juni 16, 2026 · 2:15 pm

Noot 35A/Waarschuwing

[35A]
NRC

Opmars van extreemrechts op kandidatenlijsten van FVD

4 FEBRUARI 2026
Verkiezingen Meerdere personen die betrokken zijn geweest bij activiteiten van extreemrechtse organisaties staan op de kandidatenlijsten van Forum voor Democratie voor de komende gemeenteraadsverkiezingen.
Forum voor Democratie heeft voor de komende gemeenteraadsverkiezingen diverse kandidaten hoog op de kieslijsten geplaatst die actief waren bij extreemrechtse organisaties. Het gaat om organisaties als de Nederlandse Volks-Unie, Voorpost, de Geuzenbond, Erkenbrand en Pegida.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen bleek al dat leden van de beruchte appgroep van de JFVD, de jongerenvereniging waar ook FVD-fractievoorzitter Lidewij de Vos uit voortkomt, hoger dan ooit op de kieslijst waren geplaatst. Op de kandidatenlijsten voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart prijken niet alleen JFVD’ers die eerder omstreden uitlatingen hebben gedaan, maar ook leden van extreemrechtse actiegroepen. Dit blijkt uit eigen onderzoek door NRC en gegevens van de ‘antifascistische onderzoeksgroep’ Kafka, die NRC heeft geverifieerd door onder meer alle relevante beelden te controleren.

Oprichter Erkenbrand kandidaat in Amsterdam

Een van de opvallendste namen is Reginald Eeckhout, nummer zeven op de kandidatenlijst in Amsterdam. Volgens Kafka was hij medeoprichter van Erkenbrand, een ‘studiegenootschap’ dat in 2018 door de AIVD als een „racistische groepering” werd getypeerd en die vanwege het „antidemocratische gedachtegoed” als „een gevaar voor de democratische rechtsorde” wordt beschouwd. Erkenbrand streeft naar een „blanke etnostaat”, waarin ook voor joden geen plaats zou zijn. Eeckhout is ook actief voor anti-islambeweging Pegida en Voorpost, de ‘heel-Nederlandse actiegroep’ die streeft naar aansluiting van Vlaanderen bij Nederland.
Eeckhout vertrok volgens Kafka in 2017 bij Erkenbrand, waarna hij een jaar later met onder meer Géza Hegedüs Identitair Nederland oprichtte. Hegedüs kwam in 2017 kortstondig in het nieuws nadat hij amper 24 uur lijsttrekker van de PVV in Rotterdam was. Daarna werd hij van de lijst geschrapt toen bleek dat hij in een podcast van Erkenbrand racistische uitspraken had gedaan. Ook had hij zich lovend uitgelaten over een bekende holocaust-ontkenner.
Eeckhout was niet bereikbaar voor commentaar.
Activisten van de Nederlandse Volks-Unie (NVU), een nationaalsocialistische politieke partij, staan ook op de kandidatenlijsten van FVD. Bertus Renes is nummer elf op de lijst in Scherpenzeel. Renes loopt regelmatig mee in demonstraties van de NVU met protestborden waarop teksten als „stop de omvolkers” en „grenzen dicht nu” te lezen zijn, blijkt uit door NRC geverifieerde foto’s. In jaarverslagen van de AIVD is de NVU regelmatig ‘antisemitisch’ en ‘antidemocratisch’ genoemd. NVU-leider Constant Kusters reikt jaarlijks een prijs uit aan de „activist van het jaar” binnen zijn organisatie. De winnaar ontvangt een wisseltrofee in de vorm van een Duitse rijksadelaar.
Een voormalige NVU-activist die voor de FVD de gemeenteraad in wil, is Frank Folkerts. Als nummer twee op de lijst in Nieuwegein is niet uitgesloten dat dat lukt. Folkerts werd in 2014 voor het laatst bij de NVU gezien, tijdens een folderactie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in Arnhem, aldus informatie van Kafka. In dat jaar gaf hij ook een interview aan partijblad Wij Europa van de NVU. In 2009 was hij kringleider van de NVU in Utrecht en in 2010 lijsttrekker bij de gemeenteraadsverkiezingen in Overbetuwe.
Voormalig ‘landelijk hubcoördinator’ bij JFVD Timon Busscher staat derde op de kandidatenlijst in Den Haag. In de beruchte JFVD-appgroep, ingezien door deze krant, noemde hij de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en de Australische Brenton Tarrant „het goddelijke duo”. Lidewij de Vos werkte binnen de JFVD nauw samen met Busscher. De Vos was binnen de jongerenbeweging ‘hubcoördinator’ van de provincies Utrecht en Zuid-Holland.
De lijsttrekker van FVD in Schagen is Kay Burgemeester. Hij schreef in de JFVD-appgroep dat Nederland zonder Joden „geen multiculturele samenleving” zou hebben. In extreemrechtse kringen leeft de complottheorie dat Joden samenlevingen met een oorspronkelijk witte bevolking willen ‘verzwakken’ door er migranten uit andere werelddelen naartoe te sturen.
Ook een voormalig Tweede Kamerlid is op een van de lijsten te vinden. Willem Elsthout zat in de jaren negentig ooit vijf maanden in de Kamer voor de Centrumdemocraten van Hans Janmaat en was vicevoorzitter van de partij. Hij staat elfde op de kandidatenlijst in Haarlem, één plek voor oud-partijleider Thierry Baudet.

Leden van de Geuzenbond

Ook vertegenwoordigd op de kandidatenlijsten van FVD zijn leden van de extreemrechtse jongerenorganisatie Geuzenbond. Deze organisatie wordt in de gaten gehouden door de inlichtingendiensten. Afgelopen zomer werd een lid van deze club opgepakt wegens wapenbezit en het maken van (onderdelen van) wapens en munitie, na een tip van de AIVD. In Nijmegen staat Daan Meershoek tweede op de lijst van FVD. Hij is actief binnen de Geuzenbond, blijkt uit beeldmateriaal dat NRC heeft gecontroleerd. In Rotterdam staan met Tim van Setten (nummer zes) en Vos Leijnse (nummer tien) twee kandidaten op de kieslijst die deelnamen aan activiteiten van de omstreden club. Ook hier is beeldmateriaal van.
Een van de andere organisaties die door de AIVD al jaren onder „extreemrechtse en rechts-extremistische groeperingen” wordt geschaard is Voorpost. Ook bij deze club kwamen verschillende FVD-kandidaten elkaar tegen. Zo hield de omstreden Oostenrijkse rechts-extremist Martin Sellner in januari vorig jaar een nieuwjaarslezing bij Voorpost. Uit beelden die de organisatie plaatste, blijkt dat die lezing onder meer bezocht werd door Jaron Buitelaar, FVD-lijsttrekker bij de komende verkiezingen in Krimpenerwaard, de al eerder genoemde Bertus Renes en de Amsterdamse kandidaat Reginald Eeckhout.
Nummer twee op de lijst in Delft is Kayleigh van Koppen. Samen met de voor racisme veroordeelde John A. bezocht zij afgelopen oktober een anti-immigratieprotest in Amsterdam, waar ze geregeld met de arm om elkaars schouder liepen. Als lid van de racistische en antisemitische organisatie ‘White lives matter’ werd A. in januari in hoger beroep veroordeeld tot zes maanden cel, waarvan vier voorwaardelijk, voor het projecteren van racistische leuzen op de Erasmusburg in Rotterdam. Tijdens de demonstratie in Amsterdam liepen Van Koppen en A. achter een spandoek met daarop de tekst ‘Pro white Anti Israël’. De twee dansten samen op het JFVD-kerstgala in december, blijkt uit een foto op de Facebookpagina van de jongerenorganisatie.
FVD heeft dinsdag en woensdag niet gereageerd op verzoeken van NRC om een reactie.
WIKIPEDIA
ERKENBRAND (GROEPERING)

NOS

Alt-right in Nederland: ‘opkomen voor het blanke ras’

“Het witte ras delft het onderspit. Een paar jaar geleden had ik gezegd ‘wat maakt het uit als iedereen mooi lichtbruin is?’ maar nu niet meer”, zegt Danny (41). Danny voelt zich verbonden met de alt-rightstroming: een beweging die de laatste weken veel is genoemd in combinatie met berichten over de demonstraties in Charlottesville in de VS, waar ook neonazi’s en Ku Klux Klan-leden meeliepen.

Ook in Nederland wordt de term alt-right gebruikt. Hoe groot is die beweging hier?

In Nederland lijkt er één organisatie te zijn die direct geïnspireerd is door alt-right: het extreemrechtse Studiegenootschap Erkenbrand. Vorig jaar reisden drie Erkenbrand-leden volgens The Guardian(opent in nieuw venster) speciaal af naar de VS om een alt-rightconferentie bij te wonen. De vereniging reageert zelf niet op een contactverzoek om dit te bevestigen.

De Anne Frank Stichting noemt het genootschap in hun rapport van afgelopen juni(opent in nieuw venster), waarin nog 31 extreemrechtse organisaties in Nederland omschreven staan. Ongeveer 200 a 300 Nederlanders zijn lid bij één van die groepen, stelt het rapport. Sarah de Lange, die extreemrechtse groepen in Nederland onderzoekt bij de UvA, denkt dat die inschatting redelijk klopt.

Anti-islam, anti-Europees, anti-migratie

Volgens De Lange is alt-right in Nederland geen organisatie waar je lid van kunt worden. Het is een term die door sommige extreemrechtse activisten wordt gebruikt om de bredere beweging te omschrijven.

Er bestaat geen vaste definitie van, maar volgens Danny staat alt-right voor “anti-islam, anti-Europees, anti-migratie, en het in stand houden van de Nederlandse cultuur. En voor het opkomen voor het blanke ras.”

“Waarom mogen blanke mensen hun ras niet belangrijk vinden en opkomen voor de normen en waarden die daar bij horen?”, vraagt hij zich af. Of hij zichzelf als alt-right ziet? “Het komt het dichtst bij mijn eigen ideeën”, zegt hij. “Maar ik noem mezelf niet zo.”

Alt-right brengt grote risico’s met zich mee

Om inzicht te krijgen in alt-right in Nederland zochten we via Facebook contact met mensen die Erkenbrand hebben geliked. Dat zijn er ongeveer 450. Sommigen kunnen zich niet vinden in de link die we leggen tussen Erkenbrand en alt-right. Anderen geven aan dat ze het waarderen dat we contact opnemen, “om zo een realistischer beeld te schetsen van alt-right”, zoals Danny zegt.

Maar met zijn echte naam wil hij niet in het artikel. “Mijn naam in verband brengen met dit onderwerp, brengt grote risico’s met zich mee”, schrijft hij. “Ik hoop dat je dit begrijpt en respecteert. De veiligheid van mijn familie staat voorop.” Want over de ideeën die onder alt-right vallen, kan je “slaande ruzie” krijgen, legt hij later aan de telefoon uit.

Wat zijn die ideeën dan? Die hebben veel te maken met de migratiegolf van 2015, vertelt Danny. Toen kwamen veel vluchtelingen vanuit onder meer Syrië naar Nederland. “Ik heb geen hekel aan buitenlanders, maar ik ben wel vóór Nederlanders. Je moet eerst voor je eigen mensen zorgen.”

En dus “moeten grenzen dicht en mensen die hier uit een ander land komen direct worden teruggestuurd, vooral mensen die niet willen integreren”, zegt Danny. “Moskeeën die haat uitdragen, huppatee, sluiten. Geen halal voedsel op Nederlandse scholen.”

Waar sommigen binnen de alt-rightbeweging in de VS fel antisemitisch zijn, ligt er in Nederland veel meer een focus op de islam, verklaart De Lange deze gedachtes. “Neonazi’s zoals we die in Charlottesville zagen, zijn er in Nederland minder. Dat komt onder andere doordat we de Tweede Wereldoorlog van dichterbij hebben meegemaakt.

Alt-right klinkt milder

Extreemrechtse organisaties die al decennia bestaan, zoals de Nederlandse Volks-Unie (waarbij neonazi’s aangesloten zijn), gaan nu in de alt-rightstroming mee, legt De Lange uit. “Het is een begrip dat strategisch wordt gebruikt door extreemrechtse groepen om milder te klinken: “Want wat kan je nou hebben tegen ‘alternatief rechts’?”

Heel lang bestaat de term alt-right nog niet. “Sinds 2010 wordt hij door Richard Spencer, een van de leiders van het Amerikaanse alt-right, gebruikt”, legt De Lange uit. De term kwam eerst voor op internetfora, zoals 4chan en reddit. En vorig jaar kreeg de naam in de VS meer bekendheid, rond de verkiezingen van Trump.”

“In Nederland kom ik het de afgelopen jaren tegen, met name sinds Thierry Baudet met Milo Yiannopoulos, een van de prominente figuren uit de alt-right in de VS, op de foto ging.”

Extreemrechtse groepen die zich op internet verzamelen zijn niet nieuw: “Dat gebeurde in de jaren 90 ook al. Net zoals extreemlinkse groepen overigens”, zegt De Lange. “Het internet is altijd al een aantrekkelijke plek geweest voor alle radicale groepen. Vanwege de anonimiteit.”

Het internet is ook de plek waar Jesse (43) in contact kwam met Erkenbrand. Ook hem spraken we via Facebook. En ook hij wil alleen anoniem vertellen: “Ik ben bang voor gezeik”. Sinds een jaar of twee verdiept Jesse zich in alt-right. Hij ziet zichzelf als conservatief maar staat ook achter bepaalde alt-rightideeën. “Ze geloven in nationalisme en dat vind ik heel goed.”

Van links naar rechts

Dat is niet altijd zo geweest. Jesse: “Ik ben van behoorlijk links naar toch wel rechts gegaan. Ik stemde eerst Partij voor de Dieren en nu Forum voor Democratie.”

Daardoor veranderden ook zijn ideeën over migratie en rassenscheiding. “Als blijkt dat beide partijen er beter van worden als bijvoorbeeld scholen gescheiden zijn op basis van ras, waarom zou daar dan een taboe op liggen om erover te praten?”, vraagt Jesse zich af.

“Zoals tijdens de rassensegregatie in de Verenigde Staten. Nadat die in 1964 was opgeheven, is de integratie van blanken en zwarten juist achteruit gegaan. Geforceerd rassen mengen op scholen werkt averechts.” Die geschiedenis zorgde ervoor dat Jesse zich vroeger schuldig voelde over zijn blanke huidskleur. “Maar het is belachelijk om je schuldig te voelen over wat je voorouders hebben gedaan.”

De Lange: “Veel mensen die alt-right aanhangen zien zichzelf niet als racistisch. Maar op de site van Erkenbrand wordt wel degelijk racisme gepredikt. Want als je onderscheid maakt tussen mensen op basis van ras, dan is dat racistisch.”

Alt-rightdemonstratie in Nederland?

Een demonstratie zoals die van vorige week in de Verenigde Staten ziet De Lange overigens niet zo snel gebeuren. Wel van andere extreemrechtse groepen, zoals Pegida, de NVU en het Idenititair Verzet.

AI-overzicht
Erkenbrand is een Nederlandse extreemrechtse en alt-right-groepering die ontstond rond 2016. De organisatie presenteert zich als een ‘studiegenootschap’ en richt zich op ideologische vorming, het verspreiden van radicaal gedachtegoed en het normaliseren van rechts-extremistische ideeën. [1, 2, 3, 4]
De belangrijkste kenmerken en doelstellingen van Erkenbrand zijn:
  • Ideologie: De groepering staat bekend om haar etnisch-nationalistische opvattingen, waarbij er gepleit wordt voor het behoud van het “blanke ras” en de westerse identiteit. Aanhangers hangen vaak complottheorieën aan. [1, 2]
  • Activiteiten: Erkenbrand opereert vooral als een netwerk. Zij organiseren conferenties, lezingen en discussiebijeenkomsten die gericht zijn op het verspreiden van hun politieke en maatschappelijke visie. [1, 2]
  • Doelgroep: In tegenstelling tot traditionele straatbewegingen richt Erkenbrand zich specifiek op een hoger opgeleide doelgroep en jonge professionals. [1, 2]
  • AIVD-monitoring: Vanwege hun extremistische standpunten en het aanzetten tot radicalisering wordt de groepering scherp in de gaten gehouden door de Rechts-extremisme in Nederland – AIVD. [1, 2]
Meer gedetailleerde analyses over de achtergrond en de ideologie van de groepering zijn onder andere te lezen in de artikelen van De Correspondent en de Volkskrant. [1]
PEGIDA
AI-overzicht
Pegida, wat staat voor ‘Patriottische Europeanen tegen de Islamisering van het Avondland’, is een extreemrechtse en islamkritische beweging die in 2014 in Duitsland is ontstaan. De organisatie staat vooral bekend om haar publieke demonstraties en controversiële acties, zoals koranverbrandingen, die geregeld tot felle maatschappelijke en politieke debatten leiden. [1, 2, 3, 4]
De belangrijkste context en recente ontwikkelingen rondom de beweging omvatten:
  • Ideologie en Ontstaan: De groepering werd opgericht in Dresden en profileert zich als verdediger van de westerse cultuur tegen vermeende islamisering. [1, 2, 3]
  • Juridische Ontwikkelingen in Nederland: De Nederlandse voorman van de beweging is door het gerechtshof veroordeeld tot een taakstraf van 20 uur voor groepsbelediging van moslims via social media. In een eerdere rechtszaak rondom demonstraties in Arnhem werd hij vrijgesproken van het beledigen van de burgemeester en het overtreden van een noodbevel. [1]
  • Politieke Impact: De acties van de beweging zijn onderwerp geweest van debatten in de Tweede Kamer en hebben in steden als Arnhem geleid tot ingrijpende noodbevelen van lokale overheden om de openbare orde te handhaven. [1, 2]
Meer informatie over de achtergrond van de organisatie is te vinden op Wikipedia of in de archieven van het Duitsland Instituut. De volledige uitspraak van het gerechtshof aangaande de Nederlandse voorman is in te zien via de Rechtspraak.
WIKIPEDIA
PEGIDA

Reacties uitgeschakeld voor Noot 35A/Waarschuwing

Opgeslagen onder Divers

Reacties zijn gesloten.