Lees hier terug hoe het debat over het normaliseren van geweld verliep
Liveblog
27 mei 2026 om 0.58 u
27 mei 2026 om 0.01 u
Het woord is nu aan justitieminister David van Weel, die ingaat op de extreemrechtse groeperingen die lijken betrokken te zijn bij de anti-azc-protesten. “Op dit moment zijn er geen signalen dat er sprake is van een strakke aansturing”, zegt Van Weel, al wordt er nog verder onderzoek naar gedaan of het écht gaat om “heterogene” actiegroepen.
Tot dusver zijn er vijftig mensen aangehouden naar aanleiding van de gewelddadige asielprotesten. “En ik ga ervan uit dat er meer zullen volgen”, zegt de minister. RTL Nieuws meldde eerder deze week dat deze relschoppers meestal een boete of geen straf krijgen. “Dat onderzoek kan ik niet 100 procent plaatsen”, zegt de minister, die een voorbeeld noemt van een relschopper die drie maanden onvoorwaardelijke celstraf kreeg. Dat voorbeeld meldt RTL overigens ook.
26 mei 2026 om 23.33 u
“Er is nu geen sprake van coalitiesamenwerking of gedoogsamenwerking”, zegt Jetten in de richting van Ouwehand. De PvdD-leider vraagt opnieuw of het kabinet samenwerking met de Groep Markuszower uitsluit. Ook de fractievoorzitters van de drie coalitiepartijen wilden op dit moment samenwerking met de partij niet uitsluiten. Dat is volgens hen niet nodig omdat de kwestie van structurele steun niet voorligt.
Jetten zegt dat het kabinet de komende tijd de samenwerking zal zoeken met constructieve partijen in de Tweede en Eerste Kamer die het kabinet aan voldoende zetels kunnen en willen helpen. Hij laat in het midden of Groep Markuszower hier ook bijhoort.
26 mei 2026 om 23.26 u
“Ik heb duidelijk gezegd dat slechts de overheid dat middel van geweld zou moeten kunnen gebruiken. Natuurlijk ligt de geweldmonopolie bij de overheid. Ik heb dat duidelijk gezegd. Ik heb context gegeven en afstand genomen”, brengt Markuszower in.
Maar zijn woorden betekenen volgens Jetten niet “dat de kous af is”. De vraag of je het “gerechtvaardigd vindt” om geweld te gebruiken in dit soort situaties blijft volgens de premier overeind. “Dat vind ik gewoon niet. Punt. Laat ik daar duidelijk over zijn. Er is geen noodzaak geweld te gebruiken. Ook niet tegen mensen die gevlucht zijn voor oorlog en geweld die hier asiel aanvragen.”
26 mei 2026 om 23.22 u
Tot slot gaat de premier ook in op de vraag die veelvuldig voorbijkwam tijdens het debat. Kan het kabinet nog samenwerken met de Groep Markuszower na de omstreden uitingen van Markuszower?
“Ik constateer dat uitspraken die gaan over het gebruiken van geweld tegen specifieke personen of het goedpraten van termen waar ik vrij hard afstand van heb genomen, je buiten de positieve krachten plaatst waar de samenwerking plaatsvindt. “Ik kan me ook niet voorstellen dat we veel overeenstemming zullen vinden. Zeker als het gaat over normen en waarden en politieke stijl. Dat heeft dit debat ook wel laten zien”, aldus Jetten.
26 mei 2026 om 23.17 u
Het kabinet komt op een later moment met een reactie op het advies van hoge ambtenaren om als Rijksoverheid grotendeels te stoppen met X. Het advies is nog niet openbaar en heeft Jetten ook nog niet bereikt. De Volkskrant schreef er vandaag over op basis van bronnen.
26 mei 2026 om 23.08 u
Van der Plas stapt naar voren. Ze stipt aan dat alle fracties in de Kamer, ook FVD, het geweld bij protesten hebben veroordeeld. Dus dat de premier een “vals frame” laat ontstaan. Ondertussen is De Vos zelf ook naar voren gelopen.
“Het gaat ook om wat er dan na de komma komt. Namelijk dat het ook niet gek is dat mensen kiezen voor geweld door bepaald beleid. We hebben van de veiligheidsdiensten vaak de waarschuwing gekregen dat we bij de woorden die hier gezegd worden moeten opletten wat we bagatelliseren of goedpraten. Want daarmee ontstaat de rechtvaardiging voor mensen om zich steeds extremer te gedragen”, aldus Jetten.
De Vos noemt het “heel kwalijk” en zegt dat de premier haar verkeerd citeert.
26 mei 2026 om 22.54 u
Na een korte schorsing heeft Van Campen het woord gegeven aan het kabinet. Premier Jetten neemt als eerste plaatst achter het spreekgestoelte.
“Er moet me eerst iets van me hart. Ik hoopte op een Kamerbrede veroordeling van het geweld. Ik heb het heel breed gehoord, maar niet Kamerbreed. Wat we hier zeggen als Kamerleden of kabinetsleden maakt heel veel uit. Onze woorden hebben rechtstreeks effect op wat er op straat gebeurt.”
Jetten wil ook “glashelder” zijn over de racistische term omvolking. “Het is geen gewone taal. Het hoort niet thuis in ons politieke debat. Dat geldt ook voor het goedpraten van geweld vanwege zogenaamd gevoerd beleid of suggereren dat onze veiligheidsdienst ook maar een mening is.”
De premier noemde FVD niet bij naam, maar leek wel op uitspraken van De Vos te doelen. “Je plaatst je buiten lk fatsoenlijk debat”, voegde Jetten nog toe aan zijn inleiding.
26 mei 2026 om 22.36 u
Van de coalitieleiders is Bontenbal de laatste die het woord krijgt. Ook hij krijgt de vraag of hij na de uitingen van Markuszower nog met de groep wil samenwerken.
“Het is legitiem om dan de vraag te stellen ‘wat is samenwerken?’ We hebben als het CDA een paar jaar geleden als oppositiepartij een onderwijsdeal gesloten met het kabinet waarin de PVV zat. Toen speelde deze vraag ook. Ik sluit structurele samenwerking in een coalitie of gedoogconstructie met FVD en PVV uit. Vanaf dag één. U kunt niet ontkennen dat er vanuit de Kamer ook met de PVV wordt samengewerkt. Wat is samenwerken? Vertelt u het maar. Ook het samen indienen van een motie?”
Ouwehand vindt dat de coalitie extreemrechts gedachtegoed normaliseert.
26 mei 2026 om 22.28 u
Eerder in het debat wekte Brekelmans enigszins de verwachting dat Markuszower zijn uitspraken over geweld tegen Palestijnen terug zou nemen, maar de politicus gebruikt zijn drie minuten spreektijd voor een verhaal over een persoon met een lekkage in een huis, wiens lek gedicht moet worden. Het is een metafoor voor de asielproblematiek zoals de Groep Markuszower dat ziet. Daarbij praat Markuszower in de derde persoon over zichzelf, Gidi, die dat lek met zijn plannen wél zou dichten.
Zijn verwachte mea culpa komt uiteindelijk terug in de zinnen dat “Gidi soms een grote bek heeft” en daarbij “af en toe uit de bocht vliegt.” De huidige coalitiepartijen krijgen er vanuit de afsplitsing van PVV van langs dat ze te weinig hebben gedaan aan asielmigratie. “U verwijt mij dat ik iets heb gezegd, en ik verwijt u dat u niks hebt gezegd!”, snauwt Markuszower richting Paternotte.
Een daaropvolgend debat met Klaver loopt uit in een woedende tirade waarbij de politici elkaar vooral verwijten maken.
26 mei 2026 om 21.51 u
Bijna een uur staat De Vos nu voor een inmiddels woedende Kamer. Want nog steeds heeft ze niet in letterlijke bewoording afstand genomen van exreemrechtse groeperingen. De FVD’er krijgt nu ook vragen hoe ze aankijkt tegen de omstreden term ‘omvolking’ en de samenstelling van de Nederlandse bevolking.
De omvolkingstheorie is een racistische complottheorie waarin wordt beweerd dat een elite bewust de oorspronkelijke westerse (witte) bevolking zou vervangen door immigranten van niet-westerse afkomst.
“Wij willen dat Nederland Nederland blijft. Daarmee bedoelen we dat mensen die hier van oorsprong geboren zijn zich thuis voelen in Nederland en in meerderheid zijn. Dat hert blanke mensen zijn, is een feitelijke constatering maar dat heeft met ons doel niks te maken”, zei De Vos.
Op de vraag van Paternotte of Nederland alleen voor de blanken is, reageert ze “Nederland is voor de Nederlanders”. Ze wil daarbij afstand doen van de insinuaties die haar mede-politici uitspreken, maar doet dat niet letterlijk.
“De maskers bij FVD vallen vanavond af”, zegt Klaver. “Baudet zet een stap opzij en schoof mevrouw De Vos naar voren om te zeggen: kijk eens, we zijn heel normaal. Vanavond zien we de ware aard van FVD. Er is helemaal niets veranderd.”
26 mei 2026 om 21.20 u
De Vos reageert op veel van de verwijten dat de discussie moet gaan over de asielproblemen in Nederland. Want het is de schuld van partijen zoals D66, CDA en VVD dat er nu problemen zijn in de asielketen, vindt zij. De FVD’er spreekt ook van de gewelddadigheden die door asielzoekers worden gepleegd, zoals verkrachtingen. “Het beleid tot de heer Bontenbal en de coalitie leidt tot dit soort geweld en dat moet stoppen.”
Zeggen dat het de schuld is van het beleid van de coalitie dat er asielzoekers zijn die misdaden plegen, maakt Bontenbal woedend. “Op zijn Rotterdams: hoe goor wil je het hebben! Ik begrijp écht niet dat u geen moreel kompas hebt en dat dit te ver gaat. Kijk in de spiegel, kijk of je nog een moreel kompas hebt!”
26 mei 2026 om 21.13 u
Neemt Lidewij de Vos met haar FVD afstand van het extreemrechtse geweld dat werd gezien bij de asielprotesten? Van links tot rechts in de Kamer proberen partijen de FVD-leider in beweging te krijgen, maar tevergeefs.
De groepen waarvan de beeltenissen zijn gezien bij de asielprotesten, zijn in het verleden ook in verband gebracht met FVD. Het gaat om extreemrechtse groeperingen als Voorpost, waar ook FVD-kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen aan gelinkt zijn.
Keijzer vraagt De Vos, als “twee rechtse politica tot elkaar”, “dat u hier een keer zegt: dat is ook niet mijn manier om naar de samenleving te kijken zoals Voorpost doet.” De Vos herhaalt dat ze tegen het gebruik van geweld is en dat haar partij niks te maken zou hebben met extreemrechtse groeperingen.
Maar De Vos zegt niet letterlijk dat ze afstand neemt van deze extreemrechtse groeperingen. Het zorgt voor frustratie bij CDA’er Bontenbal. “Wat de Kamer u vraagt, is simpelweg of u duidelijk wil maken dat u niks met extreemrechts te maken heeft. Ik zou willen horen dat u duidelijk afstand neemt, en sterker nog, dat u de moeite doet om de banden daarover door te snijden.” Door dat niet te doen, is De Vos bezig met het normaliseren van extreemrechts, vindt de CDA’er. “En u weet dat!”
26 mei 2026 om 19.39 u
26 mei 2026 om 19.32 u
Ook Brekelmans zegt dat de vraag of de coalitie samenwerking met Groep Markuszower uitsluit nu niet voorligt. Op dit moment is er geen sprake van het sluiten van (gedoog)akkoorden of structurele afspraken. D66-fractievoorzitter Paternotte zei dit eerder ook al op vragen van de linkse oppositie.
De vraag over de samenwerking is al meerdere keren teruggekomen in het debat. Linkse partijen als GL-PvdA, DENK, Volt en PvdD proberen een helder antwoord te krijgen van de coalitieleiders. Ze hebben de vraag ook aan het kabinet gesteld. Premier Jetten zal later vanavond het woord nemen.
26 mei 2026 om 19.18 u
Het woord is aan VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans. Hij kwam ruim een week geleden in opspraak door een fragment waarin hij zei dat gemeenten zelf mogen besluiten of ze asielzoekers opvangen. De uitspraak staat haaks op de wet, want in de spreidingswet is geregeld dat de opvang eerlijk verdeeld moet worden over het land.
Gemeenten krijgen te horen hoeveel vluchtelingen ze onderdak moeten bieden en mogen onderling per provincie afspraken maken over de invulling. Uiteindelijk kan de minister opvang ook afdwingen.
Volgens Brekelmans zijn zijn woorden uit context getrokken. Het hele fragment duurde volgens hem zeven minuten. “Feit is dat de wet is aangenomen. Wetten die zijn aangenomen zijn van kracht”, zegt hij nu ter verduidelijking. De VVD’er benadrukt wel dat opvang zo veel mogelijk op vrijwillige basis geregeld moet worden.
26 mei 2026 om 18.59 u
Zoals bekend is JA21-leider Joost Eerdmans fel tegenstander van de spreidingswet. Hij roept asielminister Van den Brink op gemeenten die geen asielzoekers willen opvangen niet te dwingen.
CDA-leider Henri Bontenbal vreest dat het draagvlak bij gemeenten die nu nog wel meewerken zal verdwijnen. “Ze houden het niet vol als de opvang niet eerlijk gebeurt.”
26 mei 2026 om 18.47 u
Volt-leider Laurens Dassen roept in zijn bijdrage het kabinet op te stoppen met X. Op het platform van Elon Musk worden veel complottheorieën gedeeld. De Volkskrant schreef vandaag dat de Voorlichtingsraad, die bestaat uit de directeuren communicatie van alle twaalf ministeries, het kabinet-Jetten ook adviseert om grotendeels te stoppen met het sociale medium. In een intern memo stellen de ambtenaren volgens de krant dat X “actief desinformatie en schadelijke en strafbare content faciliteert” en daarmee “Europese en Nederlandse regelgeving schendt”.
Caroline van der Plas vindt het onzin. De BBB-leider wil juist niet dat het kabinet stopt met X.
26 mei 2026 om 18.36 u
Keijzer stelt vragen over asiel aan D66. Ze had immers vorige week al aangekondigd graag over asiel te willen debatteren, en niet over de normalisering van extreemrechts. En dus probeert Keijzer vandaag het debat al meerdere keren op het onderwerp te brengen waar haar eigen bijdrage ook ongetwijfeld over zal gaan.
Ze vraag zich onder meer af of D66 door de migratiepolitiek van die partij, zichzelf ook iets kwalijk neemt als het gaat om de onrust rond dit onderwerp? “D66 stemt al járen tegen plannen om iets te doen aan de asielinstroom”, vindt zij.
Wat volgt zijn jij-bakken over en weer. Paternotte somt vervolgens allemaal zaken op waar zijn partij wél mee heeft ingestemd, en Keijzer pleit bijvoorbeeld steeds voor een asielstop. Daarmee voedt ze ook de onrust, vindt Paternotte.
26 mei 2026 om 18.14 u
De discussie over of je met bepaalde partijen wel of niet moet samenwerken is een lastige. Veel linkse en progressieve partijen sluiten bijvoorbeeld PVV en FVD uit als het gaat om het vormen van een coalitie. Dat komt vaak ter sprake in campagnetijd als er weer verkiezingen aankomen.
De coalitie deed vlak na de installatie van het kabinet nog zaken met Groep Markuszower en SGP aangaande de AOW-plannen. DENK roept D66 nu, in navolging van PvdD, op tot het uitsluiten van Groep Markuszower. Maar gaat het dan om structurele samenwerking, zoals het sluiten van (gedoog)akkoorden? Of ook om zo’n AOW-actie?
Ook een partij als DENK steunt overigens wel eens moties van de PVV.
26 mei 2026 om 18.04 u
Esther Ouwehand (PvdD) wil luid en duidelijk van D66 horen dat de partij niet wil samenwerken met een partij als Groep Markuszower. D66 sluit PVV en FVD al jaren uit vanwege hun standpunten, maar heeft Groep Markuszower nog niet openlijk toegevoegd aan dit rijtje.
“Ik maak me echt zorgen om te zien hoe PVV en FVD hun werk doen en genormaliseerd worden. Er zijn nieuwe partijen die zeggen het anders te willen doen, willen samenwerken en het anders willen doen dan Wilders. Maar ik heb heel bizarre uitspraken gehoord van Markuszower. Ik heb daar ook wel wat vragen over aan hem”, reageert Paternotte.
Paternotte stelt ook dat er tot nu toe “geen sprake is van structurele samenwerking met de groep van Markuszower”. Het lijkt erop dat Paternotte daarmee zegt dat openlijk uitsluiten daarom nog niet nodig is geweest.
26 mei 2026 om 17.57 u
Vervolgens krijgt Jan Paternotte van D66 het woord. Hij was onder andere in Loosdrecht en IJsselstein, plekken die ook andere politici de laatste tijd hebben bezocht, om daar met de mensen te praten. De gewelddadigheden in bijvoorbeeld Loosdrecht hebben wat hem betreft “helemaal niks met Nederland te maken”.
Dat probleem zit niet alleen bij de relschoppers, vindt Paternotte, maar “ook bij politici die al jarenlang bewust olie op het vuur gooien. Radicaalrechtse politici die wantrouwen goeden en polarisatie aanjagen.”
26 mei 2026 om 17.46 u
Ruben Brekelmans (VVD-fractievoorzitter) is het zat dat het debat tot nu toe een show “moddergooien” is. Hij hoopt dat de Kamer het erover eens is dat extremisme altijd fout is, in welke vorm dan ook. Brekelmans kwam ruim een week geleden zelf in opspraak toen hij zei dat het aan gemeenten zelf is om te bepalen of ze asielzoekers opvangen, terwijl de spreidingswet van kracht is.
Brekelmans wil het liever hebben over hoe burgemeesters en politie beter geholpen kunnen worden.
De VVD wil het makkelijker maken om online berichten waarin wordt opgeroepen demonstraties te kapen en geweld te gebruiken offline te halen. Ook wil de VVD regelen dat de politie online meer met informatie mag doen.
GL-PvdA zoekt ook naar een manier om het lokale bestuur te steunen. Klaver vraagt zich vooral af of burgemeesters voldoende in staat zijn om in te grijpen als een demonstratie omslaat.
26 mei 2026 om 17.40 u
We hebben het al eerder in het debat gehoord, maar in een debat tussen Klaver en Mona Keijzer vielen ook weer de woorden: “dit is precies waar het misgaat”.
Keijzer sprak Klaver namelijk ook aan op de zorgen die hij volgens haar zou moeten hebben. En hoe kijkt hij naar de Rode Lijn-demonstratie, waar hij ook bij aanwezig was en waar volgens haar ook mensen bij waren die zijn gelieerd aan Hamas.
“Dit gelijkstellen aan wat er in Loosdrecht gebeurt, dat kan niet”, reageert Klaver. “Er zullen vast mensen bij de demonstratie zijn geweest van wie je liever niet wil dat ze er zijn. Maar er is geen geweld gebruikt.”
Volgens Keijzer zijn er ook vreedzame demonstraties tegen de asielopvang, en zijn die er ook in Loosdrecht geweest. “Als je extreemrechts de maat neemt, moet je ook fascistisch links de maat nemen”, geeft ze de PRO-leider mee.
“Doen alsof die 150.000 mensen (de aanwezigen bij het Rode Lijn-protest, red.) hetzelfde zijn als de uitbarsting van geweld die we hebben gezien in Loosdrecht, dat is precies waar het misgaat”, vindt Klaver weer.
26 mei 2026 om 17.24 u
Het debat lag net even stil vanwege een discussie over het aantal interrupties, oftewel hoe vaak Kamerleden elkaar een (weder)vraag mogen stellen. Deze zogenoemde orde wordt aan het begin van het debat bepaald door de Kamervoorzitter. Het is de laatste tijd gebruikelijk dat Kamerleden drie keer over en weer mogen reageren per interruptie. De totaal aantal interrupties worden dan niet beperkt. Het is ook wel eens het geval dat de voorzitter bepaalt dat het maximumaantal interrupties juist beperkt wordt.
Lidewij de Vos (FVD) opende de discussie omdat ze een vierde keer wilde reageren op Klaver, maar dat mocht van Kamervoorzitter Thom van Campen niet. De Vos pleitte voor een maximum van twaalf interrupties, maar dan niet ‘in drieën’. Na wat gekissebis van Kamerleden onderling besluit Van Campen dat het debat eerst maar gewoon verder gaat op de afgesproken manier.
26 mei 2026 om 17.06 u
Markuszower is, niet geheel verrassend gezien het voorgaande, de eerste die Klaver interrumpeert. Hij verwijt de PRO-leider “selectief” te zijn, omdat hij in zijn verhaal het niet heeft over bijvoorbeeld de blokkades van het spoor door XR. “Waarom noemt de heer Klaver niet alle krachten die onze democratie ondermijnen?”
Dat is nou precies wat Klaver bedoelde te zeggen, reageert hij. “Precies hier gaat het mis. Hier waarschuwt de NCTV voor. We moeten niet alles op één hoop gooien”. Markuszower normaliseert zo extreemrechts, vindt Klaver. “Hier zou u tegen moeten opstaan zonder maar. Punt.”
26 mei 2026 om 17.00 u
GL-PvdA-leider Jesse Klaver trapt het debat af. “Het zijn geen incidenten. Dit is vreemdelingenhaat”, blikt hij terug op de gewelddadige gebeurtenissen die de afgelopen weken plaatsvonden in het land.
Volgens Klaver worden “de daders opgejut door collega’s in het parlement”. Als voorbeeld noemt hij de omstreden uitspraak van Kamerlid Gidi Markuszower. “Als je oproept tot het maximaal inzetten van geweld tegen vluchtelingen voelen ze zich gesteund en genormaliseerd”, aldus Klaver.
Klaver roept het kabinet op om geen akkoorden te sluiten met een partij die oproept tot geweld. Markuszower splitste zich eerder dit jaar samen met zes anderen af van de PVV-fractie, omdat hij in tegenstelling tot PVV-leider Geert Wilders wel wil samenwerken met de coalitie.
26 mei 2026 om 16.40 u
De Kamer gaat in debat met premier Rob Jetten, justitieminister David van Weel, asielminister Bart van den Brink en binnenlandminister Pieter Heerma. Klaver vroeg in zijn debatverzoek om Jetten en Van Weel, maar het kabinet heeft nu besloten om ook Van den Brink en Heerma bij het debat aanwezig te laten zijn.
26 mei 2026 om 16.20 u
De Kamer gaat zo in debat over het ‘normaliseren van geweld in politiek in samenleving’. Dat debat is vorige week aangevraagd door Pro-leider Jesse Klaver en kreeg steun van onder meer coalitiepartijen D66, VVD en CDA en oppositiepartijen BBB, 50PLUS, PvdD, Denk, Volt en CU.
“Er is grote onrust in Nederland”, zei Klaver dinsdag over zijn debataanvraag. “We zien overal rellen, al dan niet aangemoedigd door rechts-extremistische clubs. We zien brandstichting bij vluchtelingen in Loosdrecht, oproepen om vluchtelingen met geweld tegen te houden en een vuurwerkbom bij het partijkantoor van D66.” En daarom was het volgens hem “hoogste tijd” voor dit debat.
Het debat zou eigenlijk vorige week donderdagavond gehouden worden, maar omdat een asieldebat overdag uitliep, werd het debat verplaatst naar vanmiddag.