‘Bevrijdingsdag’ in Amerika: Trump kondigt importtarieven aan, zorgen bij economen
Hoe hoog de tarieven zullen zijn, is nog niet bekend. Daarover is de afgelopen dagen onderhandeld. Dinsdag meldde de Amerikaanse krant The Washington Post op basis van ingewijden dat de heffingen waarschijnlijk 20 procent bedragen. Donald Trump zei dat hij genadig zou zijn bij het doorvoeren van maatregelen. ,,Relatief gezien zullen we erg vriendelijk zijn”, aldus de president.
Eerder al heffingen op staal, aluminium en auto’s
Trump beloofde afgelopen weekend dat hij woensdag een groot plan zou onthullen, een dag die hij als ‘Liberation Day’ (Bevrijdingsdag, red.) betitelde. Het gaat daarbij om zogenaamde wederkerige tarieven: heffingen tegen landen die als reactie op eerdere Amerikaanse handelsmaatregelen eigen invoertarieven op Amerikaanse producten hebben ingevoerd. De Verenigde Staten kondigden eerder al een importtarief van 25 procent af voor buitenlands staal, aluminium en auto’s. Ook voor Chinese goederen werden hoge importtarieven aangekondigd.
Als gevolg van die heffingen zagen de Europese autobouwers BMW en Volkswagen hun verkoop in de Verenigde Staten in de eerste drie maanden van het jaar duidelijk stijgen. De verkoop van VW’s steeg meer dan 7 procent in de VS, en BMW verkocht in die periode 3,7 procent meer auto’s. Voor beide merken is de Amerikaanse markt erg belangrijk.
Trump en zijn regering zijn ervan overtuigd dat de tarieven de Amerikaanse economie een boost zullen geven. Zijn economische adviseurs verwachten dat de tarieven 600 miljard dollar (ruim 555 miljard euro, red.) per jaar zullen opleveren. Dat zou de grootste belastingwinst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn. Ook zal de landelijke productie volgens de regering groeien en zullen er veel banen ontstaan bij fabrieken. ,,De president heeft een geweldig team van adviseurs die hier al decennia onderzoek naar doen. Zij zitten er niet naast. We richten ons op het herstellen van de gouden eeuw van Amerika, we willen het land weer een superkracht qua productie maken”, zei persvoorlichter van het Witte Huis dinsdag.
Minister van Financiën Scott Bessent suggereerde dat de tarieven onderhandelbaar kunnen zijn, maar het Witte Huis heeft nog geen definitieve details vrijgegeven.
‘Tot 4200 dollar extra per huishouden’
Critici waarschuwen ondertussen dat de Amerikaanse economie door de maatregel juist kan krimpen en dat prijzen voor kleding, brandstof, auto’s, woningen en levensmiddelen kunnen stijgen. Volgens schattingen van de Yale University zou een invoerheffing van 20 procent het gemiddelde Amerikaanse huishouden tussen de 3400 en 4200 dollar extra per jaar kosten. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten is het modale salaris iets meer dan 5000 dollar per maand.
Democraat Chuck Schumer beweert dat Trump de tarieven gebruikt om belastingverlagingen voor de rijken te bekostigen. Ook binnen de Republikeinse partij zijn er twijfels. Huisvoorzitter Mike Johnson erkende dat de eerste effecten ‘robuust’ kunnen zijn, maar zei te hopen dat de strategie uiteindelijk positief zal uitpakken.
Wereldwijd worden de ontwikkelingen met spanning gevolgd. Internationale handelspartners zijn al bezig met tegenmaatregelen. Canada heeft eerder al gereageerd met importheffingen als vergelding voor de Amerikaanse staal- en aluminiumtarieven, en de EU heeft aangekondigd dat het 28 miljard dollar (zo’n 26 miljard euro) aan Amerikaanse goederen extra zal belasten.
Dinsdag liet voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen zich kritisch uit over het plan van Trump. Ze zei te begrijpen dat Amerika zijn eigen industrie wil beschermen, maar zei dat algehele tarieven ‘dingen slechter maken, niet beter’. ,,Tarieven zullen alleen maar inflatie aanjagen”, zei Von der Leyen. ,,Dit gaat banen kosten”, waarschuwde ze.
Von der Leyen benadrukt dat de EU open blijft staan voor onderhandelingen met de VS, maar dat ze ook bereid is tegenmaatregelen te nemen. ,,Laat me duidelijk zijn, Europa is deze confrontatie niet gestart. We willen niet per se terugslaan, maar we hebben een sterk plan klaarliggen om dat te doen als het nodig is”, zei de politica.
Euraziatisch overleg in Vietnam
Vietnam, dat sterk afhankelijk is van internationale handel, plant alvast topoverleg met China en de Europese Unie. Daarbij zijn medio april bezoeken aan Vietnam gepland door de Chinese president Xi Jinping en Europese leiders, aldus regeringsfunctionarissen.
Ook Eurocommissaris Maroš Šefčovič (Handel) en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zijn van plan binnenkort naar Vietnam af te reizen, net als de Franse president Emmanuel Macron. Von der Leyen sprak onlangs via een videoverbinding een top in Hanoi toe van Asean, het economische samenwerkingsverband van Zuidoost-Aziatische landen. Ze verklaarde dat er nieuwe mogelijkheden voor handel en investeringen moeten worden gecreëerd tussen de EU en de Asean-landen. Volgens haar zijn dit betrouwbare partners.
Vietnam heeft al verschillende maatregelen genomen om het hoge handelsoverschot met de VS tegen te gaan. Zo zijn heffingen op een reeks Amerikaanse goederen verlaagd, waaronder voor voertuigen, vloeibaar gemaakt aardgas en landbouwproducten. Ook heeft Vietnam beloofd meer goederen van de VS te kopen.
EINDE
President Brazilië haalt fel uit naar Trump, noemt heffing ‘onaanvaardbare chantage’
In een televisietoespraak zei Lula dat Brazilië al enige tijd met de VS onderhandelt over handelstarieven en, dat het Zuid-Amerikaanse land al in mei een voorstel heeft ingediend.
“We hadden een reactie verwacht, en wat we kregen was onaanvaardbare chantage, in de vorm van bedreigingen aan het adres van Braziliaanse instellingen en valse informatie over de handel tussen Brazilië en de Verenigde Staten”, zei Lula.
Trump kondigde vorige week in een brief een nieuwe importheffing van 50 procent aan op alle Braziliaanse goederen die ingaat per 1 augustus. De heffing tegen Brazilië is een van de hoogste tarieven die Trump heeft aangekondigd in zijn voortdurende handelsoorlog tegen zo’n beetje alle Amerikaanse handelspartners die volgens hem misbruik maken van de VS.
Trump uit in diezelfde brief stevige kritiek op de Braziliaanse autoriteiten om het proces tegen zijn bondgenoot, en oud-president van Brazilië, Jair Bolsonaro die terechtstaat voor een poging tot een staatsgreep in 2023.
Geen bevelen
“Geen enkele buitenlander zal deze president bevelen geven”, zei Lula in zijn toespraak. Daarin gebruikte hij ook het woord ‘gringo’, een informele en soms neerbuigende term die in Latijns-Amerikaanse landen wordt gebruikt om te verwijzen naar buitenlanders.
De Braziliaanse regering is momenteel in gesprek met brancheorganisaties en bedrijven die door het torenhoge Amerikaanse tarief getroffen zullen worden, en zegt eventuele tegenmaatregelen voor te bereiden voor als de gesprekken met de VS mislukken.
Nationalistische campagne
Ook op een andere vlakken dreigen de twee landen te botsen. Lula zei deze week tijdens een andere toespraak voor studenten dat Brazilië ook doorgaat met de plannen voor regulering en belastingheffing van Amerikaanse techbedrijven. Hij noemde hun diensten, zoals sociale media, ‘kanalen van geweld en nepnieuws die zijn vermomd als vrijheid van meningsuiting’.
Lula en zijn regerende Arbeiderspartij (PT) lijken volgens analisten het handelsconflict met de VS aan te grijpen om in eigen land een nationalistische campagne te voeren. Die moet de dalende populariteit van de linkse politicus versterken met oog op de verkiezingen van volgend jaar.
EINDE
‘Trump bemoeit zich door heffingen met Braziliaanse politiek en justitie’
In Brazilië zijn de zorgen groot na invoering van importheffingen van 50 procent door de Amerikaanse president Trump. Hoewel er een lijst is van bijna zevenhonderd producten die op de valreep werden vrijgesteld, waaronder sinaasappelsap, olie en vliegtuigen, zijn de gevolgen van de heffingen voor de Braziliaanse economie groot.
Zo zal de export van rundvlees, meubels, vruchten zoals mango’s en vooral koffie veel duurder worden. Brazilië is de grootste koffieproducent ter wereld en goed voor 30 procent van de koffie in Amerika.
Koffieboeren hadden het afgelopen jaar grote moeilijkheden door de grote droogte en klimaatverandering. Door de heffingen worden hun problemen nog groter, verwacht politicoloog Pablo Ibanez: “Wij zullen dat merken, maar de Amerikanen ook, want de koffie wordt daar duurder. Het is niet de verwachting dat bijvoorbeeld Colombia snel zoveel koffie als Brazilië kan produceren, dus uiteindelijk zijn er alleen maar verliezers.”
Straffen
De VS exporteert meer naar Brazilië dan het importeert. Er is een handelsoverschot van meer dan zeven miljard dollar. De heffingen hebben dan ook vooral een politieke reden: Trump wil Brazilië straffen. Hij eist dat de rechtszaak tegen de extreemrechtse ex-president Jair Bolsonaro, zijn politieke vriend en bondgenoot, wordt stopgezet.
Bolsonaro staat onder meer terecht voor het beramen van een staatsgreep na de verkiezingen van 2022, die hij nipt verloor van de huidige president Lula da Silva. Ook wordt Bolsonaro gezien als de aanstichter van de bestorming van het parlement en het hooggerechtshof door zijn aanhangers in januari 2023.
Dat Trump zich mengt in de Braziliaanse interne politiek, vooral in justitiële zaken, is een aanval en een directe bedreiging voor onze soevereiniteit.
Pablo Ibanez, politicoloog
Trump legde ook sancties op aan rechter Alexandre de Moraes van het hooggerechtshof, die de onderzoeken en de zaken tegen Bolsonaro opende. Inmiddels is het visum voor de VS van de rechter ingetrokken en worden mogelijke tegoeden en bezittingen van hem bevroren.
De Moraes wordt er door Trump van beticht “ernstige mensenrechtenschendingen” te plegen door zich te richten op politici van de (rechtse) oppositie, onder wie journalisten, kranten en Amerikaanse en internationale bedrijven, zoals sociale mediaplatforms. Eerder noemde Trump de vervolging van Bolsonaro een ‘heksenjacht’.
Braziliaanse experts spreken van een ongekende situatie en een aanval op de democratie. “Dat Trump zich mengt in de Braziliaanse interne politiek, vooral in justitiële zaken, is een aanval en een directe bedreiging voor onze soevereiniteit. Hij eist dat Lula gaat ingrijpen in het hooggerechtshof, maar dat zou betekenen dat er hier een dictatuur gevestigd wordt. Want al zou Lula dat willen, hij heeft die bevoegdheid niet”, zegt Ibanez, die benadrukt dat Brazilië een duidelijke scheiding der machten kent die goed functioneert.
Zoon van Bolsonaro
Op de achtergrond van de crisis speelt Bolsonaro’s zoon en parlementslid Eduardo Bolsonaro een belangrijke rol. Hij vertrok dit jaar voor onbepaalde tijd naar Amerika, naar eigen zeggen om te ontkomen aan vervolging door justitie.
Hij staat in nauw contact met Trump, begeeft zich in ultrarechtse kringen en probeert de zaak tegen zijn vader een andere kant op de sturen. Na de bekendmaking door Trump over de 50 procent tariefsverhoging reageerde hij enthousiast op sociale media.
In Brazilië worden de Bolsonaros inmiddels steeds sterker bekritiseerd. Ze verliezen steun, in tegenstelling tot president Lula da Silva die juist populairder lijkt te worden. Uit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de Brazilianen, 57 procent, fel tegen de importheffingen is, want veel mensen gaat de bemoeienis van Trump veel te ver.
Amerikaanse macht
Trump raakt ook een andere gevoelige snaar in Brazilië. Het land werd in 1985 weer een democratie, na ruim twintig jaar militaire dictatuur. Het waren in 1964 de Amerikanen die de militairen bij een staatsgreep in het zadel hielpen.
Ook nu lijkt de VS onder Trump uit te zijn op een ‘regime change‘. Washington probeert te bewerkstelligen dat Bolsonaro kan meedoen met de volgende verkiezingen.
In een interview met The New York Times maakte president Lula da Silva duidelijk dat er niet te onderhandelen valt over de soevereiniteit van zijn land en sprak hij zijn zorgen uit: “Wij kennen de economische macht van de Verenigde Staten en we erkennen de militaire macht en de technologische kracht van de VS. Dat maakt ons niet bang, het maakt ons bezorgd.”
EINDE
