Immigratie

De afgelopen decennia heeft Nederland een ongekend hoge instroom van migranten en asielzoekers te verduren gekregen. Dit heeft diepe sporen nagelaten in onze samenleving. Niet alleen is de druk op onze verzorgingsstaat, sociale voorzieningen en woningmarkt fors toegenomen, ook de veiligheid, culturele identiteit en sociale cohesie zijn ernstig ondermijnd. Het straatbeeld in veel steden en dorpen is ingrijpend veranderd; Nederlandse tradities, waarden en gewoontes zijn steeds minder vanzelfsprekend. Waar immigratie vaak als verrijking wordt gepresenteerd, laat de praktijk zien dat de sociale en financiële kosten immens zijn. Volgens ramingen van CBS en NIDI heeft bij ongewijzigd beleid in 2050 tot 40% van de Nederlandse bevolking een migratieachtergrond.

Van 1995 tot 2015 bedroegen de kosten van deze migratie gemiddeld zo’n 19 miljard euro per jaar; in het afgelopen decennium zijn die zelfs toegenomen tot 27 miljard per jaar. Alles bij elkaar komt dit neer op honderden miljarden euro’s – geld dat beter ingezet had kunnen worden voor zorg, onderwijs, veiligheid en het verlagen van belastingen. Met name migratie uit niet-westerse landen legt een onevenredig grote druk op de samenleving. De berekende kosten per niet-Westerse migrant bedragen tussen de 400.000 en 600.000 euro. Dit toont aan dat het huidige beleid onhoudbaar is – zowel sociaal als economisch. Het is tijd om het roer radicaal om te gooien: Nederland moet weer baas in eigen huis worden, met een migratiebeleid dat gericht is op bescherming van onze cultuur, welvaart en veiligheid.

Wij willen:

• Asielstop en afschaffing COA: We stoppen met het opnemen van nieuwe asielzoekers, breken lopende procedures af en ontmantelen het COA, zodat opvang in de regio de norm wordt.
• Asielprocedures alleen buiten Nederland: We laten nieuwe asielaanvragen uitsluitend via Nederlandse consulaten in conflictregio’s indienen, zodat ons land niet langer overspoeld wordt door proceduremigranten.
• Strafbaarstelling illegaliteit: We maken illegaal verblijf strafbaar en zetten actief in op opsporing en uitzetting, zodat ons land niet langer een toevluchtsoord is voor uitgeprocedeerden.
• Uitgeprocedeerde illegalen naar opvang in derde landen: We sluiten verdragen met (Afrikaanse) landen voor het opnemen van illegalen die in Nederland zijn uitgeprocedeerd en weigeren om terug te keren, zodat Nederland niet langer gedwongen wordt deze personen op te vangen.
• Boete betalen in plaats van EU-dwang: We conformeren ons niet langer aan Europese migratieafspraken en betalen desnoods een boete aan de EU (net als Hongarije), zodat we zelf weer zeggenschap krijgen over onze grenzen.
• Sancties voor landen die weigeren onderdanen terug te nemen: We zetten alle diplomatieke en financiële middelen in (van uitzetten ambassadeurs tot intrekken landingsrechten en stilleggen van het betalingsverkeer) tegen landen die weigeren hun uitgeprocedeerde onderdanen terug te nemen, zodat we deze impasse eindelijk kunnen doorbreken.
• Naturalisatiestop van 10 jaar: We verstrekken tien jaar lang geen nieuwe Nederlandse paspoorten, behalve aan huwelijkspartners en kinderen geboren uit Nederlandse ouders, zodat nationaliteit weer waarde krijgt.
• Geen permanente verblijfsvergunning: We schaffen de permanente verblijfsvergunning af. Mensen die een tijdelijke verblijfsvergunning verkrijgen moeten iedere vijf jaar hun nut en noodzaak voor de Nederlandse samenleving bewijzen (vergelijkbaar met het Amerikaanse GreenCard systeem), zodat we hier alleen migranten krijgen die iets komen brengen en niet alleen iets komen halen.
• AZC’s sluiten en Spreidingswet intrekken: We sluiten opvanglocaties in Nederland en trekken de Spreidingswet in, zodat gemeenten niet gedwongen worden migranten op te nemen.
• Ernstige versobering opvang: Zolang ze nog niet gesloten zijn, versoberen we de COA-opvanglocaties en verbieden het verlaten van het terrein aan de bewoners, zodat de aanzuigende werking voor profiteurs ophoudt te bestaan en de veiligheid van omwonenden gegarandeerd is.
• Vakantiegangers blijven weg: Asielzoekers die op vakantie gaan naar hun land van herkomst zijn duidelijk niet in gevaar, hun procedure wordt onmiddellijk beëindigd.
• Moderne grensbewaking: We voeren flexibele grenscontroles in met moderne technologie en automatische controle op biometrische gegevens, zodat Nederlanders vrij kunnen reizen maar buitenlanders effectief gecontroleerd worden.
• Uittreden uit internationale verdragen: We zeggen het VN-vluchtelingenverdrag, Schengen, het Marrakechpact en het EVRM op en streven naar een NEXIT, zodat Nederland volledig zelf kan bepalen wie ons land binnenkomt en wie niet.
• Denaturalisatie bij zware criminaliteit: We ontnemen het Nederlanderschap aan dubbele paspoorthouders die veroordeeld zijn voor ernstige misdrijven, zodat criminelen ons land kunnen worden uitgezet.
• Illegaal verblijf niet meer faciliteren: We stoppen gemeentelijke regelingen die illegaal verblijf faciliteren en beboeten gemeenten die dit toch doen, zodat illegaliteit niet beloond wordt.
• Sociale voorzieningen pas na 10 jaar werk: We laten immigranten pas aanspraak maken op toeslagen en uitkeringen na tien jaar arbeid in Nederland, zodat Nederland niet meer aantrekkelijk is voor gelukszoekers.
• Belasting op geldtransfers (remittances): We voeren een heffing tot 40% in op geld dat migranten naar hun herkomstlanden overmaken (€18 miljard in 2024), zodat Nederlands geld niet naar het buitenland vloeit. Het frauderen hiermee wordt zwaar bestraft en leidt tot intrekking van de verblijfsvergunning.
• GreenCard-systeem voor arbeidsmigratie: We introduceren een streng gereguleerd GreenCard-model voor tijdelijke werkvergunningen, zodat alleen economisch waardevolle migranten – die cultureel compatibel zijn – tijdelijk kunnen bijdragen zonder uitzicht op naturalisatie.

De opkomst en ondergang van Gouden Dageraard

Gouden Dageraad werd opgericht in 1983, maar pas in 2010 wist de extreemrechtse politieke beweging een sterke positie te verwerven in zowel het lokale als het nationale politieke veld. Gouden Dageraad staat bekend om haar neonazistische ideologie en een extreemrechtse politieke agenda. In de loop der jaren zijn meerdere partijleden in verband gebracht met een reeks moorden en gewelddadige aanvallen op immigranten en politieke tegenstanders. Nu, na een vijf jaar durend proces, is Gouden Dageraard door de Griekse rechtbank bestempeld als een criminele organisatie, wat de facto een einde brengt aan hun politieke activiteiten. In totaal werden 57 partijleden, inclusief prominente leiders, veroordeeld voor het leiden van of het behoren tot een criminele organisatie.

‘Alleen voor Grieken’

Volgens Terkourafi kan het bestuderen ideologieën over taal helpen verklaren waarom het politieke discours van Gouden Dageraad bij een aantal kiezers aansloeg. Tijdens de achttiende en negentiende eeuw populariseerden Griekse intellectuelen het idee van een sinds the oudheid tot aan de moderne tijd ononderbroken taalkundige continuïteit van de Griekse taal. Gouden Dageraad gebruikte dit idee van taalkundige continuïteit om ideeën over raszuiverheid van de Griekse natie te promoten. Terkourafi: ‘Deze visie op taalkundige continuïteit is een belangrijk onderdeel van de hedendaagse Griekse identiteit. Maar het heeft ook aanleiding gegeven voor een door Gouden Dageraad aangehangen discours over biologisch nationalisme.’

‘Dit discours uit zich in Gouden Dageraad’s strikte opvatting over wie zichzelf “Grieks” mag noemen; namelijk alleen degenen wiens beide ouders Grieks zijn. Gouden Dageraad lanceerde soms buurtinitiatieven die “alleen voor Grieken” beschikbaar waren, zoals gaarkeukens, gezondheidszorg en kinderopvang,’ legt de hoogleraar uit. Andere taalkundige ideologieën die door Gouden Dageraad voor politieke doeleinden werden uitgebuit, zijn onder meer een sterk geloof in de superioriteit van de Griekse taal en een taalintolerantie ten opzichte van andere talen die in Griekenland worden gesproken.

Nationalisme dat geworteld is in onze taal

Terkourafi stelt dat het onontkoombare aard van taal, we kunnen immers niet zonder, betekent dat het vonnis slechts het begin is van het ontwortelen van racisme en neonazisme in Europese samenlevingen. ‘Als nationalisme de woorden die we gebruiken betekenis geeft, heeft men geen andere keuze dan dezelfde termen te gebruiken om zichzelf uit te drukken. Als het Griekse ‘banaal nationalisme’ is gebaseerd op de taalkundige elementen die Gouden Dageraad in zijn redevoering gebruikte, is het bijna onmogelijk om buiten deze categorieën te spreken of te denken zonder on-Grieks te klinken. We worden hierdoor geconfronteerd met het probleem dat wanneer populistische uitspraken niet langer als “schandalig” worden beschouwd, hetgeen dat overblijft – namelijk de woorden die wij blijven gebruiken – misschien te vertrouwd is om makkelijk te kunnen verwerpen. Het einde van racisme en neonazisme uit Europese samenlevingen vereist daarom een volledige heroverweging en nieuwe conceptualisatie van wat het betekent om in de  eenentwintigste eeuw als burger tot een natie te behoren.’

De groei van FVD en de normalisering van extreemrechts

De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie (FVD). Het aantal kiezers voor de partij is ten opzichte van 2022 ongeveer verviervoudigd. FVD werd de grootste in Velsen en Epe, en boekte grote winst in gemeenten als Purmerend (van 2 naar 5 zetels), Eindhoven (van 1 naar 3) en Doetinchem (van 1 naar 4). In alle gemeenten waar FVD deelnam lijkt de partij ten minste één zetel te hebben behaald.

Deze goede uitslag voor de partij van Thierry Baudet komt gedeeltelijk doordat FVD in veel meer gemeenten heeft meegedaan (104 gemeenten) dan de andere partijen op uiterst rechts. Het is goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk op bijvoorbeeld JA21 (7 gemeenten), de BBB (29 gemeenten) of de PVV (40 gemeenten) hadden willen stemmen, of enthousiast worden van de verhalen van Gidi Markuszower of Mona Keijzer, uiteindelijk het vakje voor FVD rood hebben gekleurd.

Het aantal gemeenten waarin FVD meedoet is echter niet de enige verklaring voor haar succes. Het afgelopen jaar doet de partij het steeds beter onder kiezers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar groeide FVD van drie naar zeven zetels. En qua ledenaantallen is de partij volgens haar eigen rapportages inmiddels de grootste van het land.

Deze groei van FVD is opvallend, want nog niet zo lang geleden werd de partij door veel mensen nog afgeschreven als een marginaal fenomeen.

FVD toch weer in de lift

Na haar oprichting in 2016, en een grote verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019, stortte FVD in de jaren daarna langzaam in. Tussen 2019 en 2022 werd FVD gedomineerd door conflict en ophef: het royement van Henk Otten, racistische en antisemitische berichten in appgroepen van jongerenbeweging JFVD, de afsplitsing van onder anderen Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, de uitspraken van Baudet tijdens de coronapandemie over kwaadaardige reptielen die de wereld zouden besturen en de maanlanding die niet zou hebben plaatsgevonden. Mede als gevolg van alle ophef bleef het succes van de partij beperkt.

Maar achter de schermen bouwde FVD aan iets nieuws: aan een beweging waarvoor het winnen van zetels slechts één van de kerndoelen is. Geïnspireerd op het Gramsciaanse idee van een cultuurstrijd probeert de partij vooral ook via andere wegen invloed uit te oefenen. Met (initiatieven tot) een eigen datingapp, een cryptomunt, een woningbouwvereniging, voedselpakketten en scholen hoopt FVD een moderne zuil op te richten die vooral jongeren moet aanspreken en ideologisch moet scholen.

Door recent Lidewij de Vos naar voren te schuiven als het nieuwe gezicht van de partij probeert FVD bovendien een imagoverandering te bewerkstelligen. Terwijl de media Baudet lange tijd links lieten liggen vanwege zijn complottheorieën en extreme uitspraken, wordt De Vos wél uitgebreid geïnterviewd. Tegelijkertijd hanteert de partij een uitgekiende sociale mediastrategie waarmee ze, veel beter dan veel andere partijen, ook veel jongeren weet te bereiken. Deze jongeren zijn actief in de vele organisaties en activiteiten van FVD en vullen deels de kandidatenlijsten voor lokale en nationale verkiezingen.

FVD classificeren

En zo speelt FVD inmiddels weer een belangrijke rol op de uiterst rechtse flank, zowel in de gemeentelijke als landelijke politiek, en ook als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Maar FVD verschilt fundamenteel van andere partijen op uiterst rechts. Ze is namelijk extreem- in plaats van radicaal-rechts.

Politicologen maken een onderscheid tussen twee soorten uiterst rechtse partijen: radicaal-rechtse en extreemrechtse. Beide soorten propageren een specifieke vorm van nationalisme, ook wel nativisme genoemd, waarin ‘buitenstaanders’ en hun waarden en ideeën worden neergezet als een gevaar voor de natiestaat. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld vluchtelingen, moslims, joden, mensen met een migratieachtergrond, of een combinatie hiervan. Beide vormen van uiterst rechts leggen bovendien sterk de nadruk op law and order: mensen (lees: buitenstaanders) die zich niet aan de regels en normen houden moeten hard worden aangepakt.

Maar radicaal- en extreemrechts verschillen op één cruciaal punt: waar radicaal-rechtse partijen zich afzetten tegen de liberale democratie, zetten extreemrechtse partijen zich af tegen de democratie tout court. Voor radicaal-rechtse partijen geldt dat zij de electorale democratie (bijv. het proces van verkiezingen en een vertegenwoordigend parlement) respecteren, maar opvattingen hebben die op gespannen voet staan met liberale principes en instituties zoals individuele rechten en vrijheden (zoals de vrijheid van religie of onderwijs) en het idee van checks and balances (bijvoorbeeld de corrigerende rol van de rechterlijke macht). Extreemrechtse partijen, daarentegen, geloven niet in cruciale aspecten van de democratie, streven uiteindelijk naar een niet-democratisch model van besluitvorming, en/of propageren geweld als een manier om politieke doelen te bereiken.

Het onderscheid tussen extreem- en radicaalrechts is dus zeer fundamenteel, maar kan in de praktijk soms lastig te maken zijn. Extreemrechtse partijen hebben er immers belang bij om zichzelf als gematigder voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Hierbij maken zij bijvoorbeeld gebruik van frontstage en backstage retoriek, waarbij ze gematigdere taal gebruiken wanneer zij voor een algemeen publiek spreken, en extremere taal wanneer zij voor de eigen achterban staan. Juist daarom is het van belang om niet alleen naar partijprogramma’s te kijken wanneer vastgesteld wordt of een partij mogelijk extreemrechts is.

Bovendien zijn er een aantal aanvullende ideologische indicatoren die kunnen wijzen op het extreemrechtse karakter van een partij, zoals het aanhangen van antisemitisme, biologisch racisme, en wit superioriteitsdenken. Andere klassieke extreemrechtse ideeën om alert op te zijn, zijn pleidooien voor een witte etnostaat, omvolking, en remigratie. Over deze elementen bij FVD raden wij deze doorwrochte analyse van historicus Robin te Slaa aan.

Veel radicaal-rechtse partijen distantiëren zich van rechtsextremisme, zeker wanneer zij door andere partijen geaccepteerd willen worden en regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Het Rassemblement National van Marine Le Pen in Frankrijk is hier een goed voorbeeld van. Die partij doet er alles aan om iedere associatie met extreemrechts te vermijden om zo de presidentsverkiezingen van 2027 te kunnen winnen.

FVD kiest voor een heel andere benadering. Laat ons vijf voorbeelden geven.

1. Van Houwelingen en tribunalen

In een Kamerdebat in 2021, ten tijde van de coronacrisis, vroeg Tweede Kamerlid namens D66, Sjoerd Sjoerdsma, of FVD’er Pepijn van Houwelingen afstand wilde nemen van de vergelijkingen die hij had gemaakt tussen het coronabeleid van het kabinet en het optreden van de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog. Van Houwelingen zei toen: “U bent niet in staat mijn vraag te beantwoorden, logisch, want uw misdaden! De misdaden van de heer Sjoerdsma zijn ook niet te vergelijken met een bepaalde periode omdat ze onvergelijkbaar zijn. Ze zijn op een wereldwijde schaal, zoals we van de globalisten nu kunnen verwachten. U moet zich diep en diep schamen. En uw tijd komt nog wel. Er komen tribunalen.” Dergelijke uitspraken zorgen ervoor dat intimidatie en bedreigingen steeds normaler worden.

2. Van Meijeren en geweld

In 2022 deed FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren twee uitspraken die de grens opzoeken als het gaat over het gebruik van geweld. Bij een boerenprotest zei hij dat “het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld”. Eerder zei hij al “te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement”. In eerste instantie veroordeelde de rechter in juni 2024 Van Meijeren voor opruiing (het aanzetten tot strafbare feiten of gewelddadig optreden tegen de overheid) wegens deze uitspraken. Recent werd hij in hoger beroep alsnog vrijgesproken, maar de rechter constateerde wel: “De verdachte heeft met zijn uitlatingen … de strafrechtelijke grens opgezocht”.

3. Connecties met extremistische organisaties in Nederland

Vorige maand onthulde de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een “ideologische bevrijding”. NRC meldde dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel “ontzettend trots” te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme veroordeelde John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.

4. Connecties met extremisten buiten ons land

Al in 2017 kwam Baudet in opspraak omdat hij de Amerikaanse rechtsextremist Jared Taylor ontving om met hem van gedachten te wisselen toen hij door Erkenbrand naar Nederland was gehaald. Ook onderhoudt FVD al jaren nauwe banden met Dries van Langehove, een Vlaamse rechtsextremist die in 2024 definitief veroordeeld is voor onder meer aanzetten tot en verspreiden van racisme en negationisme. Van Langehove was te gast op de FVD-zomerschool in 2018, mocht aanschuiven bij het YouTube programma Forum Inside, en de partij voerde campagne om hem financieel te steunen. Begin 2026 bezocht Massimo Etalle, FVD-gemeenteraadslid in Den Haag, en partner van Lidewij de Vos, een remigratieconferentie georganiseerd door de omstreden Oostenrijkse rechtsextremist Martin Sellner. En op het eerdergenoemde JFVD-kerstgala bleken extreemrechtse kopstukken uit Duitsland, Ierland, en Slovenië aanwezig. FVD werkt internationaal ook structureel samen met extreemrechtse partijen. Zo is zij op Europees niveau lid van Europe of Sovereign Nations, opgericht door de Duitse AfD, dat al langere tijd als extreemrechts wordt geclassificeerd. Andere leden van de organisatie zijn de omstreden Poolse partij Konfederacja en het Franse Reconquete van Eric Zemour.

5. Verheerlijking van terrorisme en het naziregime

In de appgroepen van de jongerenvleugel van de partij, JFVD, heeft Timon Busscher de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en Brenton Tarrant uit Nieuw-Zeeland, die samen meer dan 100 onschuldige burgers hebben vermoord, “het goddelijke duo” genoemd. Hij plaatste ook een geluidsopname, waarin hij het Horst Wessellied zingt. Dat was het officiële partijlied van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Busscher staat op plek 3 bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. Marlon U., psychologiestudent aan de Vrije Universiteit en oprichter van de uiterst rechtse Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), die nauwe banden met FVD onderhoudt, zong in het universiteitsgebouw meerdere keren het lied Erika, dat door het Duitse naziregime als propaganda werd gebruikt. Ook hebben Baudet en zijn partij regelmatig antisemitische complottheorieën onderschreven.

Normalisering van extremisme

FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen. De partij haalt de schouders op en gaat verder. Juist deze reactie versterkt de verdenking van rechtsextremisme bij FVD. Zolang de partij geen duidelijke afstand neemt van rechtsextremistische organisaties en ideeën, en deze actief normaliseert, is het gerechtvaardigd om haar als extremistisch te bestempelen.

Bovendien laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ gezien wordt. Binnen het uiterst rechtse kamp lijkt de meest zorgelijke stroming – namelijk de stroming die het meest vijandig staat tegenover de democratie – terrein te winnen. Ideeën die nog niet zo lang geleden politiek onacceptabel waren, worden tegenwoordig makkelijker omarmd.

De democratie lijkt geen vaststaande verworvenheid meer te zijn. Dat is misschien wel de belangrijkste en meest zorgwekkende les van de recente opmars van FVD.

NOS

• Arbeidstekorten en stilval van sectoren: Economische modellen tonen aan dat het plotseling verwijderen van miljoenen werknemers leidt tot acute personeelstekorten. Sectoren die sterk afhankelijk zijn van deze arbeid, zoals de bouw, de landbouw, de zorg en de horeca, zouden krimpen of deels tot stilstand komen. [1, 2, 3]
• Stijgende kosten en inflatie: Door een schaarste aan arbeidskrachten worden lonen opgedreven. Dit, gecombineerd met een lager aanbod van goederen en diensten, zorgt ervoor dat de consumentenprijzen en de kosten van levensonderhoud flink stijgen. [1, 2, 3]
• Daling van belastinginkomsten: Het verdwijnen van een grote groep belastingbetalers en sociale premie-afdragers zadelt overheden op met miljarden aan gederfde inkomsten, wat zware druk legt op de publieke voorzieningen. [1, 2]
• Krimp van de consumentenmarkt: Minder inwoners betekent minder vraag naar goederen en diensten. De daling in consumentenbestedingen leidt tot omzetverlies voor bedrijven, wat kan resulteren in een kettingreactie van ontslagen en faillissementen. [1, 2]