen als er verkiezingen aankomen.”
Ook Jetten suggereerde tijdens het debat dat de bijna Kamerbrede aanvaring met De Vos nodig was. De racistische termen die dinsdagavond veelvuldig gebruikt werden, ook door partijen die er openlijk afstand van namen, zijn woorden die volgens Jetten “het maatschappelijke debat op een verkeerde manier kunnen beïnvloeden”. “De term ‘omvolking’ is geen gewone taal. Het hoort niet thuis in ons politieke debat.”
De Vos zou zich met haar denkbeelden buiten “elk politiek debat” plaatsen, zei Jetten, zonder haar daarbij expliciet bij naam te noemen.
Coalitie sluit samenwerking met Markuszower niet uit
Tegelijkertijd wierp de linkse oppositie de volgende vraag op: kunnen het kabinet-Jetten en de coalitie dan nog wel samenwerken met Groep Markuszower? Leider Gidi Markuszower raakte immers vorige week in opspraak vanwege zijn uitlatingen over het plegen van geweld tegen Palestijnen en het gebruik van het begrip ‘omvolking‘.
Partijen als FVD en PVV waren voor de coalitie geen samenwerkingspartner vanwege hun denkbeelden, maar Groep Markuszower wordt momenteel niet uitgesloten.
D66, VVD en CDA wierpen de vraag op wat samenwerking precies inhoudt. Het vraagstuk van gedoogsteun of een andere vorm van structurele samenwerking, bijvoorbeeld bij het vormen van een coalitie, ligt nu volgens de drie partijen niet voor.
Paternotte en VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zeiden wel moeite te hebben met de uitlatingen van Markuszower. Ze hoopten dat de politicus zijn woorden zou terugnemen, maar dat gebeurde niet.
Jetten constateerde dat Markuszower zich met zulke uitspraken wel “buiten de positieve krachten plaatst waar de samenwerking plaatsvindt”. Ook kan de premier “zich niet voorstellen dat het kabinet veel overeenstemming zal vinden” met de uiterst rechtse groep, maar hij sloot Groep Markuszower nog niet hard uit.
Het maakt samenwerking met de rechtse afsplitsing wel lastig, maar zowel de coalitie als het kabinet hebben de deur dinsdagavond niet dichtgegooid.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 50/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 49/Waarschuwing
[49]
AI-overzicht
+4
Het Tweede Kamerdebat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving werd gehouden naar aanleiding van de recente onrust en gewelddadige protesten rond de opvang van vluchtelingen (bij asielzoekerscentra). [1, 2, 3]
Het debat op 26 mei 2026 werd aangevraagd door GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver. Aanleiding was de vraag in hoeverre politiek taalgebruik en de demonstraties bij asielzoekerscentra hebben bijgedragen aan het normaliseren van geweld. Kamerleden spraken hierover met elkaar en met het kabinet, waarbij onder meer werd gediscussieerd over de oorzaken van de rellen en de rol van politici hierin. [1, 2, 3, 4, 5]
Meer details en verslagen van dit debat zijn terug te vinden op de officiële website van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en in de Plenaire Verslagen.
NOS
Brandstichting bij noodopvang Loosdrecht, betogers houden brandweer tegen
12 MEI 2026
Bij de noodopvang in Loosdrecht, waar vandaag de eerste groep van vijftien asielzoekers is aangekomen, is vanavond brand gesticht. Betogers hadden vuurwerk gegooid naar het gemeentehuis, waar een tijdelijke opvanglocatie zit. Daardoor vatte de bosschage tegen het gebouw vlam.
Relschoppers bekogelden vervolgens agenten die het vuur probeerden te blussen. Ook werd de brandweer tegengehouden. Brandweerlieden konden het vuur later alsnog blussen. De mobiele eenheid van de politie is ingezet om de orde te herstellen. Er zijn meerdere mensen opgepakt.
Tijdens de brand waren er vijftien asielzoekers en begeleiders in het pand aanwezig. Zij bleven volgens de gemeente ongedeerd.
Noodbevel
Burgemeester Verheijen heeft een noodbevel uitgevaardigd vanwege “ernstige ordeverstoringen voor het gemeentehuis naar aanleiding van de tijdelijke noodopvang door het COA in Loosdrecht”. Tot en met 09.00 uur moeten mensen wegblijven bij het gebouw.
Verheijen spreekt van een “gerichte actie tegen kwetsbare mensen. Daarmee is een grens overschreden.”
De schade aan het pand lijkt beperkt. De komende tijd moeten in totaal zeventig mensen tijdelijk onderdak krijgen in het leegstaande deel van het gemeentehuis Wijdemeren, in Loosdrecht.
‘Idioot en crimineel’
Tegenstanders van de noodopvang hadden zich vanavond opnieuw in Loosdrecht verzameld om te demonstreren voor het pand. Er waren volgens de gemeente zo’n 300 tot 400 mensen bij aanwezig.
Het protest verliep aanvankelijk zonder ongeregeldheden. Mensen zwaaiden met vlaggen en scandeerden leuzen. Enkele aanwezigen staken ook siervuurwerk af, zoals fakkels.
Het protest escaleerde rond 20.30 uur, toen fakkels en vuurwerk richting het gebouw werden gegooid, waardoor struikgewas voor het pand in brand vloog.
Politici en bestuurders spreken schande van het uit de hand gelopen protest. “Wat we vanavond hebben gezien, heeft niks te maken met demonstreren”, zegt minister van Asiel en Migratie Van den Brink. “Dit is vernieling en geweld en totaal onacceptabel. Wat je ook vindt, bewoners, medewerkers en vrijwilligers van opvanglocaties moeten veilig zijn.”
CDA-leider Bontenbal spreekt van “idioot en crimineel gedrag”. “Het kan niet waar zijn dat in ons land de grootste mond zijn zin krijgt en criminele acties worden beloond. De stille meerderheid in Nederland keurt dit af en wil dit niet.”
Arrestaties in Apeldoorn
Ook in Apeldoorn liep een vergelijkbaar protest tegen een noodopvang vanavond uit de hand. De politie heeft meerdere mensen opgepakt, schrijft Omroep Gelderland(
In Den Haag werd er vanavond zowel voor als tegen de komst van een noodopvanglocatie gedemonstreerd. Agenten hielden de twee groepen betogers uit elkaar. Volgens Omroep West(opent in nieuw venster) werd het rond 20.30 uur onrustiger in de wijk. Het is onduidelijk of er arrestaties zijn verricht. De regionale omroep schrijft dat een meisje van haar fiets is getrokken.
AIVD-onderzoek gaande
De afgelopen tijd zijn protesten tegen de opvang van asielzoekers op verschillende plekken in het land uit de hand gelopen. Vandaag werd bekend dat de AIVD er een onderzoek naar is begonnen.
De veiligheidsdienst onderzoekt “welke patronen er zijn en wat daarachter zit”, zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in een Kamerdebat. Verdere details werden niet gegeven.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 49/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 48/Waarschuwing
[48]
AI-overzicht
+4
Het Tweede Kamerdebat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving werd gehouden naar aanleiding van de recente onrust en gewelddadige protesten rond de opvang van vluchtelingen (bij asielzoekerscentra). [1, 2, 3]
Het debat op 26 mei 2026 werd aangevraagd door GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver. Aanleiding was de vraag in hoeverre politiek taalgebruik en de demonstraties bij asielzoekerscentra hebben bijgedragen aan het normaliseren van geweld. Kamerleden spraken hierover met elkaar en met het kabinet, waarbij onder meer werd gediscussieerd over de oorzaken van de rellen en de rol van politici hierin. [1, 2, 3, 4, 5]
Meer details en verslagen van dit debat zijn terug te vinden op de officiële website van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en in de Plenaire Verslagen.
NOS
Brandstichting bij noodopvang Loosdrecht, betogers houden brandweer tegen
12 MEI 2026
Bij de noodopvang in Loosdrecht, waar vandaag de eerste groep van vijftien asielzoekers is aangekomen, is vanavond brand gesticht. Betogers hadden vuurwerk gegooid naar het gemeentehuis, waar een tijdelijke opvanglocatie zit. Daardoor vatte de bosschage tegen het gebouw vlam.
Relschoppers bekogelden vervolgens agenten die het vuur probeerden te blussen. Ook werd de brandweer tegengehouden. Brandweerlieden konden het vuur later alsnog blussen. De mobiele eenheid van de politie is ingezet om de orde te herstellen. Er zijn meerdere mensen opgepakt.
Tijdens de brand waren er vijftien asielzoekers en begeleiders in het pand aanwezig. Zij bleven volgens de gemeente ongedeerd.
Noodbevel
Burgemeester Verheijen heeft een noodbevel uitgevaardigd vanwege “ernstige ordeverstoringen voor het gemeentehuis naar aanleiding van de tijdelijke noodopvang door het COA in Loosdrecht”. Tot en met 09.00 uur moeten mensen wegblijven bij het gebouw.
Verheijen spreekt van een “gerichte actie tegen kwetsbare mensen. Daarmee is een grens overschreden.”
De schade aan het pand lijkt beperkt. De komende tijd moeten in totaal zeventig mensen tijdelijk onderdak krijgen in het leegstaande deel van het gemeentehuis Wijdemeren, in Loosdrecht.
‘Idioot en crimineel’
Tegenstanders van de noodopvang hadden zich vanavond opnieuw in Loosdrecht verzameld om te demonstreren voor het pand. Er waren volgens de gemeente zo’n 300 tot 400 mensen bij aanwezig.
Het protest verliep aanvankelijk zonder ongeregeldheden. Mensen zwaaiden met vlaggen en scandeerden leuzen. Enkele aanwezigen staken ook siervuurwerk af, zoals fakkels.
Het protest escaleerde rond 20.30 uur, toen fakkels en vuurwerk richting het gebouw werden gegooid, waardoor struikgewas voor het pand in brand vloog.
Politici en bestuurders spreken schande van het uit de hand gelopen protest. “Wat we vanavond hebben gezien, heeft niks te maken met demonstreren”, zegt minister van Asiel en Migratie Van den Brink. “Dit is vernieling en geweld en totaal onacceptabel. Wat je ook vindt, bewoners, medewerkers en vrijwilligers van opvanglocaties moeten veilig zijn.”
CDA-leider Bontenbal spreekt van “idioot en crimineel gedrag”. “Het kan niet waar zijn dat in ons land de grootste mond zijn zin krijgt en criminele acties worden beloond. De stille meerderheid in Nederland keurt dit af en wil dit niet.”
Arrestaties in Apeldoorn
Ook in Apeldoorn liep een vergelijkbaar protest tegen een noodopvang vanavond uit de hand. De politie heeft meerdere mensen opgepakt, schrijft Omroep Gelderland(
In Den Haag werd er vanavond zowel voor als tegen de komst van een noodopvanglocatie gedemonstreerd. Agenten hielden de twee groepen betogers uit elkaar. Volgens Omroep West(opent in nieuw venster) werd het rond 20.30 uur onrustiger in de wijk. Het is onduidelijk of er arrestaties zijn verricht. De regionale omroep schrijft dat een meisje van haar fiets is getrokken.
AIVD-onderzoek gaande
De afgelopen tijd zijn protesten tegen de opvang van asielzoekers op verschillende plekken in het land uit de hand gelopen. Vandaag werd bekend dat de AIVD er een onderzoek naar is begonnen.
De veiligheidsdienst onderzoekt “welke patronen er zijn en wat daarachter zit”, zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in een Kamerdebat. Verdere details werden niet gegeven.
TWEEDE KAMER.NL
Debat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving
22 MEI 2026
De Tweede Kamer debatteert op dinsdag 26 mei over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving. Dit naar aanleiding van de recente onrust rond de opvang van vluchtelingen. U kunt het debat vanaf 16.45 uur volgen via Debat Direct.
Voor het debat komen minister-president Rob Jetten, minister David van Weel (Justitie en Veiligheid), minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) en minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) naar de Kamer.
Onrust in Nederland
Het debat is vorige week aangevraagd door Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA). Tijdens de regeling van werkzaamheden van 19 mei uitte hij zijn zorgen over de onrust in Nederland. “We zien overal rellen, al dan niet aangemoedigd door rechts-extremistische clubs rond de opvang van vluchtelingen. We zien brandstichting in Loosdrecht, oproepen om vluchtelingen met geweld tegen te houden en een vuurwerkbom bij het partijkantoor van D66.”
Volg live, lees meer en kijk terug
- Volg het debat vanaf 16.45 uur live via External link:Debat Direct. Via deze link kunt u ook later terugkijken.
- Lees na afloop van de vergadering ook het debat in het kort.
TWEEDE KAMER DER STATEN GENERAAL
Debat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving
26 mei 2026, debat – De Kamer debatteert met minister-president Jetten, minister Van Weel (Justitie en Veiligheid), minister Van den Brink (Asiel en Migratie) en minister Heerma (Binnenlandse Zaken) over de gewelddadige demonstraties op verschillende plekken in Nederland.
De afgelopen weken werd er External link:geweld gebruikt tijdens demonstraties tegen de komst van nieuwe asielopvanglocaties in onder andere Loosdrecht, IJsselstein en Apeldoorn. Zo werd de brandweer tegengehouden en werd de politie bekogeld met vuurwerk.
Relschoppers steviger aanpakken
Paternotte (D66) vindt het “niet te verteren dat er zo wordt omgegaan met de politie en de brandweer”. Welke maatregelen neemt het kabinet om hulpverleners, politie en gemeenten beter toe te rusten om dit aan te pakken? We moeten harder ingrijpen en zwaarder straffen bij dit soort geweld, vindt Brekelmans (VVD). Zo moeten burgemeesters kunnen ingrijpen als er online wordt opgeroepen tot dit soort geweld en demonstraties die uit de hand lopen.
Van Weel antwoordt dat er wordt ingezet op cameratoezicht en op instrumenten voor burgemeesters om mee te kijken in chatgroepen. Ook is er een ondersteuningsteam dat lokale bestuurders bijstaat bij incidenten en bedreigingen, laat Heerma weten.
Te veel relschoppers lijken goed weg te komen met hun daden doordat ze niet in beeld zijn of lage straffen krijgen, zegt Stoffer (SGP). Wat doet het kabinet om ze op te pakken en maximale straffen te geven?
Op dit moment zijn er 50 aanhoudingen verricht naar aanleiding van de rellen bij asielzoekerscentra, antwoordt Van Weel, en waarschijnlijk worden dit er nog meer. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om strenger te straffen dan nu het geval is.
“Extreemrechtse terreur.” Daarvan is volgens Van Baarle (DENK) sprake bij deze rellen. Hij vraagt het kabinet om een gerichter plan te maken tegen extreemrechts geweld en dat zo snel mogelijk uit te voeren. Van Weel benadrukt dat niet iedereen die aanwezig is bij demonstraties die uit de hand liepen extremistisch is, maar dat sommige demonstraties worden gekaapt door mensen die rechts-extremistische leuzen en symbolen gebruiken. En er bestaat al een gericht plan voor het bestrijden van extremisme.
Voorbeeldfunctie van politici
De daders van de rellen van de afgelopen weken zijn opgejut, aangemoedigd en gesteund door collega’s in de Tweede Kamer, zegt Klaver (GroenLinks-PvdA). Hij wijst erop dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding spreekt van vreemdelingenhaat en extreemrechts geweld, en niet van incidenten.
We moeten stoppen om steeds te doen alsof de grootste schreeuwers de mening van “het volk” vertegenwoordigen, want dat doen ze niet, stelt Bontenbal (CDA). Hij vindt het belangrijk om onderscheid te maken tussen reële zorgen en vreemdelingenhaat.
De toename van geweld is een breder probleem in de samenleving die niet alleen te maken heeft met asiel, zegt Struijs (50PLUS). Het scheelt volgens hem heel veel geweld tegen bijvoorbeeld de politie als politici in de Tweede Kamer weer een beetje normaal met elkaar omgaan.
Haat mag geen voedingsbodem vinden, zegt Dijk (SP). Maar dat krijgt het nu wel, doordat de sociale zorg wordt uitgekleed en doordat er wordt gewezen naar asielzoekers als het grote probleem.
Oplossen opvangprobleem
Tot 1 januari 2027 zijn er 88.000 opvangplekken nodig, zegt Kamerlid Keijzer. Ze vraagt waar voor dit kabinet de grens ligt, want Nederland kan dit volgens haar niet aan.
Markuszower (Groep Markuszower) vergelijkt het asielprobleem met een huis dat aan alle kanten lekt: er komen steeds loodgieters die het probleem op zeggen te lossen maar dat vervolgens niet doen.
Het kabinet werkt hard aan een stabiele opvangketen, zegt Jetten. Er is een grote wetswijziging aangenomen op het gebied van asiel en migratie en het kabinet is in gesprek met gemeenten en provincies over het fatsoenlijk organiseren van de opvang. Maar het probleem kan niet in een paar weken tijd volledig opgelost zijn.
Zolang mensen die in een asielprocedure zitten hier zijn, hebben we de plicht om ze netjes op te vangen, vindt Bikker (ChristenUnie). Ze suggereert om kerken hierbij om hulp te vragen. Minister Van den Brink zegt dat maatschappelijke en kerkelijke initiatieven zeer worden verwelkomd. Het zou volgens hem goed zijn als die zich richten op statushouders, omdat die al een verblijfsvergunning hebben.
Reactie van het kabinet
Ouwehand (PvdD) had verwacht dat premier Jetten meteen zijn mededogen zou uitspreken richting de vluchtelingen die het slachtoffer zijn geworden van de brandstichting bij de noodopvang in Loosdrecht, maar dat gebeurde niet. Hoe kijkt hij terug op zijn optreden, vraagt ze. Elke vorm van geweld rondom dit soort locaties veroordeel ik keihard, zegt Jetten. De gebeurtenissen in Loosdrecht noemt hij ontwrichtend en intimiderend.
Er moet gepraat worden over de asielmaatregelen in plaats van over de onwenselijkheid van de protesten, zegt De Vos (FVD). Volgens haar leidt juist het kabinetsbeleid tot geweld, omdat “Nederlandse tieners en twintigers worden geofferd op het altaar van de massale immigratie”.
Van der Plas (BBB) vindt dat de premier weinig begrip toont voor de zorgen van inwoners die de gevolgen van de asielinstroom dagelijks ervaren. Ze vraagt hem om minder tijd door te brengen op het internationale podium en meer in de Nederlandse buurten. Het allerleukste aan mijn werk vind ik de werkbezoeken in het land, antwoordt Jetten. Hij probeert dan ook zo vaak mogelijk op werkbezoek te gaan.
Spreidingswet
Dassen (Volt) stelt dat er onduidelijkheid bestaat over het handhaven van de External link:Spreidingswet. Hij vraagt of er structurele financiering komt om die onduidelijkheid weg te nemen. Eerdmans (JA21) roept het kabinet op om gemeenten niet langer via de Spreidingswet te dwingen om asielzoekers op te vangen. Er is niet voldaan aan de belofte om de asielinstroom terug te dringen en dat moet alsnog gebeuren, vindt hij.
Van den Brink geeft aan de Spreidingswet toe te passen. Gemeenten kunnen zichzelf overslaan als ze daar afspraken over kunnen maken met andere gemeenten, maar er moet wel sprake blijven van een eerlijke verdeling over alle gemeenten.
De Kamer stemt op dinsdag 2 juni over de ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via External link:Debat Direct
Reacties uitgeschakeld voor Noot 48/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 47/Waarschuwing
[47]
VRAAG ASTRID ESSED
Hoe wordt het sociologisch genoemd als verontwaardiging over extremisme steeds minder wordt geuit, omdat dat extremisme ”normaal” of ”gangbaar” wordt
ANTWOORD AI
AI-overzicht
Dit verschijnsel wordt in de sociologie en politicologie het Overton-venster (of het ‘raam van het discours’) genoemd. Het is het spectrum van ideeën dat door het grote publiek wordt geaccepteerd als ‘normaal’ of ‘gangbaar’. [1, 2]
Wanneer het Overton-venster verschuift, schuiven extremere standpunten op naar het politieke en maatschappelijke midden. [1, 2]
Dit proces gaat gepaard met twee andere sociologische mechanismen:
- Normalisering: Het extremistisch gedachtegoed verliest zijn schok-effect. Wat voorheen als onacceptabel werd gezien, wordt door herhaling en blootstelling een vast onderdeel van het publieke debat. [1]
- Habituatie (gewenning): De maatschappij raakt simpelweg gewend aan de extreme opvattingen of uitingen. Omdat het de nieuwe status quo wordt, neemt de natuurlijke verontwaardiging en de drang om ertegen te protesteren af.
Het doel van veel extremistische bewegingen is dan ook strategische normalisering; door de weerstand in de samenleving te verkleinen hopen ze meer aanhang te winnen en hun ideologie geaccepteerd te krijgen. Meer informatie over hoe dit in zijn werk gaat is te vinden in het Overton-venster artikel op Wikipedia. [1, 2]
WIKIPEDIA
OVERTON-VENSTER
ANDERE AI
AI-overzicht
Dit proces wordt in de sociologie en politicologie normalisatie
Hier zijn de belangrijkste concepten die dit verschijnsel verklaren:
- Normalisatie: Het mechanisme waarbij de samenleving (of een specifieke groep) langzaam gewend raakt aan extremistisch gedachtegoed. Wat ooit als onacceptabel werd beschouwd, wordt door herhaling en blootstelling gezien als een ‘normaal’ onderdeel van het politieke of publieke spectrum. [1, 2]
- Het Overton-venster: Dit politiek-sociologische concept beschrijft de bandbreedte van ideeën die acceptabel zijn voor het grote publiek. Wanneer extremistische denkbeelden constant worden herhaald, kan dit venster verschuiven. Het extremisme wordt daardoor ‘salonfähig’ en de grens van wat gangbaar is schuift op. [1]
- Desensibilisatie: Een psychologisch en sociologisch proces waarbij de maatschappij immuun raakt voor de impact van extremisme. Omdat de shockwaarde verdwijnt, blijft de maatschappelijke verontwaardiging steeds vaker uit en worden excessen getolereerd.
- De theorie van de Zwijgspiraal: Sociologe Elisabeth Noelle–Neumann beschrijft hiermee hoe mensen geneigd zijn hun mening (in dit geval hun verontwaardiging) voor zich te houden wanneer zij denken dat een bepaalde extremistische opvatting de nieuwe consensus of ‘gangbare norm’ is geworden in de samenleving.
Reacties uitgeschakeld voor Noot 47/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 45/Waarschuwing
[45]
De groei van FVD en de normalisering van extreemrechts
19 MAART 2026
De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie (FVD). Het aantal kiezers voor de partij is ten opzichte van 2022 ongeveer verviervoudigd. FVD werd de grootste in Velsen en Epe, en boekte grote winst in gemeenten als Purmerend (van 2 naar 5 zetels), Eindhoven (van 1 naar 3) en Doetinchem (van 1 naar 4). In alle gemeenten waar FVD deelnam lijkt de partij ten minste één zetel te hebben behaald.
Deze goede uitslag voor de partij van Thierry Baudet komt gedeeltelijk doordat FVD in veel meer gemeenten heeft meegedaan (104 gemeenten) dan de andere partijen op uiterst rechts. Het is goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk op bijvoorbeeld JA21 (7 gemeenten), de BBB (29 gemeenten) of de PVV (40 gemeenten) hadden willen stemmen, of enthousiast worden van de verhalen van Gidi Markuszower of Mona Keijzer, uiteindelijk het vakje voor FVD rood hebben gekleurd.
Het aantal gemeenten waarin FVD meedoet is echter niet de enige verklaring voor haar succes. Het afgelopen jaar doet de partij het steeds beter onder kiezers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar groeide FVD van drie naar zeven zetels. En qua ledenaantallen is de partij volgens haar eigen rapportages inmiddels de grootste van het land.
Deze groei van FVD is opvallend, want nog niet zo lang geleden werd de partij door veel mensen nog afgeschreven als een marginaal fenomeen.
FVD toch weer in de lift
Na haar oprichting in 2016, en een grote verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019, stortte FVD in de jaren daarna langzaam in. Tussen 2019 en 2022 werd FVD gedomineerd door conflict en ophef: het royement van Henk Otten, racistische en antisemitische berichten in appgroepen van jongerenbeweging JFVD, de afsplitsing van onder anderen Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, de uitspraken van Baudet tijdens de coronapandemie over kwaadaardige reptielen die de wereld zouden besturen en de maanlanding die niet zou hebben plaatsgevonden. Mede als gevolg van alle ophef bleef het succes van de partij beperkt.
Maar achter de schermen bouwde FVD aan iets nieuws: aan een beweging waarvoor het winnen van zetels slechts één van de kerndoelen is. Geïnspireerd op het Gramsciaanse idee van een cultuurstrijd probeert de partij vooral ook via andere wegen invloed uit te oefenen. Met (initiatieven tot) een eigen datingapp, een cryptomunt, een woningbouwvereniging, voedselpakketten en scholen hoopt FVD een moderne zuil op te richten die vooral jongeren moet aanspreken en ideologisch moet scholen.
Door recent Lidewij de Vos naar voren te schuiven als het nieuwe gezicht van de partij probeert FVD bovendien een imagoverandering te bewerkstelligen. Terwijl de media Baudet lange tijd links lieten liggen vanwege zijn complottheorieën en extreme uitspraken, wordt De Vos wél uitgebreid geïnterviewd. Tegelijkertijd hanteert de partij een uitgekiende sociale mediastrategie waarmee ze, veel beter dan veel andere partijen, ook veel jongeren weet te bereiken. Deze jongeren zijn actief in de vele organisaties en activiteiten van FVD en vullen deels de kandidatenlijsten voor lokale en nationale verkiezingen.
FVD classificeren
En zo speelt FVD inmiddels weer een belangrijke rol op de uiterst rechtse flank, zowel in de gemeentelijke als landelijke politiek, en ook als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Maar FVD verschilt fundamenteel van andere partijen op uiterst rechts. Ze is namelijk extreem- in plaats van radicaal-rechts.
Politicologen maken een onderscheid tussen twee soorten uiterst rechtse partijen: radicaal-rechtse en extreemrechtse. Beide soorten propageren een specifieke vorm van nationalisme, ook wel nativisme genoemd, waarin ‘buitenstaanders’ en hun waarden en ideeën worden neergezet als een gevaar voor de natiestaat. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld vluchtelingen, moslims, joden, mensen met een migratieachtergrond, of een combinatie hiervan. Beide vormen van uiterst rechts leggen bovendien sterk de nadruk op law and order: mensen (lees: buitenstaanders) die zich niet aan de regels en normen houden moeten hard worden aangepakt.
Maar radicaal- en extreemrechts verschillen op één cruciaal punt: waar radicaal-rechtse partijen zich afzetten tegen de liberale democratie, zetten extreemrechtse partijen zich af tegen de democratie tout court. Voor radicaal-rechtse partijen geldt dat zij de electorale democratie (bijv. het proces van verkiezingen en een vertegenwoordigend parlement) respecteren, maar opvattingen hebben die op gespannen voet staan met liberale principes en instituties zoals individuele rechten en vrijheden (zoals de vrijheid van religie of onderwijs) en het idee van checks and balances (bijvoorbeeld de corrigerende rol van de rechterlijke macht). Extreemrechtse partijen, daarentegen, geloven niet in cruciale aspecten van de democratie, streven uiteindelijk naar een niet-democratisch model van besluitvorming, en/of propageren geweld als een manier om politieke doelen te bereiken.
Het onderscheid tussen extreem- en radicaalrechts is dus zeer fundamenteel, maar kan in de praktijk soms lastig te maken zijn. Extreemrechtse partijen hebben er immers belang bij om zichzelf als gematigder voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Hierbij maken zij bijvoorbeeld gebruik van frontstage en backstage retoriek, waarbij ze gematigdere taal gebruiken wanneer zij voor een algemeen publiek spreken, en extremere taal wanneer zij voor de eigen achterban staan. Juist daarom is het van belang om niet alleen naar partijprogramma’s te kijken wanneer vastgesteld wordt of een partij mogelijk extreemrechts is.
Bovendien zijn er een aantal aanvullende ideologische indicatoren die kunnen wijzen op het extreemrechtse karakter van een partij, zoals het aanhangen van antisemitisme, biologisch racisme, en wit superioriteitsdenken. Andere klassieke extreemrechtse ideeën om alert op te zijn, zijn pleidooien voor een witte etnostaat, omvolking, en remigratie. Over deze elementen bij FVD raden wij deze doorwrochte analyse van historicus Robin te Slaa aan.
Veel radicaal-rechtse partijen distantiëren zich van rechtsextremisme, zeker wanneer zij door andere partijen geaccepteerd willen worden en regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Het Rassemblement National van Marine Le Pen in Frankrijk is hier een goed voorbeeld van. Die partij doet er alles aan om iedere associatie met extreemrechts te vermijden om zo de presidentsverkiezingen van 2027 te kunnen winnen.
FVD kiest voor een heel andere benadering. Laat ons vijf voorbeelden geven.
1. Van Houwelingen en tribunalen
In een Kamerdebat in 2021, ten tijde van de coronacrisis, vroeg Tweede Kamerlid namens D66, Sjoerd Sjoerdsma, of FVD’er Pepijn van Houwelingen afstand wilde nemen van de vergelijkingen die hij had gemaakt tussen het coronabeleid van het kabinet en het optreden van de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog. Van Houwelingen zei toen: “U bent niet in staat mijn vraag te beantwoorden, logisch, want uw misdaden! De misdaden van de heer Sjoerdsma zijn ook niet te vergelijken met een bepaalde periode omdat ze onvergelijkbaar zijn. Ze zijn op een wereldwijde schaal, zoals we van de globalisten nu kunnen verwachten. U moet zich diep en diep schamen. En uw tijd komt nog wel. Er komen tribunalen.” Dergelijke uitspraken zorgen ervoor dat intimidatie en bedreigingen steeds normaler worden.
2. Van Meijeren en geweld
In 2022 deed FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren twee uitspraken die de grens opzoeken als het gaat over het gebruik van geweld. Bij een boerenprotest zei hij dat “het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld”. Eerder zei hij al “te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement”. In eerste instantie veroordeelde de rechter in juni 2024 Van Meijeren voor opruiing (het aanzetten tot strafbare feiten of gewelddadig optreden tegen de overheid) wegens deze uitspraken. Recent werd hij in hoger beroep alsnog vrijgesproken, maar de rechter constateerde wel: “De verdachte heeft met zijn uitlatingen … de strafrechtelijke grens opgezocht”.
3. Connecties met extremistische organisaties in Nederland
Vorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.
4. Connecties met extremisten buiten ons land
Al in 2017 kwam Baudet in opspraak omdat hij de Amerikaanse rechtsextremist Jared Taylor ontving om met hem van gedachten te wisselen toen hij door Erkenbrand naar Nederland was gehaald. Ook onderhoudt FVD al jaren nauwe banden met Dries van Langehove, een Vlaamse rechtsextremist die in 2024 definitief veroordeeld is voor onder meer aanzetten tot en verspreiden van racisme en negationisme. Van Langehove was te gast op de FVD-zomerschool in 2018, mocht aanschuiven bij het YouTube programma Forum Inside, en de partij voerde campagne om hem financieel te steunen. Begin 2026 bezocht Massimo Etalle, FVD-gemeenteraadslid in Den Haag, en partner van Lidewij de Vos, een remigratieconferentie
5. Verheerlijking van terrorisme en het naziregime
In de appgroepen van de jongerenvleugel van de partij, JFVD, heeft Timon Busscher de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en Brenton Tarrant uit Nieuw-Zeeland, die samen meer dan 100 onschuldige burgers hebben vermoord, “het goddelijke duo” genoemd. Hij plaatste ook een geluidsopname, waarin hij het Horst Wessellied zingt. Dat was het officiële partijlied van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Busscher staat op plek 3 bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. Marlon U., psychologiestudent aan de Vrije Universiteit en oprichter van de uiterst rechtse Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), die nauwe banden met FVD onderhoudt, zong in het universiteitsgebouw meerdere keren het lied Erika, dat door het Duitse naziregime als propaganda werd gebruikt. Ook hebben Baudet en zijn partij regelmatig antisemitische complottheorieën onderschreven
Normalisering van extremisme
FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen. De partij haalt de schouders op en gaat verder. Juist deze reactie versterkt de verdenking van rechtsextremisme bij FVD. Zolang de partij geen duidelijke afstand neemt van rechtsextremistische organisaties en ideeën, en deze actief normaliseert, is het gerechtvaardigd om haar als extremistisch te bestempelen.
Bovendien laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ gezien wordt. Binnen het uiterst rechtse kamp lijkt de meest zorgelijke stroming – namelijk de stroming die het meest vijandig staat tegenover de democratie – terrein te winnen. Ideeën die nog niet zo lang geleden politiek onacceptabel waren, worden tegenwoordig makkelijker omarmd.
De democratie lijkt geen vaststaande verworvenheid meer te zijn. Dat is misschien wel de belangrijkste en meest zorgwekkende les van de recente opmars van FVD.
AI OVERZICHT DD 7 JUNI 2026
AI-overzicht
Forum voor Democratie (FVD) is in de peilingen inderdaad aan een opmars bezig. Waar de partij bij de Tweede Kamerverkiezingen nog op 7 zetels uitkwam, schommelt ze in recente peilingen tussen de 10 en 16 zetels. [1, 2]
De stijging is als volgt te overzien op basis van recente metingen:
- Peil.nl (Maurice de Hond): Peilt FVD op 16 zetels, een flinke winst ten opzichte van eerdere maanden.
- Ipsos I&O en EenVandaag / Verian: Deze peilingbureaus schatten de partij wat lager in, met schommelingen tussen de 10 en 12 zetels.
- Peilingwijzer: Het gewogen gemiddelde van de diverse peilingen (bijgehouden door politicoloog Tom Louwerse) plaatst FVD inmiddels op een bandbreedte van 8 tot 12 zetels. [1, 2, 3, 4]
De zetelverdeling blijft echter onderhevig aan de gebruikelijke statistische onzekerheidsmarges, en de peilingen kunnen per bureau sterk uiteenlopen. Bekijk het actuele en landelijk gewogen gemiddelde via de Peilingwijzer van politicoloog Tom Louwerse. Voor de individuele, maandelijkse peiling kun je het overzicht inzien op de Verian Group website. [1, 2]
Reacties uitgeschakeld voor Noot 45/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers