Coalitieakkoord: 19 miljard voor defensie, forse bezuinigingen op zorg, uitkeringen
De coalitie van D66, VVD en CDA wil “bouwen aan een beter Nederland”. “Wij geloven dat de samenleving weer een politiek wil die laat zien dat mét elkaar meer oplevert dan tegen elkaar”, staat in het voorwoord van Jetten (D66), Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA).
De drie partijen willen met stikstofbeleid en op de woningmarkt doorbraken bereiken. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat dat “hard werken” wordt en dat elke euro maar een keer uitgegeven kan worden. Nederland moet daarom af en toe een “pas op de plaats maken”, zodat er geld overblijft voor investeringen in de toekomst.
Voor defensie bijvoorbeeld wordt de komende jaren 19 miljard euro uitgetrokken. En er wordt ook flink bezuinigd, bijvoorbeeld op de zorg en de sociale zekerheid.
Voor alle plannen geldt: een Kamermeerderheid ontbreekt nog. Dus het hangt van de gesprekken met oppositiepartijen af of de plannen doorgaan of niet, of dat die nog worden aangepast.
Hieronder vind je een overzicht van de coalitieplannen per deelterrein:
De overheid moet dingen makkelijker maken in plaats van moeilijker. En bovenal willen we eraan bijdragen dat de onderwijzer, de politieman, de verpleegkundige, de winkelier en al die andere mensen die ons land elke dag draaiende houden hun eigen toekomst met een gevoel van zekerheid tegemoet kunnen zien.”
Daarbij geldt dat het verdienvermogen van Nederland moet verbeteren, zeggen de partijen. Nederland moet “koploper in digitale innovatie” worden.
Belangrijke nieuwe technologieën zoals AI moeten sneller worden ingezet en in Noord-Nederland moet een “AI-fabriek” worden gebouwd, waarvoor het demissionaire kabinet al geld reserveerde.
Economie
- Inzet is 1,5 procent economische groei
- Nationale investeringsinstelling voor leningen die de markt niet aandurft
- Investeringen in digitalisering en AI
- Vergroten experimenteerruimte voor jonge techbedrijven
De hypotheekrenteaftrek blijft zoals hij is. In de woorden van de partijen: “Om het eigen huis betaalbaar te houden en rust op de woningmarkt te bewaren, blijft de fiscale behandeling van de eigen woning ongewijzigd.”
Drie partijen willen de doorstroom in huurwoningen bevorderen. Ze willen daarom jaarlijks controleren wat het inkomen van een huurder is en op basis daarvan eventueel de huur verhogen. Voor nieuwe huurders in sociale huurwoningen wordt ook de vermogenstoets ingevoerd.
Wonen en vervoer
- Hypotheekrenteaftrek blijft in stand
- Vanaf 2029 jaarlijks 1 miljard euro voor bouw betaalbare woningen
- Betere doorstroming en voorkomen ‘scheefwonen’
- Nieuwe infrastructuur gekoppeld aan nieuwe woningen
- Aanpakken achterstallig onderhoud wegen, bruggen, viaducten
- Nog 1 jaar verlenging verlaging brandstofaccijns (benzine)
- Betere bereikbaarheid ov-knooppunten voor fietsers
- Minimumleeftijd en helmplicht fatbikes
Veiligheid begint dichtbij, in je eigen huis en in je eigen straat, zeggen de drie partijen. “Wij willen een land waarin criminelen niet vrijuit gaan en waar gezag wordt gerespecteerd.” De politie krijgt meer mogelijkheden voor lik-op-stukbeleid, er gaat meer geld naar gevangenissen.
Het gaat nu om 100 miljoen euro extra, volgens eerdere berekeningen is er eigenlijk meer geld nodig.
Sommige gevangenen moeten nu eerder vrijgelaten worden omdat de cellen vol zitten. De drie partijen willen het regime versoberen zodat aan deze praktijk een einde komt.
De nationale veiligheid is een belangrijk hoofdstuk. “Door groeiende geopolitieke onzekerheid zien we een toename aan hybride, militaire en terroristische dreigingen.”
scalatie tussen Rusland en het Westen, sabotage, spionage en digitale aanvallen, vormen een toenemend risico. De partijen investeren daarom miljarden in defensie en de inlichtingendiensten. Burgers en bedrijven gaan via de belasting een “vrijheidsbijdrage” betalen, die op termijn meer dan 5 miljard euro per jaar oplevert.
Defensie en veiligheid
- 19 miljard extra naar defensie
- Krijgsmacht opschalen naar 122.000 mensen
- Lelystad Airport voor defensie- én vakantievluchten
- Meer capaciteit voor inlichtingendiensten (MIVD en AIVD)
- Burgers en bedrijven betalen via de belastingen een ‘vrijheidsbijdrage’
- Meer wijkagenten, cyber- en zedenrechercheurs
- 100 miljoen euro naar gevangenissen
- Boetesysteem voetbalclubs als politie-inzet nodig is in stadion
Op de zorg en sociale zekerheid wordt fors bezuinigd. Voor de zorg betekent dat dat er wel meer geld naartoe gaat, maar dat zou nog meer zijn als er niet wordt ingegrepen.
Het eigen risico gaat omhoog van 385 naar 460 euro. Dat is gunstiger voor jongeren omdat daardoor de ziektekostenpremies minder stijgen en zij door een lagere zorgbehoefte minder kans hebben dat zij dat eigen risico moeten betalen.
De mensen met lagere inkomens krijgen een hogere zorgtoeslag. Mensen met hogere inkomens en een grotere zorgbehoefte gaan de verhoging wel betalen. Het ligt dus voor een groot deel aan je persoonlijke omstandigheden wat je hiervan gaat merken.
De huishoudelijke hulp wordt nu nog vergoed voor iedereen ongeacht inkomen. Door die hulp inkomensafhankelijk te maken wil de coalitie 435 miljoen per jaar besparen. Het schrappen van belastingaftrek voor zorgkosten moet 618 miljoen euro per jaar opleveren. Het gaat bijvoorbeeld om steunzolen, gehoorapparaten, reiskosten naar de specialist en bepaalde medicijnen.
De AOW-leeftijd blijft stijgen en dan vanaf 2033 met de levensverwachting. Dat moet bijna 3 miljard per jaar opleveren. De WW-uitkering wordt verkort van twee naar een jaar. De uitkering gaat wel omhoog.
Zorg en sociale zekerheid
- Eigen risico van 385 naar 460 euro
- Schrappen fiscale aftrek zorgkosten
- Eigen bijdrage wijkverpleging
- Vanaf 2033 AOW-leeftijd omhoog met levensverwachting
- WW-uitkering van twee naar een jaar
- Schrappen huishoudelijke hulp voor mensen met genoeg geld
- Gratis schoolfruit
- Suikertaks
De drie partijen beloven dat zij “nu wél” grote stappen gaan zetten op asielbeleid. Nederland zal aansluiting zoeken bij andere EU-landen.
Er komt meer controle en een verminderde instroom van asielmigranten. Als de toestroom plotseling toeneemt en de opvang volloopt komt er een tijdelijke asielstop. Aan de andere kant wordt er geïnvesteerd in meer en betere opvang en moeten statushouders sneller mee kunnen doen in de samenleving.
Asiel en migratie
- De spreidingswet die asielzoekers over gemeenten verdeelt, blijft gelden
- Asielnoodmaatregelenwet en tweestatusstelsel worden uitgevoerd
- Hardere aanpak criminele asielzoekers
- Meer geld naar de asielketen (procedures en opvang)
- Maatregelen arbeidsmigratie: alleen werknemers die nodig zijn
e coalitie noemt het aanpakken van de “netcongestieproblemen”, het overvolle stroomnet, de hoogste prioriteit. Het elektriciteitsnet wordt sneller uitgebreid en er komt een Crisiswet Netcongestie.
Ons verdienvermogen staat door de “file op het elektriciteitsnet” onder druk, zeggen de partijen, en dat raakt ons allemaal. De overheid neemt daarbij meer dan nu de regie in handen.
Energie, klimaat
- Crisiswet netcongestie, oplossen overvolle net
- Investeringen in wind op zee
- Investeringen in groene waterstofproductie en -levering
- Meer kernenergie, ook met kleine reactoren (SMR’s)
- Opslag van CO2 op de Noordzee
De coalitiepartijen willen dat het onderwijs beter wordt ingezet op wat de economie in de toekomst nodig heeft. Daarbij hoort dat de basisvaardigheden van kinderen moeten verbeteren, zeggen zij.
“Er moet iets veranderen. We zien dat kinderen steeds minder goed kunnen lezen, schrijven en rekenen. Op internationale lijsten blijft Nederland achter. Dit gaat ten koste van de talenten en kansen van onze kinderen, en heeft daarmee ook effect op onze toekomstige economie en op de krappe arbeidsmarkt, die juist talent nodig heeft”, staat er in het coalitieakkoord.
Het vmbo vraagt extra aandacht omdat daar de kinderen worden opgeleid die gaan werken in de sectoren waar nu tekorten zijn. De coalitie wil ook meer aandacht besteden aan de leerkrachten, docenten, onderwijsassistenten en schoolleiders, zodat zij voor het onderwijs behouden blijven en niet afhaken.
De bezuinigingen in het onderwijs gaan van tafel. Komend jaar willen ze juist 1 miljard euro meer vrijmaken en dat loopt na een aantal jaar op tot 1,5 miljard.
Onderwijs en wetenschap
- Tegengaan verschillen in faciliteiten tussen mbo en hoger onderwijs
- De vrijheid van onderwijs in artikel 23 van de grondwet staat niet ter discussie
- Leraren en schoolleiders krijgen meer mogelijkheden zich te ontwikkelen
- Investeringen in onderzoek en wetenschap, samen met bedrijfsleven
- Studiebeurs voor uitwonenden gaat omhoog
- Minder niet-EU-studenten, en zij kunnen worden gescreend op spionagerisico
Vrijheidsbijdrage: wat is het en wie betaalt het?
Het kabinet wil extra geld ophalen voor defensie via de belasting. Dat heet de vrijheidsbijdrage. Wat ga je daarvan merken?
De vrijheidsbijdrage is een nieuwe belastingmaatregel die het kabinet van D66, VVD en CDA wil invoeren om extra geld op te halen voor defensie (de krijgsmacht). Het gaat niet om een aparte heffing, maar om een verhoging van de belastingdruk voor zowel burgers als bedrijven.
Wat betekent dit voor jou?
- Je gaat meer inkomstenbelasting betalen. In plaats van de belastingschijven volautomatisch te laten stijgen met de inflatie, stijgen ze in 2027 en 2028 minder hard. Daardoor valt meer inkomen jaarlijks in hogere schijven en betaalt de belastingplichtige in totaal meer belasting. Je ziet het eigenlijk niet, maar je merkt het wel: je houdt netto minder over.
- Dit geldt voor iedereen die belasting betaalt in Nederland: werknemers, zelfstandigen en ondernemers. De bijdrage is niet vrijwillig en wordt automatisch via het belastingstelsel geïnd.
- In totaal moet dit €1,5 miljard opleveren in 2027 en vanaf 2028 structureel €3,4 miljard.
Wat betekent dit voor bedrijven?
- Werkgevers gaan meer Aof-premie betalen. Dat is de premie voor het arbeidsongeschiktheidsfonds.
- De premie wordt betaald via de loonheffing.
- Opbrengst voor de overheid: €1,5 miljard in 2027. Vanaf 2028 structureel €1,7 miljard per jaar
De vrijheidsbijdrage is onderdeel van het Coalitieakkoord (zie ook ‘Coalitieakkoord: wat betekent dit voor je portemonnee?‘
FISCALERT
Coalitieakkoord: wat betekent dit voor je portemonnee?
D66, VVD en CDA hebben een coalitieakkoord gesloten: ‘Aan de slag Bouwen aan een beter Nederland’. We zetten de belangrijkste plannen voor je op een rij.
Werk en inkomen
- Meer werken moet lonen. Gekeken wordt naar het versoepelen van de Wet onderscheid arbeidsduur (voltijdsbonus), een arbeidskorting per uur en een meerurenvoordeel.
- Minder inkomensafhankelijke heffingsk
ortingen. - De loondoorbetaling bij ziekte wordt ‘meer werkbaar’ gemaakt, met name in het mkb.
- Leven Lang Ontwikkelen krijgt een impuls, met nieuwe regelingen voor tekortsectoren en later individuele leerrechten.
- De transitievergoeding wordt aangepast zodat deze doet waar hij voor bedoeld is, namelijk de transitie van werk naar werk.
- De tarieven en heffingskortingen worden jaarlijks aangepast aan de inflatie. Vanaf 2027 gebeurt dat echter niet volledig. Daardoor ga je meer belasting betalen dan bij volledige inflatiecorrectie het geval zou zijn geweest. Die extra belasting wordt vrijheidsbijdrage
genoemd.
Uitkeringen
- De WW-uitkering wordt hoger in het begin en verkort naar 1 jaar.
- Minder uitkering bij arbeidsongeschiktheid.
- Hoge inkomens krijgen vanaf 2029 veel minder uitkering bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Het maximumdagloon gaat namelijk met 20% omlaag per 2029.
- De AOW (Redactie: lees ook ‘Platgeslagen: AOW’) wordt vanaf 2033 1 op 1 gekoppeld aan de levensverwachting en gaat daardoor sneller omhoog. Dat betekent langer doorwerken. Er is wel oog voor mensen met een zwaar beroep die niet langer door kunnen werken.
- Het maximum pensioengevend loon wordt per 2027 voor een periode van 6 jaar niet geïndexeerd. Hierdoor blijft het maximum tot en met 2032 bevroren op €137.800.
Wonen
- De hypotheekrenteaftrek blijft ongewijzigd.
- Er komt een doorstroombank of een aantrekkelijk hypotheekproduct voor ouderen (doorstroomhypotheek), zodat stenen makkelijker in geld zijn om te zetten.
- Regels, vergunningen en bezwaarprocedures voor woningbouw worden versimpeld. Daardoor kan er sneller worden gebouwd en verbouwd. Ook woningdelen, splitsen en het plaatsen van mantelzorgwoningen wordt makkelijker.
- Permanente bewoning van recreatiewoningen wordt toegestaan.
- Er wordt een vermogenstoets ingevoerd voor mensen die een sociale huurwoning aanvragen.
Ondernemers en ZZP’ers
- Vaak ter discussie gestelde regelingen die belangrijk zijn voor bedrijven blijven, zoals de expatregeling, innovatiebox, bedrijfsopvolgingsregeling, verliesverrekening, de deelnemingsvrijstelling en WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk).
- Fiscale regelingen voor ondernemers, zoals de WBSO en Werkkostenregeling, worden vereenvoudigd.
- De WBSO wordt uitgebreid voor AI en technologie.
- De investeringsregelingen EIA, MIA en VAMIL worden waar mogelijk samengevoegd.
- Kredietregelingen mkb, zoals de BMKB, blijven beschikbaar.
- Schijnzelfstandigheid wordt aangepakt. Dat gebeurt gefaseerd. Om te beginnen wordt het rechtsvermoeden van werknemerschap uit de Vbar ingevoerd samen met de sectorale rechtsvermoedens en toetsingscommissie uit de Zelfstandigenwet. Daarna volgt de rest van de Zelfstandigenwet.
- De vrijheidsbijdrage voor bedrijven bestaat uit een hogere arbeidsongeschiktheidsfondspre
mie. - Er komt een arbeidsongeschiktheidsverz
ekering voor zelfstandigen. - Voor DGA’s moet de belastingdruk in evenwicht zijn.
- De vennootschapsbelasting gaat niet omhoog.
Beleggen
- Spaargeld beleggen in de Nederlandse economie wordt aantrekkelijker, onder meer via een EU-beleggingsrekening. Ook een zogeheten win-win-lening wordt onderzocht.
- Het nieuwe box 3-stelsel (belasting over het werkelijke rendement) moet doorgroeien naar een vermogenswinstbelasting en langetermijnbeleggen stimuleren.
Kinderen
- Kinderopvang wordt bijna gratis voor werkende ouders.
- Kinderbijslag en kindgebonden budget worden samengevoegd tot 1 kindregeling. met een hoger vast en een lager variabel bedrag.
- De uitwonende beurs gaat omhoog.
- De rente op studieschulden wordt gemaximeerd op 2,5%.
- BBL-studenten krijgen een betere financiële positie.
Gezondheid
- Het eigen risico (Redactie: lees ook ‘Platgeslagen: zorgkosten’) stijgt vanaf 2027 mee met de inflatie en gaat dat jaar €60 extra omhoog. Verwacht: ongeveer €460.
- Per behandeling geldt straks een maximum van €150 aan eigen risico.
- De aftrek specifieke zorgkosten wordt geschrapt per 2028. Hetzelfde geldt voor de tegemoetkoming specifieke zorgkosten (TSZ-regeling).
- Huishoudelijk hulp voor mensen met genoeg geld wordt per 2029 geschrapt.
- Er komt een eigen bijdrage voor wijkverpleging.
- De vermogensgrens voor de zorgtoeslag gaat per 2028 omlaag en wordt gelijk aan het heffingsvrij vermogen in box 3.
- Er komt vanaf 2030 een suikertaks voor voedingsmiddelen met een suikergehalte vanaf 6%.
Auto
- De accijnskorting op benzine wordt verlengd tot en met 2027. De tarieven voor benzine blijven in 2027 gelijk aan die van 2026.
- Er wordt gekeken naar een autobelasting naar oppervlakte of omvang binnen de mrb (wegenbelasting).
Overig
- De BTW op sierteeltproducten gaat per 2028 omhoog van 9% naar 21%.
Let op: dit zijn plannen. Ze gaan pas door als er een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer voor is. Dat wordt nog veel kopjes koffie drinken voor Rob Jetten…
BNN VARA/JOOP
Klaver: werkenden betalen de rekening voor Bontenbal-belasting
Het kabinet-Jetten laat iedereen meer betalen, behalve de allerrijksten. Daarmee ondermijnt het rechtse minderheidskabinet het vertrouwen van de middenklasse in de politiek, constateerde Jesse Klaver woensdag tijdens het debat over de regeringsverklaring.
Klaver, de leider van de grootste oppositiepartij, zei te hopen op “competent bestuur”. Dat is wel nodig na het totale demasqué van het kabinet-Schoof. “Ik hoop dat de rechtsstaat weer wordt gerespecteerd”, aldus Klaver.
De GroenLinks-PvdA-leider wees op de gevolgen van de kabinetsplannen, bijvoorbeeld met de WIA en de AOW. Klaver verhaalde van de maag darm lever-arts Auke, die na ziekte arbeidsongeschikt werd. “We kunnen van Auke niet zeggen dat hij niet hard heeft gewerkt. Hij heeft meer dan de helft van zijn inkomen moeten inleveren. Door de plannen van dit kabinet gaat hij er nog 600 euro op achteruit. Wat is daar eerlijk aan?”
“De rekening wordt betaald door hele gewone mensen”, aldus Klaver. Zij draaien op voor de “Bontenbal-belasting”, zoals Klaver de ‘vrijheidsbijdrage’ noemt. “Wat is daar progressief aan? Wat is daar christendemocratisch aan?” De belasting raakt mensen met een klein inkomen harder dan pak ‘m beet de bewindslieden in vak K. Van grote bedrijven en mensen met enorme vermogens wordt nog minder gevraagd.
Ook laakte Klaver het gebrek aan ambitie op het gebied van klimaat, stikstof en ontwikkelingssamenwerking. “Op al deze punten staan wij klaar om te zorgen dat deze plannen ambitieuzer worden.”
De GroenLinks-PvdA-leider vroeg zich af hoe het kabinet de samenwerking met de oppositie voor zich ziet. Gaat het kabinet van week tot week op zoek naar meerderheden of komt er een structurelere samenwerking? De boodschap is duidelijk: als het kabinet wil werken met wisselende meerderheden, dan is het maar de vraag of het er in slaagt om de begroting (met daarin de nodige bezuinigingen) voor volgend jaar door de twee Kamers te loodsen.
“Wij gaan niet onderhandelen over de AOW”, waarschuwde Klaver alvast. Het kabinet wil, in strijd met het pensioenakkoord, morrelen aan de leeftijd waarop werkenden met pensioen kunnen.
EINDE