Tagarchief: Mondkapjes

[Artikel Peter Storm]/Waar blijven de hooivorken?

WAAR BLIJVEN DE HOOIVORKEN?
WEBSITE PETER STORM

donderdag 17 september 2020

De vleesmolen draait, en draait steeds sneller. Steeds grotere aantallen mensen worden aan het coronavirus blootgesteld, raken besmet, worden ziek, belanden in ziekenhuis en soms alweer op de IC. Vrijwel dagelijks overlijden er mensen aan de bijbehorende ziekte. Verreweg de meeste mensen overleven. Maar daaronder zijn er nogal wat die heel lang met hele nare symptomen blijven rondlopen.

Dit gebeurt allemaal als gevolg van doelbewust beleid waarin nadrukkelijk niet het tegengaan van ziekte en dood, maar voornamelijk het overeind houden van de zorgcapaciteit, het doel is. Anders gezegd; we mogen ziek worden, in ziekenhuis en zelfs op IC terechtkomen. Of we dat overleven of niet, maakt beleidsmatig vrij weinig uit. Zolang we de capaciteit maar niet overbelasten, zolang we maar niet allemaal tegelijk in ziekenhuisbedden en op ICs komen te liggen. Of ook de overbelasting van uitvaartcentra, begraafplaatsen en crematoria een rol speelt weet ik niet. Betreffende sectoren zijn niet in het Outbreak Management Team vertegenwoordigd voor zover ik weet, maar wellicht komt dat nog.

Hoe hard het gaat, bleek 16 september wederom.(1) Op die dag werden 1542 nieuwe besmettingen gemeld, en dat waren er niet eerder zoveel sinds het testbeleid is uitgebreid tot iedereen met symptomen die zich meldt voor een test. De al weken oplopende besmettingscijfers vertalen zich nu ook in meer ziekenhuisopnames en meer mensen op de intensive care, de IC: ‘Het aantal opgenomen coronapatiënten is in de afgelopen uur met 5 gestegen naar 245’. Daarvan liggen er 54 op de IC. Verontrustende mededeling van voorzitter Ernst Kuiper, de van de Landelijk Netwerk Acute Zorg: ‘In een enkele regio is de regionale spreiding thans weer hervat om de reguliere zorg te garanderen.’ Vertaling: hier en daar begint het alweer te knellen in de intensive care. Ze verkassen immers niet voor niets patiënten van het ene ziekenhuis naar het andere.

Kabinet en gezondheidsinstanties reageerden tot nu toe luchthartig nonchalant, op het onverschillige af. Misschien schrikken ze nu even, nu België en Duitsland allebei Noord-Holland en Zuid-Holland als risicogebieden hebben aangemerkt wegens het hoge aantal besmettingen in die provincies.(2) Misschien volgt er nu een beginnetje van halfslachtig op de rem trappen. Want als Nederland met steeds meer dichte grenzen van buurlanden te maken krijgt, gaan grote ondernemers piepen over verlies van omzet, klanten, toeleveranciers et cetera. En deze ondernemers hebben een vrij kort lijntje naar het kabinet. Dat kabinet redt misschien niet zo graag mensenlevens, maar als het gaat om het redden van bedrijfswinsten klinkt het ‘At Your Service!’ al rap.

Maar zelfs al komen er snel Maatregelen, dan nog zullen die de economie zo veel mogelijk met rust laten. Want ook met wat kleinere ondernemers, de horeca voorop, heeft Rutte niet graag ruzie. Die ondernemers zijn immers zijn supporters, zoals de topondernemers zijn hoofdsponsors zijn. Zo is in het gezwabber tussen een beetje lockdown en een beetje minder lockdown tegelijk een getouwtrek tussen verschillende ondernemersbelangen voelbaar.

Overigens vinden ondernemers elkaar dan weer in hun voorkeur voor lage belastingen en bezuinigingsbeleid. Daarmee is de zorg al decennia lang afgeknepen. Dat heeft in 2020 dodelijke, maar daarmee niet minder voorspelbare gevolgen.. Mede daardoor zijn GGDs zo tot karigheid veroordeeld dat het vermoeide en vaak gedemoraliseerde personeel het ook niet goed kan helpen dat het testbeleid zo’n haperende bende is geworden. Hoe dan ook, met een principiële inzet voor jouw en mijn gezondheid hebben de ondernemersprioriteiten nauwelijks te maken, ook niet als er soms maatregelen worden getroffen waar die gezondheid een beetje zou zijn gebaat.

Maar zelfs zulke maatregelen zijn er nog niet. Tot nu toe is het in gevestigd gezondheidsland vooral valse geruststelling wat de klok slaat. Aura Timen bijvoorbeeld, van het Centrum Landelijke Coördinatie Infectieziekten. Zij signaleerde dat het aantal zeventigplussers dat besmet raakt inmiddels ook fors stijgt. ‘Volgens Timen is er nu nog geen sprake van een probleem, maar moet de situatie goed in de gaten gehouden worden.’(2)

Waarom is het in toenemende aantallen ziek worden van oudere en dus extra kwetsbare mensen ‘geen probleem’? Dat vertelt ze er niet bij. Ben ik erg wantrouwig als ik stel dat ook voor haar besmettingen pas ‘een probleem’ worden als er een capaciteitsprobleem ontstaat? Of als het te veel opvalt, bijvoorbeeld als er weer besmettingsgolven door verpleeginstellingen gaan? Timen ‘noemt de situatie in verpleeghuizen nog “relatief rustig”. Slechts een deel van de onlangs besmette zeventigplussers zou in een verpleeghuis wonen’. Moet dat geruststelling verbeelden? Is het rustgevend als mensen niet in een verpleeghuis ziek worden, maar ‘gewoon’ thuis? In ieder geval ‘belasten’ die mensen de zorg dan minder.

Marc Bonten, microbioloog, overtreft deze houding qua cynisme echter ruimschoots. Hij trekt het nut van grootschalig testen maar weer eens even in twijfel. ‘Er ontstaat zoiets als: meer testen is altijd beter. Dat is niet zo. Plat gezegd: als het virus rondgaat onder 20-jarigen, is er eigenlijk niet veel aan de hand.’(3) Duivels kwaadaardige opmerking.

Testen heb je immers nodig om te weten of en waar het virus zich verbreid, zodat je die verbreiding met kennis van zaken tegen kunt gaan. Als het nu vooral rondwaart onder twintigers, dan weet je dat… omdat je hebt getest. Veel ernstiger is echter het idee dat het niet zo erg is als het virus louter onder die jongeren verspreid wordt.

In de eerste plaats is het een kwestie van tijd voordat het van die jongeren overspringt naar iets oudere vriendinnen, vrienden, collega’s, naar ouders, naar docenten, naar mensen in oudere generaties dus. Dat voorkom je als je verspreiding onder twintigers wel serieus neemt, dat faciliteer je als je verspreiding onder jongeren wegwuift als ‘niet veel aan de hand’. Bonten wuift de ernst weg, en bevordert daarmee een houding die de verspreiding faciliteert. Zo maakt hij zich medeplichtig aan het ziek worden van mensen.

In de tweede plaats is inmiddels overvloedig duidelijk geworden hoe akelig ziek ook jonge en voorafgaand aan de besmetting kerngezonde,mensen van COVID-19 kunnen worden, en hoe lang dat vaak doorzeurt. Een voorbeeld. ‘Volgens onderzoekers van de universiteiten Maastricht en Hasselt (in België) is er alle reden om uit te gaan van een ‘post COVID-19 syndroom’.(3) Het onderzoek telde 2113 deelnemers. Gemiddelde leeftijd 47, gezond voordat ze corona kregen, overwegend zogeheten ‘mild corona’, dus niet de echt zware gevallen. Slechts vijf procent van de onderzochte groep belandde wegens corona in het ziekenhuis.

En hoe verging het deze relatief jonge, gezonde mensen die slechts licht corona hadden? ‘ Meer dan de helft van de 2113 deelnemers heeft 80 dagen na de eerste symptomen nog zes ernstige klachten. Met name vermoeidheid en ernstige benauwdheid worden veel genoemd. Slechts 0,7 procent is klachtenvrij.’ Tachtig dagen na besmetting, en nog steeds ziek. Tachtig dagen, dat zijn twee maanden en zowat drie weken. Griepje, iemand?

Nee, ‘niet veel aan de hand’, aldus Marc Bonten. Nee, ‘geen probleem’, aldus Aura Timen. Deze mensen zijn niet bezig met het redden van levens en het voorkomen van besmettingen Deze mensen zijn bezig met het overeind houden van capaciteit, van het vermogen de vleesmolen in goede banen te leiden zodat de boel niet verstopt raakt. Deze mensen bekleden dus topfuncties in een gezondheidssysteem dat precies diezelfde onmenselijke logica tot norm heeft verheven. Deze mensen geven premier Rutte en Minister van volksgezondheid Hugo de Jonge het verkooppraatje om zo min mogelijk te doen om de virusverspreiding zelfs maar af te remmen. Deze mensen zijn dus medeplichtig aan het dodelijke beleid dat Rutte en De Jonge onverdroten blijven uitstralen en uitvoeren. Want er is immers nog altijd ‘geen probleem’.

En wij hebben deze mensen – deze als medici vermomde kwakzalvende managers, deze als verantwoordelijke politici uitgedoste criminelen – nog steeds niet uit hun kantoren verjaagd zodat anderen – mensen die wel mensenlevens willen redden tot iedere prijs – kunnen doen wat eindelijk eens gedaan moet worden: de pandemie stoppen. Wij laten deze regering – dit slechte cabaretgezelschap gespecialiseerd in macabere grappen, aangevoerd door de directeur van de plaatselijke winkeliersvereniging – haar kwalijke gang gaan. Wanneer zetten we deze vleesmolen en bijbehorende stil en sturen we de directie de laan uit? Waar blijven de hooivorken?

Noten:

1 ‘Nieuw dagrecord: 1.542 mensen positief getest op coronavirus’, Nu.nl, 16 september 2020, https://www.nu.nl/coronavirus/6077867/nieuw-dagrecord-1542-personen-positief-getest-op-coronavirus.html

2 ‘Belgie en Duitsland geven code rood voor Noord- en Zuid-Holland af’, NOS, 16 september 2020, https://nos.nl/artikel/2348613-belgie-en-duitsland-geven-code-rood-voor-noord-en-zuid-holland-af.html

3 ‘RIVM: “ Meer besmettingen en zieke ouderen, maar situatie is onder controle’, Nu.nl, 15 september 2020, https://www.nu.nl/coronavirus/6077662/rivm-meer-besmettingen-en-zieke-ouderen-maar-situatie-is-onder-controle.html?redirect=1

4 Maarten Keulemans en Margriet Oostveen, ‘Directeur testlab: “het corona-testsysteem loopt binnenkort compleet vast. Dit wordt een ramp”’, Volkskrant, 16 september 2020, https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/directeur-testlab-het-corona-testsysteem-loopt-binnenkort-compleet-vast-dit-wordt-een-ramp~b8e2e23d/

5 René Steenhorst, Nederlandse onderzoekers beschrijven restverschijnselen als syndroom – ‘Langdurige gezondheidsklachten bij Covid’, Meer over Medisch’, 11 september 2020, https://www.meerovermedisch.nl/article/langdurige-gezondheidsklachten-bij-covid/

Peter Storm

Reacties uitgeschakeld voor [Artikel Peter Storm]/Waar blijven de hooivorken?

Opgeslagen onder Divers

[Artikel Peter Storm]/Corona bestrijden? Mondkapjes dragen!

CORONA BESTRIJDEN? MONDKAPJES DRAGEN!
WEBSITE PETER STORM

donderdag 30 juli 2020

Zo, het kabinet begint dus nog steeds niet aan een mondkapjesplicht. Ernstiger: het kabinet blijft volharden in haar standpunt dat mondkapjes weinig zinvol zijn en dat het gebruik ervan niet uit alle macht bevorderd hoeft te worden. Het kabinet volhardt daarmee in een onderdeel van het beleid dat vanaf februari steeds nadrukkelijker door de mand viel als criminele nalatigheid met voor duizenden mensen nu al dodelijke gevolgen. Ze delen die onverantwoordelijke verantwoordelijkheid met de gezondheidsbureaucraten van het Outbreak Management Team dat het kabinet adviseert, met de verantwoordelijke mensen van het RIVM, Van Dissel voorop. Deze mensen moeten weg, en het beleid moet om. Terstond en drastisch. Het zeer krachtig stimuleren van mondkapjesgebruik hoort van zo’n koerswijziging deel uit te maken. Voor stappen in die richting hoeven we op niemand te wachten, die kunnen we zelf zetten. Op, dat ding, als je op stap gaat!

Ik citeer uit het NOS-bericht. ‘Het Outbreak Management Team (OMT) ziet nog steeds geen reden om niet-medische mondkapjes verplicht te stellen. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor de werking ervan, vindt het OMT na weging van de nieuwste inzichten en rapporten.’(1) Daarmee schuift het OMT dus ladingen van onderzoeken van tafel die wel degelijk wijzen op het nut van mondkapjes.

Mondkapjes werken!

Mondkapjes werken! Er is een indirecte werking: mensen die een gezichtsmasker dragen, blijken meer afstand te houden van andere mensen, en dat alleen al drukt de besmettingskans.(2) Het argument van de ‘schijnveiligheid’ – dragers van mondkapjes hebben de neiging om te denken dat afstand houden niet nodig is met zo’n ding voor je gezicht – blijkt op zijn minst zeer aanvechtbaar. Er is een directe werking: wie een kapje op heeft, kan niesen en hoesten met virus en al, maar het grootste deel van die besmette druppels komen dan niet in de lucht en bereiken anderen dus niet.

Niet alleen nadenkende amateurs en leken pleiten voor een gezichtsmasker/mondkapje, ook het standpunt van de Centers of Disease Control and Prevention (DC) in de VS zegt dat het dragen ervan bijdraagt aan het voorkomen van corona-besmettingen.(3) Er is een artikel in het invloedrijke medische tijdschrift The Lancet, verschenen op 1 juni. Dat ‘bekeek 172 verschillende observatie-studies uit 16 landen en vond dat gezichtsmaskers het risico van infectie voor een groot deel kan beperken.’(4) Zo kan ik doorgaan: ‘Mondkapjes helpen. Het wetenschappelijk bewijs groeit daarvoor’, lees ik op Welingelichte kringen,(5) dat zelf weer doorverwijst naar bronnen.

Goochelarij en kwakzalverij

Natuurlijk zijn er tegenargumenten. Maar daar valt zeer vakkundig doorheen te prikken. Zo is er het steeds terugkerende punt dat verkeerd gebruik besmettingsrisico’s meebrengt. Ja, verkeerd gebruik van medicijnen is ook niet verstandig, ‘Lees de bijsluiter’ staat er niet voor niets. Maar zoiets is een argument tegen verkeerd gebruik, niet tegen medicijnen.

De actiegroep Containment Nu heeft in ‘Dossier: gezichtsmaskers’ helder op een rijtje gezet hoe het zit met het nut van wat zij liever gezichtsmaskers noemen dan mondkapjes, en hoe er met schijnargumenten tegen het dragen ervan wordt gegoocheld.(6) Nuttig leesvoer, zoals deze actiegroep aan de lopende band nuttig en noodzakelijk leesvoer produceert om de druk op te voeren om tot een behoorlijk beleid tegen de pandemie te komen. Maar het gegoochel waar Containment Nu tegen argumenteert, blijft dus voortduren. Het kabinet kiest er nog steeds voor om goocheltrucs te prefereren boven wetenschappelijke inzichten. We zien hier medisch vermomde kwakzalverij als basis van kabinetsbeleid. Dus zullen mensen nodeloos besmet blijven raken, ziek worden, op de IC belanden en doodgaan.

Hoe dit goochelwerk er bijvoorbeeld uit ziet, viel zelfs deze week nog te lezen in HP/de Tijd. Op 27 juli verscheen daar ‘Strengere maatregelen voor mondkapjes helpen juist niet tegen corona’.(7) Auteur is Carla Peeters, immunoloog – hetgeen duidelijk iets anders is dan epidemioloog, ik zet het er maar eventjes bij. Het stuk bevat tamelijk merkwaardige redeneringen. Zo wijst ze er op dat mondkapjes geen goed idee zijn, vanwege het vele ‘plastic afval’ dat ‘nu al een negatief effect op de aarde veroorzaakt’. Dat milieubederf maakt de wereld dan juist kwetsbaarder voor nieuwe ziekte-uitbraken.

Dit is alsof je tegen het gebruik van condooms in brengt dat al dat rubber niet goed is voor het milieu en dus vroeg of laat het seksuele plezier ondermijnt, armoede in de hand werkt en mensen daarom aanzet om weer meer kinderen ter wereld te laten komen. Het is ergens wel waar. Maar voor de vraag: helpt een mondkapje tegen corona-besmetting is het niet ter zake, een afleidingsmanoeuvre. Dat product X afval veroorzaakt is geen argument tegen de werking van product X. Het is hetzelfde punt in andere vorm dat ik al maakte over verkeerd gebruik van mondkapjes en medicijnen. Bijwerkingen zijn vervelend, maar ze tonen niet aan dat het medicijn niet doet waar het voor is bedoeld. Dat geldt voor die mondkapjes ook.

Hilarisch is ook het volgende puntje dat Peeters maakte. ‘Een Ramdomized Control Trial voor de verspreiding van het influenzavirus gepubliceerd door het British Medical Journal toont aan dat mondkapjes 97 % van de virusdeeltjes kunnen doorlaten.’ Eerste opmerking: dat gaat dus over het influenzavirus, niet over het griepvirus. Tweede opmerking: kunnen doorlaten is niet hetzelfde als doorlaten. Dat iets mogelijk is, betekent nog niet dat het de standaard gang van zaken is.

Derde opmerking. Verderop in het artikel schrijft ze, als bezwaar tegen mondkapjes: ‘De toegenomen moeilijkheid om voldoende zuurstof te kunnen inademen kost meer energie.’ Moeten we geloven dat een mondkapje bijna alle virusdeeltjes doorlaat – deeltjes die elk bestaan uit hele klontjes moleculen die zelf uit meerdere atomen bestaan – maar dat hetzelfde mondkapje zuurstof – bestaand uit afzonderlijke moleculen, en dus uit veel en veel kleinere deeltjes dan virus – wel tegenhoudt? Zouden we geloof hechten aan het bestaan van een zeef die rijstkorrels tegenhoudt, maar suikerbieten doorlaat?

En hoe komt het dan dat de complete bevolking van Taiwan, Japan, Hong Kong, Beijing en Wuhan nog niet bezweken is aan zuurstofgebrek? Daar dragen mensen vanaf het begin van de pandemie vrijwel allemaal mondkapjes, als vanzelfsprekend onderdeel van de strijd tegen het coronavirus. Wat is dat voor koloniaal arrogant idee dat iets dat goed genoeg werkt voor mensen in Azië, voor ‘ons Nederlanders’ nergens voor nodig is? Hebben ‘wij Nederlanders’ een grotere zuurstofbehoefte of zo? Absurditeit stapelt zich op absurditeit.

Natuurlijk staan dit soort schitterende door-de-mand-val-vondsten in een stuk dat verder bol staat van indrukwekkende cijfers en literatuurvermeldingen. Maar rookgordijnen en afleidingsmanoeuvres zijn echt iets anders dan wetenschappelijke onderbouwingen. Het indirecte bewijs dat mondkapjes zinnig zijn als middel om besmetting tegen te gaan, is evengoed overweldigend.

En is het niet raar dat een mondkapje verplicht gesteld is in het OV terwijl het niet zou werken? Het verhaal dat je in trein en bus geen afstand kunt houden, en dat daarom daar een mondkapje wel nut heeft, slaat alleen ergens op als zo’n mondkapje dan tenminste de kans op besmettingen vermindert. Doet het dat niet, dan kun je de mondkapjes in trein en bus net zo goed achterwege laten. Doet het dat wel, dan kun je mondkapjesgebruik beter ook in andere plekken waar afstand houden lastig is – winkels! – bevorderen. Maar het idee dat mondkapjes wel een beetje helpen in het OV, maar verder niets uithalen, is belachelijk. Juist door dit soort absurditeit door te voeren als beleid, ondermijnt het kabinet de bereidheid van mensen om zich aan wat voor corona-richtlijnen dan ook te houden.

Dat keihard direct bewijs voor het nut van mondkapjes moeilijk te vinden is, zal kloppen en is ook niet vreemd. Voor rechtstreeks spijkerhard bewijs zou je namelijk een groep mensen moedwillig aan corona-besmette lucht moeten blootstellen, de helft met mondkapje op en de andere helft zonder, en alle andere omstandigheden hetzelfde houden. Een gecontroleerd experiment met proefpersonen dus. Zoiets is om ethische redenen niet erg goed te doen, want je zou mensen er moedwillig mee aan levensgevaar blootstellen. Maar dat zo’n experiment niet doenlijk is, betekent nog niet dat al het indirecte bewijs niet telt, dat alle aanwijzingen dat die kapjes helpen zomaar terzijde geschoven zouden moeten worden. Het komt mij voor dat mensen die niet aan de mondkapjes willen, de onmogelijkheid van zo’n experiment misbruiken om onduidelijkheid in stand te houden rond het nut van mondkapjes. Overvloedig indirect bewijs overtuigt uiteindelijk, ook waar rechtstreeks bewijs nog ontbreekt.

Draag het ding met trots!

Mondkapjes werken dus. Maar het OMT wil er niet aan, het RIVM ziet er niets in en het kabinet wil ze niet verder verplicht stellen. Over dat laatste valt op te merken dat de discussie over zo’n verplichting van de hoofdzaak afleidt. Het zal waar zijn dat er juridische argumenten zijn die mondkapjesplicht lastig maken: er is een wet voor nodig, die is er nu niet. Het zal waar zijn dat handhaven van zo’n verbod een zware klus wordt voor al die arme boa’s. Het zal allemaal wel. Het is niet ter zake. Wetten en staatsdwang brengen de oplossing niet. Overheidsdwang maakt het misleiders als Willem Engel alleen maar makkelijker om zich te vermommen als vrijheidshelden terwijl ze hun levensgevaarlijke verhalen verspreiden. Van het beboeten van de enkeling die geen mondkapje wenst te dragen waar bijna iedereen dat uit overtuiging en/of aangeleerde gewoonte doet, wordt sowieso niemand wijzer behalve de staatskas. En daar worden dan lieden als Van Dissel uit betaalt. Nee, laat maar zitten.

De kernvraag is echter niet: kunnen we mondkapjes verplichten en die verplichting afdwingen? De kernvraag is: willen we dat mensen massaal mondkapjes gaan dragen? Erkennen we het allang evidente nut ervan? Zo ja, zeg dat dan luid, duidelijk en met argumenten! Als dat vanaf maart gewoon was gedaan, als het dragen van mondkapjes door RIVM-mensen en allerhande deskundigen, artsen en dergelijke systematisch was bepleit, en als het kabinet dat pleidooi tenminste niet voor de voeten hadden gelopen, dan droegen vandaag de dag al tachtig procent van alle mensen mondkapjes in winkels, kantoren en op straat. Zonder verplichting, gewoon omdat mensen het punt zien als ter zake deskundigen de ruimte krijgen en nemen om het punt ook te laten zien. Keer op keer op keer.

Gezien de overtuigingskracht van de argumenten, en de dringende noodzaak om de pandemie nu eindelijk eens serieus te gaan bestrijden, zijn jij en ik op dit specifieke punt inmiddels ter zake deskundig genoeg om dat pleidooi zelf ter hand te nemen en georganiseerd in de praktijk te brengen ook. Regering, RIVM en OMT gaan ons weer eens niet redden. We zullen het wederom zelf moeten doen. Op, dat gezichtsmasker, als je naar de winkel of je werk gaat! En draag het ding met trots. Je doet ermee wat RIVM, OMT en kabinet nog steeds goeddeels nalaten: mensenlevens redden, de pandemie bestrijden.

Noten:

1 ‘Geen landelijke verlichting voor mondkapje, wel lokale experimenten’, NOS, 29 juli 2020, https://nos.nl/artikel/2342243-geen-landelijke-verplichting-voor-mondkapje-wel-lokale-experimenten.html

2 Nancy Schimelpfening, ‘People More Likely to Keep Their Distance If You’re Wearing a Mask’, Healthline, 24 juni 2020, https://www.healthline.com/health-news/people-more-likely-to-keep-their-distance-if-youre-wearing-a-mask

3 ‘About Cloth Face Coverings’, Centers of Disease Control and Prevention’, 28 juni 2020 (updated), https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/about-face-coverings.html gevonden via de verwijzing uit noot 2.

4 Alison Steinbach, ‘To Mask or Not To Mask?’, azcentral.com, 15 juni 2020, https://eu.azcentral.com/story/news/local/arizona-health/2020/06/15/mask-not-mask-studies-suggest-they-useful-covid-19-defense/3193085001/

5 Gerard Driehuis, ‘Mondkapjes helpen. Het wetenschappelijk bewijs groeit daarvoor’, Wqelingelichte kringen, 19 juli 2020, https://www.welingelichtekringen.nl/wetenschap/1947213/mondkapjes-helpen-het-wetenschappelijk-bewijs-daarvoor-groeit.html

6 Mick Blok, ‘Dossier: gezichtsmaskers’, ContainmentNu, geen datum, https://www.containmentnu.nl/articles/mondkapjesgate

7 Carla Peeters, ‘Strengere maatregelen voor mondkapjes helpen juist niet tegen corona’, HP/De Tijd, 27 juli 2020, https://www.hpdetijd.nl/2020-07-27/strengere-maatregelen-voor-verplichte-mondkapjes-helpen-juist-niet-tegen-corona/

Peter Storm

Reacties uitgeschakeld voor [Artikel Peter Storm]/Corona bestrijden? Mondkapjes dragen!

Opgeslagen onder Divers