De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft zich woensdag ondanks economische dreiging vanuit de VS wederom onomwonden kritisch uitgelaten over de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. In een televisietoespraak zei hij dat het standpunt van de Spaanse regering in vier woorden samengevat kan worden: „No a la guerra”. Hij noemde de oorlog een „schending van het internationaal recht”. Spanje veroordeelt eveneens de mensenrechtenschendingen door het Iraanse ayatollahregime, maar „de ene onrechtmatigheid mag niet met de andere worden beantwoord, want zo beginnen de grote rampen van de mensheid”.

Sánchez veroordeelde de militaire acties van de VS en Israël, die zaterdag begonnen, diezelfde dag nog. Deze vormden volgens hem een „escalatie” die „bijdraagt aan een meer onzekere en vijandige internationale orde”. „We kunnen ons geen nieuwe langdurige en verwoestende oorlog in het Midden-Oosten veroorloven”, aldus Sánchez.

Spaanse autoriteiten weigerden daarom afgelopen weekend Amerikaanse gevechtsvliegtuigen die betrokken waren bij de aanval op Iran toegang te geven tot gezamenlijk beheerde militaire bases in het zuiden van het land. Volgens de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken staat buiten kijf dat deze bases niet gebruikt zullen worden voor iets dat „niet onder het VN-handvest valt”. Minister van Defensie Margarita Robles zei dat er weliswaar „een overeenkomst” is met de VS over deze basis, maar dat deze enkel geldt voor operaties die „voldoen aan internationale juridische kaders”.

Dat schoot bij Donald Trump in het verkeerde keelgat. Dinsdag dreigde de Amerikaanse president tijdens een afspraak met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz daarom met het verbreken van alle handelsbetrekkingen met Madrid: „We willen niets meer met Spanje te maken hebben”. Merz kwam niet op voor zijn Spaanse collega, maar benadrukte vooral zijn eigen onvrede over het feit dat Spanje niet voldoet aan de NAVO-norm voor defensie-uitgaven.

Het lijkt weinig indruk te maken op de socialistische Sánchez. „We gaan niets doen dat indruist tegen onze waarden en principes uit angst voor represailles van anderen”, verzekerde hij het Spaanse volk woensdag op de nationale televisie. Volgens de Spaanse regering is dit geen „naïeve” positie, maar een die overeenkomt met wat in Europese en internationale verdragen staat.

Tot nu toe is Sánchez de enige Europese politiek leider die zo stellig kritiek levert op het handelen van de VS en Israël. Voor veel anderen, onder wie de Britse premier Keir Starmer, lijkt het te vriend houden van Trump belangrijker. Zo verklaarde Starmer de VS wel toegang te willen geven tot Britse militaire bases voor „defensieve operaties”. De Franse president Emmanuel Macron leek zich dinsdag wel enigszins aan te sluiten bij Sánchez: Frankrijk kan de Amerikaans-Israëlische aanvallen „niet goedkeuren” omdat deze buiten de internationale rechtsorde vallen. Toch noemt hij Iran de primaire verantwoordelijke voor de oorlog die nu uitbreekt in het Midden-Oosten.