Noten 21 t/m 26/Oekraine





25 FEBRUARI 2022












7 APRIL 2022

Russian military forces have extrajudicially executed civilians in Ukraine in apparent war crimes, Amnesty International said today as it published new testimony following on-the-ground research.

Amnesty International’s Crisis Response investigators interviewed more than 20 people from villages and towns close to Kyiv, several of whom had witnessed or had direct knowledge of horrifying violence committed by Russian forces.

They repeatedly told of deliberate killings, unlawful violence, and widespread intimidation by Russian forces against unarmed civilians across the Kyiv region.

In recent weeks, we have gathered evidence that Russian forces have committed extrajudicial executions and other unlawful killings, which must be investigated as likely war crimes,” said Agnès Callamard, Secretary General of Amnesty International.

“Testimonies shows that unarmed civilians in Ukraine are being killed in their homes and streets in acts of unspeakable cruelty and shocking brutality.

“The intentional killing of civilians is a human rights violation and a war crime. These deaths must be thoroughly investigated, and those responsible must be prosecuted, including up the chain of command.”

To date, Amnesty International has obtained evidence that civilians were killed in  indiscriminate attacks in Kharkiv and Sumy Oblast, documented an airstrike that killed civilians queueing for food in Chernihiv, and gathered evidence from civilians living under siege in Kharkiv, Izium and Mariupol.

One 46-year-old woman, from the village of Bohdanivka, said Russian forces entered her village on 7 or 8 March, and parked their tanks on the streets.

In the evening of 9 March, the woman – who lived with her husband, 10-year-old daughter and mother-in-law – heard shooting through their downstairs windows. She and her husband shouted that they were civilians, and that they were unarmed. When they came downstairs, two Russian soldiers pushed them and their daughter into a boiler room.

She told Amnesty International: “They forced us in and slammed the door. After just a minute they opened the door, they asked my husband if he had cigarettes. He said no, he hadn’t smoked for a couple of weeks. They shot him in his right arm. The other said, ‘Finish him,’ and they shot him in the head.

“He didn’t die right away. From 9.30pm to 4am he was still breathing, though he wasn’t conscious. I begged him… ’If you can hear me, please move your finger’. He didn’t move his finger, but I put his hand on my knee and squeezed it. Blood was flowing out of him. When he took his last breath, I turned to my daughter and said, ‘It seems daddy has died’.”

A neighbour witnessed Russian forces breaking into the woman’s house that night, and confirmed he had seen her husband’s body slumped in the corner of the boiler room. The woman and her child escaped from Bohdanivka later that day. The woman’s mother-in-law, aged 81, has limited mobility and was left behind.

‘My father had six large holes in his back’

On 3 March, Kateryna Tkachova, 18, was at home in the village of Vorzel with her parents when several tanks displaying the letter ‘Z’ – which Russian forces have used to mark their vehicles during the invasion of Ukraine – were driven down their street. 

Her mother Nataliya and father Valeryi left the cellar where they were hiding to go into the street, after telling Katerina to stay where she was. Kateryna then heard gunshots.

She told Amnesty International: “Once the tanks had passed by, I jumped over the fence to the neighbour’s house. I wanted to check if they’re alive. I looked over the fence and saw my mother lying on her back on one side of the road, and my father was face down on the other side of the street. I saw large holes in his coat. The next day I went to them. My father had six large holes in his back, my mother had a smaller hole in her chest.”

Kateryna said that her parents were dressed in civilian clothing and unarmed. On 10 March, a volunteer involved in evacuations from areas around Kyiv helped Kateryna leave Vorzel. The volunteer told Amnesty International he had seen the bodies of Kateryna’s parents lying in the street near her house. In a video verified by Amnesty International, the pair can be seen writing Kateryna’s parents’ names, dates of birth, and dates of death on a piece of cardboard, before placing it beside their bodies, which are covered with blankets.

‘They noticed us and immediately opened fire’

During the first days of Russian occupation of the city of Hostomel, Taras Kuzmak was driving around delivering food and medication to bomb shelters where civilians were gathering. 

At 1.30pm on 3 March, he was with the city’s mayor, Yuryi Prylypko, and two other men, when their car came under gunfire from the direction of a large residential complex that had been seized by Russian forces. The men tried to jump out of the car, but one man, Ivan Zorya, was killed immediately, while Yuryi Prylypko fell to the ground injured after being shot. Taras Kuzmak and the other surviving man hid behind an excavator for hours as shooting continued.

He told Amnesty International: “They noticed us and immediately opened fire, there was no warning. I could only hear the mayor [Prylypko]. I knew he was injured, but I didn’t know if it was fatal or not. I just told him to lie still, not to make any moves… They shot at us again at around 3pm, and about half-an-hour after that, I understood there was no life from him. There is a kind of breathing somebody has only right before they die, their last breath. Ivan Zorya’s head was taken off, I think they must have been using something high-calibre.”

Two other Hostomel residents told Amnesty International they had seen Yuryi Prylypko’s body near a church when an impromptu funeral was held for him several days later. Other residents confirmed that in the days leading up to his death, Yuryi Prylypko had been delivering food and medication around the city, always driving a civilian vehicle.

Unlawful killings and rape

Amnesty International collected three additional accounts of unlawful killings of civilians, including the account of a survivor of rape whose husband was extrajudicially executed, by Russian forces.

A woman in a village east of Kyiv told Amnesty International that, on 9 March, two Russian soldiers had entered her house, killed her husband, then repeatedly raped her at gunpoint while her young son hid in a boiler room nearby. The woman was able to escape from the village to Ukrainian-controlled territory with her son.

Milena, a 24-year-old from Bucha, told Amnesty International that she saw the body of a woman who had lived on her street lying outside her house. The woman’s mother told Milena that her daughter was shot in the initial days of the invasion while looking over her fence at a Russian military vehicle. Amnesty International’s Crisis Evidence Lab independently verified video footage that confirmed the location of the shallow grave in which she was buried. 

Volodymyr Zakhliupanyy and his wife fled the city of Hostomel in the first few days of the invasion, but their son Serhiy, 39, was determined to stay. 

Initially, they spoke by telephone every day, and Serhiy described the heavy fighting in the city. On 4 March, Volodymyr could no longer contact his son. Friends who remained in the city then tried to find Serhiy, and went to the building where he had been sheltering in the basement.

Volodymyr told Amnesty International: “When they asked the neighbours, they said that on 13 March my son was taken away [from the basement] by the Russians. When they went looking for Serhiy, they found him behind the garages of the same building… they said he had been shot in the head.”

Life under Russian occupation

Interviewees told Amnesty International they had lost access to electricity, water, and gas in the early days of the invasion, and there was very limited access to food. There was little mobile phone connectivity, and some interviewees said Russian soldiers had confiscated or destroyed mobile phones whenever they saw residents carrying them, or threatened them with violence for having a phone.

Threats of violence and intimidation were also widespread. One man in Hostomel said that he saw an entire dormitory of people who were sheltering from shelling who were forced to go outside, where Russian military officers immediately fired gunshots over their heads, forcing them to drop to the ground. Two men from Bucha also said snipers regularly shot at them when they went to salvage food from a destroyed grocery store near their home.

“As these horrendous accounts of life under Russian occupation continue to emerge, the victims in Ukraine must know that the international community is determined to secure accountability for their suffering,” said Agnès Callamard.

War crimes and other violations of international humanitarian law

Deliberate killings of civilians, rape, torture, and inhumane treatment of prisoners of war are human rights violations and war crimes. Those who directly commit war crimes should be held criminally responsible for them. Under the doctrine of command responsibility, hierarchal superiors – including commanders and civilian leaders, such as ministers and heads of state – who knew or had reason to know about war crimes committed by their forces, but did not attempt to stop them or punish those responsible, should also be held criminally responsible. 

Amnesty International is documenting violations of human rights and international humanitarian law committed in the war in Ukraine. All of Amnesty International’s outputs published to date – including news updates, briefings and investigations – can be found here.





7 APRIL 2022

In een video die eind vorige maand voor het eerst online is opgedoken, lijken Oekraïense strijdkrachten zeker één gevangengenomen Russische militair te executeren. De beelden, waarvan de locatie is geverifieerd door de NOS en die nader zijn geanalyseerd door The New York Times en de BBC, zijn gemaakt langs een weg bij het dorp Dmytrivka, niet ver van Boetsja en Irpin, ten westen van Kiev.

Russische militairen die in die regio waren, trekken zich sinds ruim een week terug. Sinds die terugtrekking gaande is, komen er onder meer vanuit Boetsja gruwelijke beelden van Oekraïense burgers die dood op straat liggen.

De Duitse inlichtingendienst heeft radioverkeer onderschept waarin Russische militairen spreken over de burgerdoden in Boetsja. Verder vertellen ooggetuigen sinds afgelopen week over verschrikkingen als verkrachtingen door Russische militairen en lukrake beschietingen van Oekraïense burgers.

In de video die nu rondgaat, is te zien dat een man naast een vermoedelijk Russische militair staat, die een jas over zijn hoofd heeft. De Rus lijkt gewond, maar ademt nog. “Hij is nog in leven. Film deze plunderaars. Kijk, hij leeft nog. Hij hapt naar adem”, zegt de man. Vervolgens schiet een vermoedelijk Oekraïense militair twee keer op de Rus, die blijft bewegen. Na een derde schot blijft hij roerloos liggen. Verder is onder meer de opmerking “klote-Rusland” te horen in de video.

Drie andere vermoedelijk Russische militairen zijn ook te zien op de beelden. Een van hen heeft een hoofdwond en zijn handen zijn achter zijn rug vastgebonden. Twee van hen zouden gevangen Russische luitenants zijn. In de video zijn ook andere doden te zien. Of die bij een strijd voorafgaand aan de opname zijn gesneuveld of zijn geëxecuteerd nadat ze gevangen waren genomen, valt uit de beelden niet op te maken.

Visuele kenmerken

De Russen en de Oekraïners in de video zijn herkenbaar aan hun uniformen. Zo dragen de staande mannen een blauwe armband en een uniform met emblemen als de Oekraïense vlag. De vermoedelijke Russen dragen een witte armband. Die witte banden, evenals rode en oranje banden, zijn in de strijd gebruikt door Russische militairen, zodat ze elkaar kunnen herkennen.

Daarnaast zegt één van de vermoedelijke Oekraïners “hier zijn ze dan, de verdedigers van het Russische leger”. Daarbij zijn lege voertuigen te zien met een V erop, een teken dat Russische troepen – net als de bekende Z – op hun wagens en pantservoertuigen schilderen of spuiten.

Daarmee is echter niet onomstotelijk te bewijzen dat de mannen in de video inderdaad zijn wie ze op basis van hun voorkomen en uitingen lijken te zijn. Zowel de Russische als de Oekraïense strijdmachten kunnen Russisch spreken met elkaar – zoals in deze video ook te zien is – en uniformen, emblemen en geweldshandelingen kunnen doelbewust in beeld zijn gebracht om in dit geval de Oekraïners te beschuldigen van oorlogsmisdaden.

De BBC levert extra bewijs voor Oekraïense betrokkenheid. De Britse omroep heeft een biometrische scan gemaakt van beelden van de gezichten van de vermoedelijk Oekraïense strijders in de video. Dat wil zeggen dat een algoritme de gezichten op de beelden heeft vergeleken met een database vol met foto’s van gezichten.

Op basis van dat proces denkt de BBC één man te herkennen, van wie bekend is dat hij nauwe banden heeft met Oekraïne. Het gaat om een Georgiër met een baard. Zijn naam is bekend bij de BBC, maar die wordt niet genoemd omdat niet met zekerheid vaststaat dat hij het is. In de video is te zien dat hij reageert op een militair die “glorie aan Oekraïne” uitroept. Hij reageert daarop met de kreet “glorie aan de helden”.

Zorgen over krijgsgevangenen

Verder sprak de NOS op 3 april met een man die al enkele weken als vrijwilliger meevecht met het Oekraïense leger. Hij wil anoniem blijven, maar zijn identiteit is bekend bij de redactie. De man maakt deel uit van een groep buitenlanders met verschillende nationaliteiten. In het gesprek met de NOS gaf hij ongevraagd aan dat hij zich zorgen maakt over de behandeling van Russische krijgsgevangenen.

Hij vertelde dat er bij de gevechten ten westen van Kiev, waar ook deze beelden zijn gemaakt, Russische militairen gevangen zijn genomen. Vooral de internationale strijders, waar hij bij hoort, wilden daarna weten wat er met deze Russen zou gebeuren, maar hij had de indruk dat de Oekraïners niet op die vraag zaten te wachten. Hij zegt niet te weten wat er met de Russen is gebeurd, omdat hij weg is gegaan van de plek waar ze gevangen waren.

Voor het verhaal van de buitenlandse strijder valt op dit moment geen onafhankelijke bevestiging te krijgen door de NOS. Wel komen de details van zijn verklaring overeen met informatie over de bewegingen in het gebied waarover hij sprak. Ook noemt hij data die vallen te combineren met de gebeurtenissen op het strijdtoneel ten westen van Kiev.

Geïsoleerde incidenten

In Oekraïne zijn nu officieel 600 Russische krijgsgevangen. “We willen een speciaal kamp bouwen waar de gevangenen in overeenstemming met het internationaal recht behandeld zullen worden”, zei de Oekraïense vicepremier Verestsjoek eerder over Russische krijgsgevangenen.

Krijgsgevangenen worden beschermd door de Derde Geneefse Conventie (1949). Daarin is bepaald dat krijgsgevangenen humaan en met eerbied behandeld moeten worden. Het standrechtelijk executeren van krijgsgevangenen is een oorlogsmisdaad.

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Koeleba, zei na vragen over de video te weten van het bestaan van de beelden, maar hij heeft ze naar eigen zeggen niet gezien. “Het Oekraïense leger neemt de regels omtrent oorlogvoering in acht. Er kunnen geïsoleerde incidenten zijn waarbij deze regels worden geschonden. Die zullen onderzocht worden”, luidt zijn algemene reactie.






Op een video die rondgaat op sociale media zou te zien zijn dat Russische krijgsgevangenen ernstig worden mishandeld door Oekraïense militairen op de binnenplaats van een zuivelfabriek bij Charkov. Als de video klopt, gaat het om een oorlogsmisdaad.

Oekraïne stelde zondag een onderzoek naar het incident in. Rusland sprak direct van oorlogsmisdaden, iets waar het land zich zelf ook veelvuldig schuldig aan heeft gemaakt. De generale staf van het Oekraïense leger noemde de video echter in scene gezet om Oekraïne in diskrediet te brengen.

Of de video echt of nep is, is erg lastig te verifiëren door internationale media. Wel blijkt uit onderzoek van onder andere de NOS dat Oekraïense militairen in de dagen voorafgaand aan het incident bij de zuivelfabriek, in een naburig dorp al wandaden hebben begaan tegen Russische krijgsgevangenen.

Schieten op benen

De eerste video van het incident verscheen op zondagochtend 27 maart op pro-Russische kanalen op Telegram, maar de eerste uploader van de beelden is nog niet gevonden. Er gaan inmiddels meerdere ingekorte versies rond, soms met als doel om te laten zien dat het allemaal zou meevallen. De langste en meest volledige versie van de video duurt 5 minuten en 37 seconden.

De NOS publiceert de video niet in zijn geheel en plaatst ook geen links naar de beelden, omdat die schokkend zijn en twee krijgsgevangenen erop herkenbaar zijn.

Op de video zijn minimaal twaalf vastgebonden militairen met bebloede lichaamsdelen te zien. De mannen spreken Russisch en liggen op de grond, sommige met een zak over het hoofd.

De mannen op de grond worden in het Russisch uitgescholden en ondervraagd door militairen die rondlopen en blauwe banden om hun bovenarm hebben. “Zeg het, klootzak, waar kom je vandaan?”, zegt een van hen. “Waar ben je geboren?”. De mannen op de grond noemen Russische steden: “Jaroslavl”, “Smolensk”.

De persoon die filmt focust dan op een groepje soldaten bij een Volkswagen T4-bus. Een van hen wordt met een geweer in een onderbeen geschoten en valt op de grond. “Wie zijn de officieren?”, wordt er gevraagd. Ook een andere geboeide soldaat krijgt een kogel in zijn been en valt op de grond. Een andere geboeide soldaat wordt met een geweerkolf geslagen.

Bijna alle woorden in de video zijn Russisch, een taal die ook Oekraïners spreken. Er is één moment dat er Oekraïens klinkt in de vijf minuten durende video. Dat is wanneer er in een portofoon wordt gesproken (en dus niet tegen de gevangenen). “We zijn bereikbaar, vier drie”, zegt een militair.


De locatie waar de video werd gemaakt is zondag door osint-onderzoekers (die informatie verzamelen uit publiek toegankelijke bronnen) gevonden. Door de gebouwen op de binnenplaats te vergelijken met foto’s en satellietbeelden is duidelijk dat het gaat om de zuivelfabriek in het Oekraïens dorpje Malaya Rohan, vlak bij Charkov. De NOS kan deze locatie bevestigen.

Toch is de echtheid van de video moeilijk vast te stellen, zo concluderen de NOS en onder anderen Bild, de BBC, CNN, The New York Times en onderzoekscollectief Bellingcat.

Er is een aantal aanwijzingen waardoor aan de echtheid kan worden getwijfeld. Zo lijken sommige bloedplassen en vlekken niet goed overeen te komen met de wonden. Bij de ‘Oekraïense militairen’ valt op dat er geen insignes of Oekraïense vlaggen zijn te zien op de kleding.

Andere zaken pleiten juist voor de echtheid. Zo zijn verschillende ‘Oekraïense’ militairen duidelijk in beeld, dit zou niet voor de hand liggen als het zou gaan om Russische acteurs die later kunnen worden herkend.

Andere wandaden

Ook vond er twee of drie dagen voor het online komen van de video bij de zuivelfabriek een ander incident plaats. Volgens Telegramkanalen van betrokken Oekraïense militairen en volgens lokale media zijn in het dorp Vil’khivka tientallen Russische militairen krijgsgevangen genomen. Dit gebeurde bij de herovering van het dorp. Het dorp ligt op zo’n 8 kilometer van de zuivelfabriek, een autorit van 20 minuten. Volgens een lokale journalist zijn afgelopen weekend ook bij Malaya Rohan krijgsgevangenen gemaakt.

Op verschillende video’s die zijn geplaatst op Telegram-kanalen van Oekraïense militairen is te zien dat de gevangenen niet zachtzinnig worden behandeld. Op de beelden van vermoedelijk 25 maart is te zien dat de gewonde krijgsgevangen zijn uitgekleed, dat hun ogen met gele ducttape zijn afgeplakt, dat ze moeten knielen bij gaten in de grond en dat ze letterlijk worden opgestapeld in auto’s en busjes.

De Oekraïense militairen zeggen tegen de gevangen Russen: “Jullie gaan gezamenlijk het volkslied van Oekraïne zingen, klootzakken”. Op een andere video is dat ook te zien, opgestapelde gevangenen met gele tape zingen het volkslied. Op deze beelden is overigens geen fysieke mishandeling van krijgsgevangenen te zien.

De beelden in Vil’khivka werden gefilmd vanuit verschillende hoeken door soms lachende militairen. Bij een aantal zijn duidelijk de insignes van het beruchte Azov-bataljon te zien. Ook zijn er beelden waarop deze militairen poseren met de lichamen van gedode Russische militairen.

De leider van dit bataljon is over het incident bevraagd door CNN. Hij zegt over de video bij de zuivelfabriek dat dit niet gaat om de plek waar hij was. “Ik heb deze plaats niet gezien”, zegt hij.




When elephants fight, it is the grass that suffers 

African proverb, meaning that the weak get hurt in conflicts between the powerful





12 MEI 2022

GENÈVE (ANP) – Meer dan 6 miljoen mensen zijn Oekraïne ontvlucht sinds het begin van de Russische invasie op 24 februari, blijkt uit de dagelijks bijgewerkte statistieken van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Slechts tien dagen geleden werd de grens van 5,5 miljoen vluchtelingen gepasseerd.

Sinds eind februari zijn volgens de UNHCR ruim 1,59 miljoen Oekraïners al dan niet permanent naar hun land teruggekeerd, terwijl binnen Oekraïne meer dan 8 miljoen mensen zijn ontheemd. Dat laatste is een toename van 1 miljoen in slechts tien dagen.

Van de 6 miljoen gevluchte Oekraïners zijn er bijna 3,3 miljoen naar Polen gegaan, van wie een onbekend aantal is doorgereisd naar andere EU-landen. Ook de buurlanden Roemenië, Moldavië, Hongarije en Slowakije hebben honderdduizenden Oekraïners zien komen. De vluchtelingenstroom bestaat voor meer dan 90 procent uit vrouwen en kinderen.

Volgens de UNHCR zijn ruim 785.000 mensen naar Rusland gevlucht. Oekraïne stelt dat het in tienduizenden gevallen gaat om deportaties. Moskou zegt dat meer dan 1 miljoen mensen sinds 24 februari vanuit Oekraïne naar Rusland zijn gevlucht.

Tussen 18 en 23 februari verhuisden nog eens 105.000 mensen vanuit de regio’s Donetsk en Loehansk naar Rusland, aldus de UNHCR.





6 APRIL 2022

WARSCHAU (ANP) – Ruim 2,5 miljoen mensen zijn sinds 24 februari, de dag dat Rusland Oekraïne binnenviel, de grens tussen Oekraïne en Polen overgestoken. Dat meldt de Poolse autoriteit voor grensbewaking. Volgens deze instantie, die elke ochtend actuele gegevens verstrekt, zijn sinds het uitbreken van de oorlog ook 485.000 mensen de andere kant op gereisd. Dinsdag waren dat er nog 471.000.

In totaal zijn er nu iets meer dan 2,52 miljoen personen uit Oekraïne naar Polen gekomen. Dinsdag staken er 21.000 de grens over. Dat is een stijging van 13 procent ten opzichte van de dag ervoor, toen het om 18.500 mensen ging. Woensdag voor 07.00 uur telden de Poolse grenswachten zo’n 4700 vluchtelingen.

Cijfers van de Verenigde Naties laten zien dat bijna 4,28 miljoen mensen Oekraïne zijn ontvlucht sinds het begin van de Russische invasie. Omdat in het grootste deel van de Europese Unie geen grenscontroles bestaan en Oekraïners er vrij mogen reizen, is niet duidelijk hoeveel vluchtelingen in Polen zijn gebleven en hoeveel er zijn doorgereisd naar andere landen.





24 MEI 2022

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne hebben zich in Nederland ruim 63.800 Oekraïners ingeschreven bij een gemeente. Het hoogtepunt van het aantal inschrijvingen was eind maart en begin april. Toen registreerden de gemeenten in twee weken tijd meer dan 21.500 Oekraïense vluchtelingen, zo komt naar voren uit cijfers van het CBS.

Daarna is het aantal Oekraïners dat zich bij een gemeente meldde flink gedaald. In de eerste helft van deze maand waren het er zo’n 3600 per week en vorige week ging om nog geen 2500 inschrijvingen, al waarschuwt het CBS wel dat de cijfers over de meest recente weken mogelijk nog niet compleet zijn. Het is niet bekend hoeveel Oekraïners wel naar Nederland zijn gekomen, maar zich niet hebben ingeschreven.

Van de inschreven Oekraïners is twee derde vrouw en een derde man. Een derde is eveneens 18 jaar of jonger.

De meeste Oekraïners staan ingeschreven in Amsterdam (3608), Rotterdam (2738) en Den Haag (2376). Afgezet tegen het aantal inwoners dan steekt Renswoude met kop en schouders boven de rest uit. In de gemeente staan ruim honderd Oekraïners ingeschreven, dat zijn bijna 19 Oekraïners op 1000 inwoners. Ook Gennep, waar 243 Oekraïners zich hebben geregistreerd, scoort hoog. Dat zijn er zo’n 14 op de 1000 inwoners.



Oekraïne (Oekraïens: Україна) is een land in Oost-Europa met 44,32 miljoen inwoners met Kiev (Kyiv) als hoofdstad



Reacties uitgeschakeld voor Noten 21 t/m 26/Oekraine

Opgeslagen onder Divers

Reacties zijn gesloten.