‘Open die verdomde zeestraat’: weinig zalvende woorden van Trump over Iran, volgt een staakt-het-vuren?
Trump plaatste later opnieuw een bericht op sociale media, zonder Iran of andere details te noemen. ‘Dinsdag, 20.00 uur Eastern Time!’ (02.00 uur ’s nachts in Nederland). Dat lijkt nu de nieuwe deadline.
Hel of geen hel
Breekt woensdagochtend vroeg dan de hel los die beide partijen nu beloven, of komt er toch een gedeeltelijk akkoord waarvan de meeste experts zeggen dat de kans daarop zeer klein is? Het zou de laatste poging zijn om een dramatische escalatie van de oorlog te voorkomen.
Want dan hebben we het over grootschalige aanvallen op Iraanse civiele infrastructuur en vergeldingsacties tegen energie- en waterfaciliteiten in de Golfstaten.
Dat het ooit zover zou komen, hadden Trumps adviseurs kennelijk niet verwacht. In de roes van het succes in Venezuela zou ook dit klusje ‘snel worden geklaard’, zo viel af te leiden uit de eerste verklaringen van bijvoorbeeld Trump en zijn minister van Defensie Pete Hegseth.
Cruciale route
Het begon op 28 februari 2026, toen de VS en Israël Iran begonnen te bombarderen. Volgens de Amerikanen zijn sindsdien meer dan 10.000 doelen aangevallen. Maar Iran sloeg hard terug en sloot de Straat van Hormuz af, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel doorheen gaat.
Elke dag kost dat de wereldeconomie handenvol geld. Olieprijzen stijgen. Beurzen dalen. En wereldwijd is er druk op Trump om de chaos die hij zelf heeft veroorzaakt op korte termijn te beëindigen.
De president zelf had daarvoor onlangs weer ‘twee of drie weken’ in gedachten en hintte ook in zijn speech vorige week op een nakend einde van de oorlog.
Hoe gaat Trump zich hieruit redden?
Steeds meer analisten vragen zich af wat eigenlijk het exitplan van het Witte Huis is – of anders gezegd: hoe komt Donald Trump hier nog uit?
Want deze oorlog loopt totaal anders dan verwacht. Trump en zijn adviseurs, nadat hij veel Iranexperts eerder had weggestuurd omdat ze ‘niet nodig’zouden zijn, gingen ervan uit dat Iran snel zou instorten. En dat het regime na de eerste bombardementen en de dood van leiders zou bezwijken, of dat er vanzelf een meer pro-westerse leiding zou opstaan. Die verwachtingen blijken tot nu toe niet uit te komen.
Islamitische regime
In werkelijkheid is dat islamitische regime in Iran sterker en steviger verankerd dan Trump had verwacht. Het verdwijnt niet zomaar, ook niet nadat de top is uitgeschakeld.
Iran wist een deel van zijn wapens te verbergen en bleef terugslaan, met raketten in de regio en door Amerikaanse vliegtuigen neer te halen. Tegelijk groeide de controle over de Straat van Hormuz uit tot een belangrijk drukmiddel.
Volgens experts is het wonderlijk dat Trump daardoor verrast lijkt. Dreigen met het afsluiten van die zeestraat is al jaren een vast onderdeel van militaire scenario’s in Washington, basiskennis voor iedereen die zich met de regio bezighoudt.
Iran heeft alle tijd
Iran lijkt ondertussen vooral af te wachten. Ook de laatste dreigementen werden gepareerd met het argument dat als Trump graag een hel wil, hij die kan krijgen, voor de Amerikanen welteverstaan.
In Teheran heerst opvallend genoeg zelfvertrouwen onder de machthebbers, terwijl de vervolging van dissidenten doorgaat. Volgens Iran-expert Suzanne Maloney denken de Iraniërs zelfs dat ze aan de winnende hand zijn.
Het regime heeft de bombardementen overleefd en staat er. Verzwakt, maar nog altijd overeind. Dat geeft het vertrouwen. Een Amerikaanse functionaris zei dat de regering-Trump Iran de afgelopen dagen verschillende voorstellen heeft gedaan, maar dat Iraanse functionarissen die tot nu toe niet hebben geaccepteerd.
De onderhandelingen zouden plaatsvinden via Pakistaanse, Egyptische en Turkse bemiddelaars en ook via tekstberichten tussen Trumps gezant Steve Witkoff en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi.
De strategie is simpel: tijd rekken. Want hoe langer de Straat van Hormuz dicht blijft, hoe groter de economische schade wereldwijd. Tekorten aan olie, gas, kunstmest en chips worden steeds voelbaarder en prijzen lopen op. Tegelijk neemt de druk op Trump toe, vanuit markten, kiezers en bondgenoten, aldus Maloney.
Volgens veel experts zit het conflict muurvast. Er is geen duidelijke uitweg, geen winnaar, en mogelijk blijft er straks een gehavend maar zeer zelfverzekerder Iran over dat met ongeregelde raketaanvallen de hele regio onder druk kan blijven zetten. Om een voorbeeld te noemen: de miljarden die veel Golfstaten in bijvoorbeeld toerisme hebben geïnvesteerd zullen dan weinig waard blijken.