[47]
VRAAG ASTRID ESSED
Hoe wordt het sociologisch genoemd als verontwaardiging over extremisme steeds minder wordt geuit, omdat dat extremisme ”normaal” of ”gangbaar” wordt
ANTWOORD AI
AI-overzicht
Dit verschijnsel wordt in de sociologie en politicologie het Overton-venster (of het ‘raam van het discours’) genoemd. Het is het spectrum van ideeën dat door het grote publiek wordt geaccepteerd als ‘normaal’ of ‘gangbaar’. [1, 2]
Wanneer het Overton-venster verschuift, schuiven extremere standpunten op naar het politieke en maatschappelijke midden. [1, 2]
Dit proces gaat gepaard met twee andere sociologische mechanismen:
- Normalisering: Het extremistisch gedachtegoed verliest zijn schok-effect. Wat voorheen als onacceptabel werd gezien, wordt door herhaling en blootstelling een vast onderdeel van het publieke debat. [1]
- Habituatie (gewenning): De maatschappij raakt simpelweg gewend aan de extreme opvattingen of uitingen. Omdat het de nieuwe status quo wordt, neemt de natuurlijke verontwaardiging en de drang om ertegen te protesteren af.
Het doel van veel extremistische bewegingen is dan ook strategische normalisering; door de weerstand in de samenleving te verkleinen hopen ze meer aanhang te winnen en hun ideologie geaccepteerd te krijgen. Meer informatie over hoe dit in zijn werk gaat is te vinden in het Overton-venster artikel op Wikipedia. [1, 2]
WIKIPEDIA
OVERTON-VENSTER
ANDERE AI
AI-overzicht
Dit proces wordt in de sociologie en politicologie normalisatie
Hier zijn de belangrijkste concepten die dit verschijnsel verklaren:
- Normalisatie: Het mechanisme waarbij de samenleving (of een specifieke groep) langzaam gewend raakt aan extremistisch gedachtegoed. Wat ooit als onacceptabel werd beschouwd, wordt door herhaling en blootstelling gezien als een ‘normaal’ onderdeel van het politieke of publieke spectrum. [1, 2]
- Het Overton-venster: Dit politiek-sociologische concept beschrijft de bandbreedte van ideeën die acceptabel zijn voor het grote publiek. Wanneer extremistische denkbeelden constant worden herhaald, kan dit venster verschuiven. Het extremisme wordt daardoor ‘salonfähig’ en de grens van wat gangbaar is schuift op. [1]
- Desensibilisatie: Een psychologisch en sociologisch proces waarbij de maatschappij immuun raakt voor de impact van extremisme. Omdat de shockwaarde verdwijnt, blijft de maatschappelijke verontwaardiging steeds vaker uit en worden excessen getolereerd.
- De theorie van de Zwijgspiraal: Sociologe Elisabeth Noelle–Neumann beschrijft hiermee hoe mensen geneigd zijn hun mening (in dit geval hun verontwaardiging) voor zich te houden wanneer zij denken dat een bepaalde extremistische opvatting de nieuwe consensus of ‘gangbare norm’ is geworden in de samenleving.