- Binnenlands verzet: Grote groepen in Zuid-Afrika kwamen in opstand via massale campagnes, stakingen en burgerlijke ongehoorzaamheid. Organisaties als het African National Congress (ANC) speelden hierin een hoofdrol.
- Internationale solidariteit: Wereldwijd ontstonden massabewegingen, waaronder de Britse Anti-Apartheid Movement (AAM), die boycot- en desinvesteringscampagnes voerden. [1, 2]
- Culturele en politieke druk: Muziek, kunst en cultuur vormden een belangrijk wapen; zogenaamde freedom songs werden gebruikt als uiting van verzet en troost. Zowel de Verenigde Naties als internationale overheden voerden zware diplomatieke en economische sancties in. [1, 2, 3]
- Politieke gevangenen: Sleelfiguren zoals Nelson Mandela werden symbool voor de strijd, brachten decennia in gevangenschap door en leidden het land na hun vrijlating naar een democratische republiek. [1]
Auteursarchief: astrid
Noot 85A/Waarschuwing
Reacties uitgeschakeld voor Noot 85A/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 85/Waarschuwing
South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks
Stop Scapegoating Migrants; Ensure Protection Measures, Accountability
https://www.hrw.org/news/2026/
(Johannesburg) – Vigilantes in South Africa have carried out violent xenophobic attacks targeting African and Asian foreign nationals in recent weeks, with little or insufficient apparent response from the police and other authorities, Human Rights Watch said today.
In April and May 2026, a citizen-led movement, March and March, that advocates more stringent immigration enforcement in South Africa organized demonstrations
“South Africa’s constitution and international human rights law protects the right to protest, but that does not include permission to commit violence,” said Nomathamsanqa Masiko-Mpaka, South Africa researcher at Human Rights Watch. “The authorities should not allow vigilante groups to violently target foreign nationals and instead need to protect them and bring those who harm them to justice.”
Since 2008—when 62 people, including 21 South Africans, 11 Mozambicans, 5 Zimbabweans and 3 Somalis, were killed—South Africa has been grappling with intermittent but widespread xenophobic harassment and violence against African and Asian foreign nationals living in the country, whether refugees, asylum seekers, or both documented and undocumented migrants.
Sporadic waves of violence erupted against foreign nationals in 2015, 2019—primarily targeting Nigerian nationals—and 2021-2022, with the rise of vigilante groups like Operation Dudula (“force out” in Zulu). Since 2024, the country’s deteriorating
These groups scapegoat foreign nationals as the cause of South Africa’s economic woes, poor service delivery, and high rates of crime, despite studies that disprove these claims.
These groups have prevented foreign nationals from accessing health care and education in public facilities. In November 2025, the South Gauteng High Court granted an injunction
Mpho Makhubela, a member of the Consortium for Refugees and Migrants in South Africa (CoRMSA) and an activist in the Kopanang Africa Against Xenophobia (KAAX) coalition, noted with concern the opportunistic nature of these groups.
“Vigilante groups feed off the country’s frustrations and socioeconomic rights regression, unemployment, [and] lack of efforts to address the equity gaps that we have as a country,” he said. “The reality is that the country has been faced with the enormous task of addressing the legacies of apartheid.”
A 43-year-old Cameroonian shop owner in Durban, who has lived in South Africa for nearly 20 years, said that people he believed to be affiliated with March and March attacked him on April 17, 2026, during protests in Durban targeting foreign-owned shops.
He closed his shop, locked the doors, and turned off the lights, but a group of approximately ten men broke down his door and, using a derogatory term, asked two South African women who run a hair salon in the shop about him. “They whipped me and my three colleagues who are not South African with golf sticks and sjamboks [heavy whips], and sprayed pepper spray on us,” he said. “They also used stun guns on us. We ran outside the shop, while unable to see clearly. They followed us outside and whipped us … no one came to assist us.”
The shop owner is married to a South African woman and lawfully living in South Africa, but he said his attackers did not seek to clarify his migration status. No law enforcement officers came to protect him, he said, similar to reports in previous years that South African police officers failed to protect foreign nationals, or worse, aided the attackers. The shop owner has not opened an assault case, as he does not have faith in the country’s criminal justice system.
Human Rights Watch has not verified reported cases of foreign nationals who died at the hands of vigilante groups during the demonstrations. However, a credible source described an episode days before the most recent protests in which police beat, tortured, and then placed a Malawian national in the trunk of a car after he did not produce proper documentation. The man died from his injuries.
On April 27, United Nations Secretary General António Guterres expressed concerns over the reported xenophobic harassment, discrimination, and attacks in South Africa. The African Commission on Human and Peoples’ Rights expressed similar concerns, calling on the government to investigate violence against foreign nationals and to ensure those responsible are held accountable and that affected migrants have access to justice and protection.
South Africa’s Constitution guarantees human rights, dignity, and equality to all within its borders, not only citizens. South Africa is party to the International Covenant on Civil and Political Rights and the African Charter on Human and Peoples’ Rights, both of which impose obligations for states to protect everyone in their jurisdiction against attacks motivated by discrimination, including on grounds of ethnicity, social origin, or birth.
South Africa is also party to the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; attacks on foreign nationals have been a matter of concern for the committee that monitors state compliance with the convention for over a decade.
In December 2023, the committee called on South Africa to “take measures to effectively combat organized vigilante groups”; “provide victims of discriminatory acts with adequate redress and support”; “ensure their protection, as well as the protection of their property”; and “adopt measures to ensure accountability and end impunity, including by conducting effective, thorough and impartial investigations into all reports of abuse and violations of human rights perpetrated against non-citizens, and prosecute and punish those convicted adequately with penalties commensurate with the offences.”
“South African authorities should intensify efforts to address anti-immigrant sentiments and violence to ensure the safety and protection of at-risk foreign nationals in the country,” Masiko-Mpaka said. “Vigilante groups need to be held fully accountable, including through effective criminal prosecutions.”
END
Reacties uitgeschakeld voor Noot 85/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 84/Waarschuwing
- Vreemdelingenhaat: Hoewel het letterlijk angst betekent, wordt de term in de praktijk synoniem gebruikt voor discriminatie en afkeer van buitenlanders. [1, 2]
- Verschil met racisme: Waar racisme uitgaat van de superioriteit van een bepaald ras, richt xenofobie zich specifiek op de angst voor ‘de vreemdeling’ of het onbekende. [1]
- Oorzaken: Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het vaak voortkomt uit een combinatie van natuurlijke groepsvorming en maatschappelijke triggers (zoals politiek of media) die angst voeden. [1, 2]
Reacties uitgeschakeld voor Noot 84/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 83/Waarschuwing
- Xenofobie: Dit is de angst voor of afkeer van vreemdelingen. Het is vaak gebaseerd op nationaliteit of iemands herkomst uit een ander land, en kan in de praktijk omslaan in discriminatie. [1, 2]
- Anti-zwart racisme: Dit is een specifieke, structurele vorm van discriminatie gericht tegen mensen van Afrikaanse afkomst. Het beperkt zich niet tot ‘angst voor het onbekende’, maar is een systeem van ongelijkheid en geïnstitutionaliseerde vooroordelen dat geworteld is in het koloniale- en slavernijverleden. [1, 2, 3]
- Afrofobie: Dit is de term die vaak specifiek wordt gebruikt voor angst en weerzin specifiek gericht op zwarte mensen. Het gaat hierbij om diepgewortelde negatieve beeldvorming. [1]
- Institutionele aanpak: Organisaties zoals de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme maken de structurele bestrijding van anti-Zwart racisme tot speerpunt in het kader van het Tweede Internationale Decennium van de Verenigde Naties. [1]
- Erkenning en onderzoek: Kennisinstituten zoals KIS.nl en het Zwart Manifest benadrukken dat erkenning van dit specifieke probleem essentieel is voor effectief beleid. Lokale initiatieven zoals het Actieplan Anti-zwart racisme in diverse gemeenten richten zich op concrete verandering. [1, 2]
- Cultureel en historisch bewustzijn: Het doorbreken van uitsluitingsmechanismen begint met bewustwording. Organisaties als The Black Archives voeren actieonderzoek uit en bewaren de geschiedenis om hedendaags racisme beter te kunnen begrijpen en bestrijden. [1, 2]
- Hulp en Melding: Racisme en discriminatie zijn wettelijk verboden. Ervaringen met discriminatie kun je in Nederland melden via lokale antidiscriminatiebureaus of de nationale website SAMEN TEGEN RACISME. [1]
Reacties uitgeschakeld voor Noot 83/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 82/Waarschuwing
3. Connecties met extremistische organisaties in NederlandVorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.”
De groei van FVD en de normalisering van extreemrechts
De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie (FVD). Het aantal kiezers voor de partij is ten opzichte van 2022 ongeveer verviervoudigd. FVD werd de grootste in Velsen en Epe, en boekte grote winst in gemeenten als Purmerend (van 2 naar 5 zetels), Eindhoven (van 1 naar 3) en Doetinchem (van 1 naar 4). In alle gemeenten waar FVD deelnam lijkt de partij ten minste één zetel te hebben behaald.
Deze goede uitslag voor de partij van Thierry Baudet komt gedeeltelijk doordat FVD in veel meer gemeenten heeft meegedaan (104 gemeenten) dan de andere partijen op uiterst rechts. Het is goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk op bijvoorbeeld JA21 (7 gemeenten), de BBB (29 gemeenten) of de PVV (40 gemeenten) hadden willen stemmen, of enthousiast worden van de verhalen van Gidi Markuszower of Mona Keijzer, uiteindelijk het vakje voor FVD rood hebben gekleurd.
Het aantal gemeenten waarin FVD meedoet is echter niet de enige verklaring voor haar succes. Het afgelopen jaar doet de partij het steeds beter onder kiezers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar groeide FVD van drie naar zeven zetels. En qua ledenaantallen is de partij volgens haar eigen rapportages inmiddels de grootste van het land.
Deze groei van FVD is opvallend, want nog niet zo lang geleden werd de partij door veel mensen nog afgeschreven als een marginaal fenomeen.
FVD toch weer in de lift
Na haar oprichting in 2016, en een grote verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019, stortte FVD in de jaren daarna langzaam in. Tussen 2019 en 2022 werd FVD gedomineerd door conflict en ophef: het royement van Henk Otten, racistische en antisemitische berichten in appgroepen van jongerenbeweging JFVD, de afsplitsing van onder anderen Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, de uitspraken van Baudet tijdens de coronapandemie over kwaadaardige reptielen die de wereld zouden besturen en de maanlanding die niet zou hebben plaatsgevonden. Mede als gevolg van alle ophef bleef het succes van de partij beperkt.
Maar achter de schermen bouwde FVD aan iets nieuws: aan een beweging waarvoor het winnen van zetels slechts één van de kerndoelen is. Geïnspireerd op het Gramsciaanse idee van een cultuurstrijd probeert de partij vooral ook via andere wegen invloed uit te oefenen. Met (initiatieven tot) een eigen datingapp, een cryptomunt, een woningbouwvereniging, voedselpakketten en scholen hoopt FVD een moderne zuil op te richten die vooral jongeren moet aanspreken en ideologisch moet scholen.
Door recent Lidewij de Vos naar voren te schuiven als het nieuwe gezicht van de partij probeert FVD bovendien een imagoverandering te bewerkstelligen. Terwijl de media Baudet lange tijd links lieten liggen vanwege zijn complottheorieën en extreme uitspraken, wordt De Vos wél uitgebreid geïnterviewd. Tegelijkertijd hanteert de partij een uitgekiende sociale mediastrategie waarmee ze, veel beter dan veel andere partijen, ook veel jongeren weet te bereiken. Deze jongeren zijn actief in de vele organisaties en activiteiten van FVD en vullen deels de kandidatenlijsten voor lokale en nationale verkiezingen.
FVD classificeren
En zo speelt FVD inmiddels weer een belangrijke rol op de uiterst rechtse flank, zowel in de gemeentelijke als landelijke politiek, en ook als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Maar FVD verschilt fundamenteel van andere partijen op uiterst rechts. Ze is namelijk extreem- in plaats van radicaal-rechts.
Politicologen maken een onderscheid tussen twee soorten uiterst rechtse partijen: radicaal-rechtse en extreemrechtse. Beide soorten propageren een specifieke vorm van nationalisme, ook wel nativisme genoemd, waarin ‘buitenstaanders’ en hun waarden en ideeën worden neergezet als een gevaar voor de natiestaat. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld vluchtelingen, moslims, joden, mensen met een migratieachtergrond, of een combinatie hiervan. Beide vormen van uiterst rechts leggen bovendien sterk de nadruk op law and order: mensen (lees: buitenstaanders) die zich niet aan de regels en normen houden moeten hard worden aangepakt.
Maar radicaal- en extreemrechts verschillen op één cruciaal punt: waar radicaal-rechtse partijen zich afzetten tegen de liberale democratie, zetten extreemrechtse partijen zich af tegen de democratie tout court. Voor radicaal-rechtse partijen geldt dat zij de electorale democratie (bijv. het proces van verkiezingen en een vertegenwoordigend parlement) respecteren, maar opvattingen hebben die op gespannen voet staan met liberale principes en instituties zoals individuele rechten en vrijheden (zoals de vrijheid van religie of onderwijs) en het idee van checks and balances (bijvoorbeeld de corrigerende rol van de rechterlijke macht). Extreemrechtse partijen, daarentegen, geloven niet in cruciale aspecten van de democratie, streven uiteindelijk naar een niet-democratisch model van besluitvorming, en/of propageren geweld als een manier om politieke doelen te bereiken.
Het onderscheid tussen extreem- en radicaalrechts is dus zeer fundamenteel, maar kan in de praktijk soms lastig te maken zijn. Extreemrechtse partijen hebben er immers belang bij om zichzelf als gematigder voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Hierbij maken zij bijvoorbeeld gebruik van frontstage en backstage retoriek, waarbij ze gematigdere taal gebruiken wanneer zij voor een algemeen publiek spreken, en extremere taal wanneer zij voor de eigen achterban staan. Juist daarom is het van belang om niet alleen naar partijprogramma’s te kijken wanneer vastgesteld wordt of een partij mogelijk extreemrechts is.
Bovendien zijn er een aantal aanvullende ideologische indicatoren die kunnen wijzen op het extreemrechtse karakter van een partij, zoals het aanhangen van antisemitisme, biologisch racisme, en wit superioriteitsdenken. Andere klassieke extreemrechtse ideeën om alert op te zijn, zijn pleidooien voor een witte etnostaat, omvolking, en remigratie. Over deze elementen bij FVD raden wij deze doorwrochte analyse van historicus Robin te Slaa aan.
Veel radicaal-rechtse partijen distantiëren zich van rechtsextremisme, zeker wanneer zij door andere partijen geaccepteerd willen worden en regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Het Rassemblement National van Marine Le Pen in Frankrijk is hier een goed voorbeeld van. Die partij doet er alles aan om iedere associatie met extreemrechts te vermijden om zo de presidentsverkiezingen van 2027 te kunnen winnen.
FVD kiest voor een heel andere benadering. Laat ons vijf voorbeelden geven.
1. Van Houwelingen en tribunalen
In een Kamerdebat in 2021, ten tijde van de coronacrisis, vroeg Tweede Kamerlid namens D66, Sjoerd Sjoerdsma, of FVD’er Pepijn van Houwelingen afstand wilde nemen van de vergelijkingen die hij had gemaakt tussen het coronabeleid van het kabinet en het optreden van de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog. Van Houwelingen zei toen: “U bent niet in staat mijn vraag te beantwoorden, logisch, want uw misdaden! De misdaden van de heer Sjoerdsma zijn ook niet te vergelijken met een bepaalde periode omdat ze onvergelijkbaar zijn. Ze zijn op een wereldwijde schaal, zoals we van de globalisten nu kunnen verwachten. U moet zich diep en diep schamen. En uw tijd komt nog wel. Er komen tribunalen.” Dergelijke uitspraken zorgen ervoor dat intimidatie en bedreigingen steeds normaler worden.
2. Van Meijeren en geweld
In 2022 deed FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren twee uitspraken die de grens opzoeken als het gaat over het gebruik van geweld. Bij een boerenprotest zei hij dat “het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld”. Eerder zei hij al “te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement”. In eerste instantie veroordeelde de rechter in juni 2024 Van Meijeren voor opruiing (het aanzetten tot strafbare feiten of gewelddadig optreden tegen de overheid) wegens deze uitspraken. Recent werd hij in hoger beroep alsnog vrijgesproken, maar de rechter constateerde wel: “De verdachte heeft met zijn uitlatingen … de strafrechtelijke grens opgezocht”.
3. Connecties met extremistische organisaties in Nederland
Vorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.
4. Connecties met extremisten buiten ons land
Al in 2017 kwam Baudet in opspraak omdat hij de Amerikaanse rechtsextremist Jared Taylor ontving om met hem van gedachten te wisselen toen hij door Erkenbrand naar Nederland was gehaald. Ook onderhoudt FVD al jaren nauwe banden met Dries van Langehove, een Vlaamse rechtsextremist die in 2024 definitief veroordeeld is voor onder meer aanzetten tot en verspreiden van racisme en negationisme. Van Langehove was te gast op de FVD-zomerschool in 2018, mocht aanschuiven bij het YouTube programma Forum Inside, en de partij voerde campagne om hem financieel te steunen. Begin 2026 bezocht Massimo Etalle, FVD-gemeenteraadslid in Den Haag, en partner van Lidewij de Vos, een remigratieconferentie
5. Verheerlijking van terrorisme en het naziregime
In de appgroepen van de jongerenvleugel van de partij, JFVD, heeft Timon Busscher de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en Brenton Tarrant uit Nieuw-Zeeland, die samen meer dan 100 onschuldige burgers hebben vermoord, “het goddelijke duo” genoemd. Hij plaatste ook een geluidsopname, waarin hij het Horst Wessellied zingt. Dat was het officiële partijlied van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Busscher staat op plek 3 bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. Marlon U., psychologiestudent aan de Vrije Universiteit en oprichter van de uiterst rechtse Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), die nauwe banden met FVD onderhoudt, zong in het universiteitsgebouw meerdere keren het lied Erika, dat door het Duitse naziregime als propaganda werd gebruikt. Ook hebben Baudet en zijn partij regelmatig antisemitische complottheorieën onderschreven
Normalisering van extremisme
FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen. De partij haalt de schouders op en gaat verder. Juist deze reactie versterkt de verdenking van rechtsextremisme bij FVD. Zolang de partij geen duidelijke afstand neemt van rechtsextremistische organisaties en ideeën, en deze actief normaliseert, is het gerechtvaardigd om haar als extremistisch te bestempelen.
Bovendien laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ gezien wordt. Binnen het uiterst rechtse kamp lijkt de meest zorgelijke stroming – namelijk de stroming die het meest vijandig staat tegenover de democratie – terrein te winnen. Ideeën die nog niet zo lang geleden politiek onacceptabel waren, worden tegenwoordig makkelijker omarmd.
De democratie lijkt geen vaststaande verworvenheid meer te zijn. Dat is misschien wel de belangrijkste en meest zorgwekkende les van de recente opmars van FVD.
NOS
‘Racistische en extreemrechtse eregasten op kerstgala jongerentak FvD’
Op het kerstgala van de jongerentak van Forum voor Democratie waren vorige maand gasten met racistische, identitaire en extreemrechtse opvattingen. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant(opent in nieuw venster). De krant noemt onder anderen de Nederlander John A., de Duitser Severin Köhler en de Sloveen Zan Zalec.
John A. werd vorig jaar tot een halfjaar cel veroordeeld voor de projectie van racistische teksten op de Erasmusbrug tijdens de jaarwisseling van 2022 naar 2023. Hij is een van de gezichten van White Lives Matter, een extremistische groep die gelooft dat het witte ras wordt bedreigd en beschermd moet worden.
De NOS keek in 2023 mee in het Telegram-kanaal van de groep. In een manifest stond dat de groep een land nastreeft waar minimaal 99 procent van de inwoners “blank” is. De mensen voor wie dat niet geldt, mogen tijdelijk verblijven als dat “ten gunste van de Blanken” is.
AIVD waarschuwt voor vechtclubs
John A. is ook lid van Active Club Dietsland. Dat is een van de rechts-extremistische vechtclubs waar de AIVD sinds enkele jaren voor waarschuwt. Die groepen bereiden zich volgens de inlichtingendienst voor op de in hun ogen “onvermijdelijke rassenstrijd”.
Voorzitter Iem Al Biyati van de jongerentak van FVD zegt in de Volkskrant hier niets van te weten. “Wat is een active club? Wat wordt daarmee bedoeld? (…) Zegt mij niets.” Ze zegt toch dat het goed zou kunnen dat leden van die clubs op het gala waren. “Er waren 300 man.”
Over de aanwezigheid van John A. zegt Biyati: “Zover ik weet, is die John niet veroordeeld wegens geweld, maar voor het uiten van een mening. Wij willen geen gedachtepolitie spelen en mensen uitsluiten vanwege het uiten van bepaalde meningen.”
Identitaire Beweging aanwezig op gala
Op het kerstgala van de jongerentak van FvD waren ook prominente gezichten van de Identaire Beweging, zoals de Duitser Severin Köhler. Hij was lid van de AfD, de partij die door de inlichtingendienst is bestempeld als rechts-extremistisch, maar de AfD zelf zou hem te extreem hebben gevonden. Vorig jaar zou hij daarom uit zijn functie als gemeenteraadslid en voorzitter van de jongerentak zijn gezet.
Vorig jaar werd Köhler gezien bij een bijeenkomst van de bekende Duitse rechts-extremist Götz Kubitschek. Ook onderhield hij banden met Martin Sellner. Köhler was eregast op het kerstgala van JFVD, aldus de Volkskrant. Op het feest waren ook partijleider Lidewij de Vos en Kamerleden Freek Jansen en Tom Russcher aanwezig.
Een andere eregast was de Sloveen Zan Zalec, die al jaren zou optrekken met neonazi’s. Hij postte in 2020 op Instagram een foto van zichzelf met leden van een neonazigroep. De laatste eregast was de Ier John McLoughlin, politicus van de uiterst rechtse National Party.
Remigratie en omvolking
Alledrie de eregasten van het JFVD-gala hebben banden met de Oostenrijker Sellner, die zelf niet op het feest was. Hij kwam in 2024 in het nieuws nadat undercoverjournalisten hadden onthuld dat hij aanwezig was bij een omstreden bijeenkomst van de AfD, waar werd gesproken over massadeportaties. Hij prees bij die bijeenkomst zijn boek over remigratie aan. Daarmee wordt bedoeld het deporteren van mensen op basis van ras, geloof, geaardheid of standpunten.
Sellner praat geregeld over omvolking, een complottheorie die beweert dat niet-witte migranten doelbewust naar Europa worden gehaald om de witte bevolking te vervangen. De Oostenrijker is daarom een Duits inreisverbod opgelegd.
In 2019 werd zijn huis doorzocht omdat hij een donatie had gekregen van de man die in Nieuw-Zeeland 51 moskeegangers had doodgeschoten. Sellner is leider van de Identitaire Beweging in Oostenrijk. De Nederlandse tak heet Identitair Verzet en is door de AIVD aangemerkt als extreemrechts.
In een reactie aan de NOS zegt De Vos dat haar partij bezig is “met onze plannen voor Nederland”. “Wij vinden een reactie op journalistiek van het niveau van het stuk van de Volkskrant zonde van onze tijd.”
Tegen de Volkskrant gaat Al Biyati van de jongerentak wel in op de gekozen eregasten. “We nodigen mensen uit van bevriende politieke partijen. Het is niet aan ons om te oordelen over galagasten.”
Opmars van extreemrechts op kandidatenlijsten van FVD
Oprichter Erkenbrand kandidaat in Amsterdam
Leden van de Geuzenbond
Reacties uitgeschakeld voor Noot 82/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 81E/Waarschuwing
Reacties uitgeschakeld voor Noot 81E/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 81D/Waarschuwing
Wilders:”Ik zou van iedereen hier een antwoord willen hebben op de volgende drie vragen:”Drie vragen, alsjeblieft geef een helder antwoord, die onze partij, de PVV definieren:”En de eerste vraag is:”Willen jullie meer of minder Europse Unie?”[PVV aanhang scandeert]:”MINDER….! MINDER, MINDER, MINDER MINDER MINDER MINDER……..!Wilders:”De tweede, de tweede vraag is, misschien nog belangrijker:”Willen jullie meer of minder Partij van de Arbeid?” [PVV aanhang scandeert] ” MINDER….! MINDER, MINDER, MINDER MINDER MINDER MINDER……..!Wilders:”En de derde vraag is. En ik mag het eigenlijk niet zeggen, want er wordt aangifte tegen je gedaan en misschien zijn er zelfs D’66 Officieren, die je een proces aandoen, maar de vrijheid van meningsuiting is een groot goed en we hebben niets gezegd wat niet mag, we hebben niets gezegd wat niet klopt, dus ik vraag aan jullie:”Willen jullie, in deze stad en in Nederland, meer of minder Marokkanen?”[PVV aanhang scandeert] ” ” MINDER….! MINDER, MINDER, MINDER MINDER MINDER MINDER……..!” ” MINDER….! MINDER, MINDER, MINDER MINDER MINDER MINDER……..!
Wilders:”Dan gaan we dat regelen”GELACH[Wilders glimlacht]
EINDE MINDER MINDER VRAAG OP YOUTUBE
- De uitspraak: Tijdens een campagnebijeenkomst in maart 2014 vroeg Wilders aan zijn publiek of zij meer of minder Marokkanen wilden. Toen het publiek “minder, minder” riep, antwoordde hij: “Dat gaan we regelen”. [1]
- De maatschappelijke reactie: De uitlatingen leidden tot grote verontwaardiging in de politiek en de samenleving. Vele organisaties, politici en burgers spraken zich uit tegen de uitspraken, die zij als discriminerend en racistisch bestempelden. [1]
- De juridische strijd: De uitspraken resulteerden in een historische rechtszaak. Wilders werd vervolgd voor groepsbelediging en aanzetten tot haat en discriminatie. [1]
- De uitspraak van de Hoge Raad: In juli 2021 oordeelde de Hoge Raad definitief dat Wilders schuldig was aan groepsbelediging. Hij werd veroordeeld, al kreeg hij uiteindelijk geen straf of maatregel opgelegd. [1, 2, 3]
Hoge Raad handhaaft veroordeling Geert Wilders in ‘minder Marokkanen’-zaak
De veroordeling van Geert Wilders voor groepsbelediging in het ‘minder Marokkanen’-proces, is definitief. Dat volgt uit een uitspraak van de Hoge Raad. De procureur-generaal had eerder al geadviseerd om het vonnis van het gerechtshof te handhaven.
Het hof veroordeelde Wilders in september vorig jaar in hoger beroep voor groepsbelediging, maar sprak hem vrij van het aanzetten tot haat en discriminatie met zijn ‘minder Marokkanen’-opmerking op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen in 2014. Net als de rechtbank legde het hof hem geen straf op.
Wilders ging tegen de uitspraak in cassatie. Volgens de PVV-leider zouden de politiek en ambtenarij hebben geholpen om hem veroordeeld te krijgen en zou er daarom sprake zijn geweest van een politiek proces. Wilders noemde Nederland een “corrupt land”, omdat “Marokkanen die steden en wijken in de fik steken daar meestal mee wegkomen”.
Verboden
De Hoge Raad oordeelt dat Wilders een groep mensen “met eenzelfde nationale afstamming” heeft beledigd, te weten de Marokkanen die in Nederland wonen. “Groepsbelediging is verboden volgens het Wetboek van Strafrecht”, zei de voorzitter. “Ook een politicus dient zich aan de grondbeginselen van de rechtsstaat te houden.”
Volgens de Hoge Raad ging Wilders met zijn uitlatingen voor een publiek in een Haags café te ver en waren zijn woorden, net als wat het hof eerder zei, “onnodig grievend” voor alle Marokkanen. De voorzitter wees erop dat uitlatingen wel provocerend mogen zijn, maar “niet mogen aanzetten tot onverdraagzaamheid”. “Het recht op de vrijheid van meningsuiting, in het bijzonder dat van een politicus, mag daarom een veroordeling niet in de weg staan”, luidt het oordeel.
Reactie Wilders
Wilders betreurt de uitspraak van de Hoge Raad.
De PVV-leider zegt dat hij zich niks zal aantrekken van de uitspraak. “Niks, maar dan ook helemaal niks. Deze uitspraak bestaat voor mij niet. Ik zal me bij volgende bijeenkomsten uitspreken zoals ik dat altijd doe, ik laat mij niet de mond snoeren.”
Tegen het oordeel van de Hoge Raad is geen beroep meer mogelijk.
EINDE
NEDERLAND RECHTSSTAAT
WILDERS IN HET BEKLAAGDENBANKJE
18 APRIL 2016
https://www.
Het duurde maar liefst twee jaar, maar nu is het dan toch begonnen: het Wilders-proces. Of eigenlijk: het Wilders II-proces, want vijf jaar geleden stond de bekende politicus ook terecht. Waar moet op gelet worden tijdens dit proces? Wat maakt dit proces anders dan vijf jaar geleden? En: in welk spanningsveld moeten de rechters opereren? Een analyse van Geurt Henk Spruyt.
‘Willen jullie in deze stad en in Nederland meer of minder Marokkanen?’ Deze, inmiddels beruchte, vraag stelde Wilders twee jaar geleden op een bijeenkomst van de PVV in Den Haag. Het aanwezige publiek gaf een antwoord door te scanderen: ‘Minder, minder.’ Daarop reageerde Wilders door te zeggen: ‘Dat gaan we regelen’. Deze beruchte vraag vormde niet alleen de opmaat voor het vertrek van een aantal actieve PVV’ers, maar leidde ook tot een golf van verontwaardiging. Duizenden mensen spraken hun afschuw uit en voegden de daad bij het woord door aangifte te doen bij de politie. Het Openbaar Ministerie ging over tot vervolging wegens groepsbelediging (art. 137c Wetboek van Strafrecht) en wegens het aanzetten tot haat en discriminatie (art. 137d Wetboek van Strafrecht).
Wilders I-proces
Het proces vanwege de ‘minder Marokkanen’ uitspraak verschilt van het proces vijf jaar geleden, omdat toen de vraag centraal stond tot hoever kritiek op de islam en op het immigratiebeleid mag gaan. De rechtbank Amsterdam sprak Wilders destijds vrij, om drie redenen. Ten eerste: veel uitlatingen waarvoor Wilders destijds terechtstond, gingen over de islam en niet over moslims. Met een verwijzing naar het zogenoemde Gezwel-arrest[1] overwoog de rechtbank Amsterdam toen:
‘De enkele omstandigheid dat grievende uitlatingen over een godsdienst ook de aanhangers van die godsdienst krenken, is volgens de Hoge Raad niet voldoende om die uitlatingen te kunnen gelijkstellen met uitlatingen over die aanhangers, dus over een groep mensen wegens hun godsdienst. Hieruit leidt de rechtbank af dat de wetgever uitdrukkelijk bedoeld heeft aanzetten tot haat tegen of discriminatie van mensen strafbaar te stellen. Uitlatingen over de godsdienst heeft de wetgever in beginsel buiten het bereik van artikel 137d Sr willen houden.’[2]
Ook een andere overweging van de rechtbank Amsterdam in het Wilders I-proces was opvallend. Bij haat-zaaiende uitlatingen moet er sprake zijn van ‘uitlatingen die een intrinsiek conflictueuze tweedeling schetsen. Om aan te kunnen zetten tot haat, een extreme emotie van diepe afkeer en vijandigheid, moet de uitlating welhaast altijd een krachtversterkend element bevatten.’[3] Dat was de tweede reden waarom Wilders werd vrijgesproken: zijn uitlatingen bevatten geen krachtversterkend element. Ten slotte deed Wilders een aantal uitspraken die doen denken aan de ‘minder Marokkanen’-uitspraak. Hij stelde onder meer: ‘De grenzen gaan nog diezelfde dag dicht voor alle niet-westerse allochtonen’; ‘Iedereen past zich aan onze dominante cultuur aan. Wie dat niet doet, is hier over twintig jaar niet meer. Die wordt het land uitgezet’, en: ‘We hebben een gigantisch probleem met moslims, het loopt aan alle kanten de spuigaten uit, en we komen met oplossingen waarmee je een muis nog niet het hok in krijgt.’ De rechtbank oordeelde dat deze uitspraken zien op mensen, waarbij duidelijk moslims bedoeld worden. Echter, deze uitlatingen zetten toch niet aan tot haat, want ze bevatten geen krachtversterkend element. Doorslaggevend voor de rechtbank om Wilders vrij te spreken, is het feit dat
‘vanuit het perspectief van verdachte deze uitingen noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Hij stelt hiermee naar zijn mening maatschappelijke problemen aan de kaak. De rechtbank stelt vast dat in de periode, waarin de uitlatingen zijn gedaan, de multiculturele samenleving en immigratie een prominente rol hadden in het maatschappelijk debat. Naarmate dit debat heviger is, komt aan de vrijheid van meningsuiting meer ruimte toe. Zoals gezegd, mogen uitlatingen dan zelfs kwetsen, choqueren en verontrusten.’[4]
De uitlatingen van Wilders waren daarmee niet van ‘zodanige aard dat ze vanwege grensoverschrijdendheid strafbaar moeten worden geacht en daarmee uitgesloten van het publieke debat.’[5] Bovendien had Wilders verklaard met de voorgestelde maatregelen niet iedere moslim te willen treffen. Concluderend, de belangrijkste reden om Wilders vrij te spreken is het feit dat hij heeft deelgenomen aan het maatschappelijk debat.
Wilders II-proces: de dilemma’s
En daarmee zijn we ook bij het hart van het Wilders II-proces. Tot waar reiken de grenzen van de vrijheid van meningsuiting voor een politicus? Is het wenselijk dat een rechter politici beknot in hun uitingsvrijheid? In de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) wordt enerzijds gewezen op de vrijheid van een politicus om bij te dragen aan het politieke en publieke debat. Deze vrijheid is van wezenlijk belang binnen een democratische samenleving. Deze uitspraken mogen kwetsen, choqueren en verontrusten en kunnen slechts om zeer dringende redenen worden beperkt. Anderzijds wordt er door het EHRM ook gewezen op de verantwoordelijkheid van een politicus. Een voorbeeld daarvan vormt de zaak Erbakan, waarbij het EHRM overwoog dat politici in hun openbare uitspraken woorden vermijden die de onverdraagzaamheid zouden kunnen aanwakkeren. In het arrest Féret overwoog het EHRM dat het aanzetten tot uitsluiting van vreemdelingen een fundamentele aantasting van mensenrechten inhoudt en van iedereen, met inbegrip van politici, en bijzondere voorzorg verlangt.[6] De Haagse rechters in het Wilders II-proces staan voor het dilemma welke kant benadrukt moet worden: de vrijheid van een politicus of diens verantwoordelijkheid?
Een ander dilemma voor de rechters in Den Haag betreffen de omstandigheden van het geval. In de Nederlandse rechtspraak is een ‘driestappenmodel’ ontwikkeld dat in (groeps)beledigingszaken standaard is: zijn de uitlatingen op zichzelf beledigend, maakt de context dat anders en zo ja, zijn de uitlatingen dan toch onnodig grievend?[7] De ‘minder Marokkanen’ uitspraak staat in een bredere context. Wilders vroeg het aanwezige publiek ook of zij meer of minder PvdA wilden en meer of minder Europese Unie. In die zin kunnen de drie vragen gezien worden als een retorische simplificatie van het PVV-verkiezingsprogramma. Daar staat tegenover dat de uitspraken doelbewust gebezigd zijn, en dat een PVV-medewerker de aanwezigen had geïnstrueerd om duidelijk ‘minder, minder’ te scanderen. Bovendien kan betoogd worden dat de ‘minder Marokkanen’ uitspraak onnodig grievend is ten opzichte van de Marokkaanse bevolkingsgroep. Wilders heeft zijn uitspraak later wel genuanceerd tijdens een persconferentie.[8] Wilders heeft niet de intentie Marokkanen uit Nederland te zetten, maar hij wil wel minder immigratie vanuit islamitische landen, vrijwillige remigratie bevorderen en criminele Marokkanen uit Nederland zetten door hun paspoort te ontnemen.
Recente rechtspraak
In het Wilders I-proces ging het om kritiek op de islam en het Nederlandse immigratiebeleid in het kader van het maatschappelijke debat. In het Wilders II-proces gaat het om groepsbelediging, maar de vraag is of de ‘minder Marokkanen’ uitspraak gekwalificeerd kan worden als strafbare groepsbelediging of als een legitieme uitlating van een politicus in het kader van het maatschappelijk debat. Niet alleen de rechtsvragen verschillen, ook zijn er recentelijk twee arresten gewezen door de Hoge Raad, waarin hij de grenzen van de vrijheid van meningsuiting aanscherpt. In het arrest Delano Felter, overwoog de Hoge Raad dat een politicus
‘daadwerkelijk in staat moet zijn zaken van algemeen belang aan de orde te stellen ook als zijn uitlatingen kunnen kwetsen, chocqueren of verontrusten, maar anderzijds ook de verantwoordelijkheid die de politicus in het publieke debat draagt om te voorkomen dat hij uitlatingen verspreidt die strijdig zijn met de wet en de met de grondbeginselen van de democratische rechtsstaat. Daarbij gaat het niet uitsluitend om uitlatingen die aanzetten tot haat of geweld of discriminatie, maar ook om uitlatingen die aanzetten tot onverdraagzaamheid.’[9]
Deze laatste zin is ontleend aan rechtspraak van het EHRM, en bevat een nadere begrenzing van de vrijheid van meningsuiting. Uitspraken van politici mogen niet aanzetten tot onverdraagzaamheid. Niet alleen dit arrest is in het nadeel van Wilders, ook een andere door de Hoge Raad gewezen uitspraak. Daarbij overwoog de Hoge Raad, in navolging van de parlementaire geschiedenis, dat het woord ‘ras’ in artt. 137c en 137d WSr, in de ruime zin moet worden verstaan, en daarmee huiskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming omvat.[10] In dit arrest hadden de hoofdverdachte en zijn mededemonstranten gescandeerd: ‘Ali B. en Mustapha, ga toch terug naar Ankara’. Dit werd door de Hoge Raad gezien als het aanzetten tot discriminatie.
Slot
Het tweede proces Wilders leidde opnieuw tot veel commotie over het al dan niet hacken van processtukken en de oproep van Wilders aan rechter Elianne van Rens om op te stappen. Maar dat is niet waar het proces om draait. Het gaat om de fundamentele vraag tot hoever een politicus mag gaan in zijn uitlatingen en wat de strafrechtelijke grenzen van de vrijheid van meningsuiting zijn. Alhoewel twee recentelijk gewezen arresten van de Hoge Raad nadelig uit kunnen pakken voor Wilders, is de uitkomst nog steeds spannend. Hoe zullen de Haagse rechters Wilders’ taak en positie als politicus beoordelen, en hoe zullen zij de -gecompliceerde- omstandigheden van dit specifieke geval meewegen?
Reacties uitgeschakeld voor Noot 81D/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noten 81B en 81C/Waarschuwing
- De schokgrens doorbreken: Door extreme uitspraken of controversiële standpunten te lanceren, verleggen deze partijen de aandacht. Wat voorheen als schandalig werd gezien, wordt nu onderwerp van gesprek. [1]
- Normalisering door herhaling: Wanneer extreme standpunten (bijvoorbeeld over immigratie of de democratische rechtsorde) constant worden herhaald in debatten, wennen mensen eraan. Het idee verliest zijn scherpe randjes en wordt ‘geaccepteerd’ als legitieme mening. [1]
- Strategische inbedding: Media en gematigde politieke partijen nemen (soms onbewust) de terminologie of frames van extreemrechts over. Hierdoor wordt het gedachtegoed onderdeel van de reguliere politiek. [1, 2, 3]
[81C]
- De schokgrens doorbreken: Door extreme uitspraken of controversiële standpunten te lanceren, verleggen deze partijen de aandacht. Wat voorheen als schandalig werd gezien, wordt nu onderwerp van gesprek. [1]
- Normalisering door herhaling: Wanneer extreme standpunten (bijvoorbeeld over immigratie of de democratische rechtsorde) constant worden herhaald in debatten, wennen mensen eraan. Het idee verliest zijn scherpe randjes en wordt ‘geaccepteerd’ als legitieme mening. [1]
- Strategische inbedding: Media en gematigde politieke partijen nemen (soms onbewust) de terminologie of frames van extreemrechts over. Hierdoor wordt het gedachtegoed onderdeel van de reguliere politiek. [1, 2, 3]
Reacties uitgeschakeld voor Noten 81B en 81C/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 81A/Waarschuwing
Reacties uitgeschakeld voor Noot 81A/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers
Noot 81/Waarschuwing
- Exclusief burgerschap: Het recht op leven en burgerschap wordt gekoppeld aan etniciteit. Zij streven naar een samenleving ‘gezuiverd’ van minderheden, migranten en politieke tegenstanders.
- Extreme nationalistische superioriteit: Ze propageren een ideologie waarin het eigen ras of de eigen natie superieur wordt geacht, vaak gekoppeld aan openlijk antisemitisme, racisme en islamofobie.
- Autoritair leiderschap: Een voorkeur voor een dictatoriaal bestel met een sterke, onaantastbare leider, waarbij democratische processen worden afgewezen.
- Historische verheerlijking en ontkenning: Het verheerlijken van het Derde Rijk en de SS. Vaak ontkennen of bagatelliseren zij de Holocaust en andere misdaden uit de Tweede Wereldoorlog. [1]
- Exclusief burgerschap: Het recht op leven en burgerschap wordt gekoppeld aan etniciteit. Zij streven naar een samenleving ‘gezuiverd’ van minderheden, migranten en politieke tegenstanders.
- Antidemocratische acties: Het gebruik van intimidatie, complotdenken en in sommige gevallen gewelddadig activisme. [1]
Reacties uitgeschakeld voor Noot 81/Waarschuwing
Opgeslagen onder Divers