Reacties uitgeschakeld voor NOOT 9/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
‘De WW-duur wordt gehalveerd: van 24 naar 12 maanden. En dat in een tijd waarin de werkloosheid oploopt. De AOW-leeftijd gaat sneller omhoog. De meest kwetsbare arbeidsongeschikten leveren maandelijks flink in. Het is voor het eerst in 20 jaar dat er zo’n botte bijl door werknemersrechten heengaat,’ aldus Piet Fortuin, CNV-voorzitter.
De AOW-leeftijd stijgt per 1 januari 2033 één op één mee met de levensverwachting, blijkt uit het regeerakkoord. ‘Dit betekent dat dertigers pas op hun 70e AOW krijgen. Funest voor zware beroepen. Het kabinet-Jetten legt met deze maatregel een bom onder het pensioenakkoord. Zorgvuldig gemaakte afspraken met de polder worden met één pennenstreek teniet gedaan,’ stelt Fortuin.
Een kortere WW dupeert zeker 65.000 mensen, blijkt uit een eerdere CNV-analyse. ‘Dat is gebaseerd op 18 maanden WW. Maar dit kabinet verkort de WW-duur naar één jaar. Dus het aantal gedupeerden is nog vele malen hoger. Wie langdurig werkloos is, maakt een stevige inkomensval en komt in de bijstand terecht.’
De WIA-uitkering gaat fors omlaag. En wie straks volledig arbeidsongeschikt is, levert daar bovenop nog eens tot 300 euro per maand in. ‘De IVA-uitkering, bedoeld voor volledig en langdurig arbeidsongeschikten, verdwijnt. Mensen die nauwelijks mogelijkheden hebben om een inkomen te verwerven, staan straks nog meer met de rug tegen de muur.’
Werkenden draaien flink op voor de ‘vrijheidsbijdrage’ van 3,5 miljard euro. Ook het eigen risico in de zorg gaat stevig omhoog. ‘Al met al betalen werkenden fors voor de plannen van dit kabinet.’
Het nieuwe kabinet komt tot stand na een aantal jaar van politieke onrust. Het kabinet-Jetten belooft stabiliteit en zekerheid maar zet rechten van miljoenen werkenden op losse schroeven. Fortuin: ‘Ons doel is om deze onzalige plannen snel van tafel te krijgen. Onze hand blijft uitgestoken, maar op deze wijze kunnen we het Malieveld vast reserveren.’
EINDE
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 8/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Dit is hét moment om je uitgebreid te informeren over wat deze plannen betekenen voor de sociale zekerheid en wat De Unie hieraan doet. Laat één ding duidelijk zijn: De Unie vindt deze plannen in hun huidige vorm onaanvaardbaar. Voor nu zijn het nog ‘slechts’ plannen en zal er nog een heel traject aan voorafgaan voor deze plannen werkelijkheid kunnen worden. Vandaag is tevens het debat over de regeringsverklaring begonnen. Er kan daarmee nog van alles veranderen. Houd onze website in de gaten voor relevante updates.
Op maandag 2 maart stuurden de gezamenlijke vakbonden na hun kennismakingsgesprek met het kabinet dit bericht naar de pers.
Het kabinet wil de maximale duur van de WW verkorten naar één jaar. Dat betekent dat je bij ontslag korter recht hebt op een loongerelateerde uitkering.
Daarnaast wordt voorgesteld het maximumdagloon met 20% te verlagen. Dat maximum bepaalt de bovengrens van de WW-uitkering.
Ook stelt het kabinet voor om de opbouw flink te beperken. Nu bouw je per gewerkt jaar in de eerste 10 jaar 1 maand WW op. Dat wordt als het aan dit kabinet ligt gehalveerd tot een halve maand per gewerkt jaar. Dit betekent dat je na tien arbeidsjaren, slechts vijf maanden kunt terugvallen op een WW-uitkering i.p.v. 10 maanden en anders moet terugvallen op de bijstand.
Daarnaast wordt de referte-eis aangepast waardoor je langer moet hebben gewerkt om überhaupt in aanmerking te komen voor de kortdurende WW-uitkering van 3 maanden. Beide hebben grote gevolgen voor vooral jongeren.
De uitkering in de eerste twee maanden van de WW zou verhoogd moeten worden van 75% naar 80%.
Voorbeeldberekening (indicatief):
Als het maximumdagloon 20% lager wordt:
Dat is een verschil van bijna € 1.000 bruto per maand bij maximale uitkering.
Voor midden- en hogere inkomens kan dit dus een aanzienlijke inkomensval betekenen.
In de plannen wordt de WIA op meerdere punten versoberd. De grootste wijzigingen zitten in (1) het uitkeringsplafond en (2) het afschaffen van de IVA (voor nieuwe instroom).
Voor mensen met een aanvullend verzekerde excedentregeling hangt het af van de polisvoorwaarden of (en hoe lang) dit verschil wordt gecompenseerd.
Voor de AOW betekent het voornemen om de AOW-leeftijd verder te verhogen dat je mogelijk later recht krijgt op je AOW-uitkering dan eerder was afgesproken in het Pensioenakkoord. In het regeerakkoord wordt de AOW leeftijd 1 op 1 gekoppeld aan de stijging van de levensverwachting in tegenstelling tot de 8 maanden per levensjaar als onderdeel van het pensioenakkoord.
Afbeelding: AOW plannen Kabinet (beeld: NOS.nl)
Dat kan betekenen:
Sinds de presentatie van het regeerakkoord ontvangen wij dagelijks reacties van leden. De toon varieert van bezorgd tot boos, van juridisch vragend tot persoonlijk geraakt. Achter de cijfers uit de CPB-doorrekening schuilen echte mensen met concrete zorgen over hun inkomen, hun rechtspositie en hun toekomst.
Een aantal reacties willen wij, geanonimiseerd, met je delen.
“Dat betekent voor mij bijna € 1.000 bruto per maand minder. Op jaarbasis zo’n € 11.900. Ik heb vannacht bijna geen oog dicht gedaan.”
– Lid met IVA-uitkering
“Kan zoiets zomaar worden aangepast? Is er niet iets van verworven recht?”
– Lid met WIA-uitkering
“Ik heb altijd maximaal premie betaald. Is het dan eerlijk dat mijn uitkering ineens fors lager wordt?”
– Arbeidsongeschikt lid
“Chronisch ziek worden kan iedereen overkomen. We hebben het hier niet over miljonairs, maar over mensen die niet meer kúnnen werken.”
– IVA-gerechtigd lid
“Wat gaat De Unie doen? Komt er een collectieve actie of een rechtszaak?”
– Meerdere leden
Vind je deze informatie nuttig? Stuur dan vooral door!
In de vele mails en telefoongesprekken keren een aantal thema’s met betrekking tot de zorgen over de voorgenomen versobering van het sociale vangnet (AOW, WW, WIA) steeds terug:
Maar er is nóg iets dat wij nadrukkelijk willen benoemen.
Bij het verlagen van het maximumdagloon wordt vaak gesproken over “hoge inkomens”. Dat wekt de indruk dat het hier om grootverdieners gaat. Dat beeld klopt niet. Met het huidige maximumdagloon heb je het over vakvolwassen leerkrachten voor de klas, ervaren verpleegkundigen, politieagenten, ICT’ers, technici, middenmanagers in het mkb. Gewone hardwerkende mensen met middeninkomens. Mensen die je elke dag tegenkomt. Mensen in cruciale beroepen. De ruggegraat van onze samenleving.
Wanneer hun vangnet met 20% wordt verlaagd, raakt dat niet een kleine groep “aan de top”, maar een brede groep professionals die jarenlang premie hebben betaald en hun bijdrage hebben geleverd.
Sociale zekerheid is geen gunst. Het is een collectieve verzekering. Werkenden betalen premie in de verwachting dat het stelsel er is als het nodig is. Als die bescherming wordt versoberd, verandert de balans tussen premie en recht. Dat tast het vertrouwen aan.
Dat vertrouwen is essentieel. Uit ons onderzoek naar uitgavenzekerheid bleek al dat belasting- en premiebetaling samenhangt met het gevoel dat afspraken worden nagekomen en dat de overheid zorgvuldig omgaat met collectieve middelen. Als afspraken over de AOW-leeftijd worden aangepast en uitkeringsrechten worden verlaagd, zet dat ook de belastingmoraal nog verder onder druk.
De Unie vindt daarom dat:
Wij trekken hierin nadrukkelijk op met de Vakcentrale voor Professionals (VCP). Onze inzet is helder: deze plannen moeten van tafel of ingrijpend worden aangepast.
Voor De Unie staat vast: sociale zekerheid beschermt niet “de ander”. Zij beschermt ons allemaal.
Laat één ding duidelijk zijn: De Unie vindt deze plannen in hun huidige vorm onaanvaardbaar. De Unie en de VCP hebben ons hierover in diverse media inmiddels uitgesproken. Zie hier de links:
Het verkleinen van het sociale vangnet, het verhogen van de AOW-leeftijd in strijd met eerdere afspraken en het verlagen van uitkeringsrechten tasten de inkomenszekerheid van onze leden direct aan. Onze primaire inzet is dan ook helder: deze voorstellen moeten van tafel, of ingrijpend worden aangepast.
Het kabinet doet in het regeerakkoord een handreiking aan sociale partners en spreekt over een “gezamenlijke sociale agenda” en overleg over de uitwerking van maatregelen rond WW, WIA en loondoorbetaling bij ziekte. Wij gaan dat gesprek niet uit de weg – maar niet als uitvoerder van bezuinigingen. Wij nemen deel om invloed uit te oefenen, om tegenkracht te bieden en om voorstellen bij te sturen of tegen te houden waar dat nodig is.
De komende maanden zijn dus cruciaal. Dat is de fase waarin plannen kunnen worden aangepast, vertraagd of tegengehouden. De Unie zal zich in die fase samen met de VCP actief en zichtbaar verzetten tegen maatregelen die de inkomenszekerheid van onze leden ondermijnen.
Wij houden je op de hoogte van de ontwikkelingen en van onze inzet.
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 7/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 6A/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
rechtse oppositie (PVV, JA21, FVD, BBB, SGP) in de Tweede Kamer inderdaad over de meeste zetels.
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 6/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Normaal gesproken wordt een kabinet gesteund door minimaal 76 zetels in de Tweede Kamer, een meerderheid van de 150 beschikbare zetels dus. Dat is belangrijk, want een kabinet kan niet zomaar plannen doorvoeren. Daar is steun van de Kamer voor nodig. Als je een meerderheid van de Tweede Kamerzetels achter je hebt staan, weet je als kabinet dat je je in ieder geval weinig zorgen hoeft te maken of er wel met je plannen wordt ingestemd.
Een minderheidskabinet heeft, zoals de term al zegt, een minderheid van de Kamerzetels achter zich. Die is onhandig, want voor ieder plan dat je voorstelt moet je dus op zoek naar andere partijen die je willen steunen. En zoals het dan ook werkt: daar willen die partijen dan vaak ook iets voor terug.
Om zeker te zijn van steun voor je plannen kan een minderheidskabinet ‘gedoogsteun’ vragen van een oppositiepartij. Die partij maakt dan officieel geen deel uit van het kabinet, maar kan zich wel binden aan bepaalde afspraken over bijvoorbeeld de begroting of beleid. Dat is wel ingewikkeld, want een gedoogpartner kan makkelijker zijn handen van het kabinet af trekken als het diegene het niet meer ziet zitten.
Er zitten dus veel nadelen aan een minderheidskabinet. Het vergt veel politieke onderhandelingskracht van ministers, die veel meer hun best moeten doen voor steun voor hun plannen. En dan is het vaak makkelijk om partijen aan je kant te vinden voor ‘leuke’ plannen, zoals lagere belastingen. Maar moet je bezuinigen, vindt dan maar eens een partij die zich daaraan wil binden.
Toch is het niet alleen maar kommer en kwel als er een minderheidskabinet zit. Doordat je wisselend een meerderheid kunt zoeken aan de linker- én de rechterkant van de Kamer ben je als kabinet een stuk flexibeler. Zo zou er voor klimaatbeleid van een kabinet dat bestaat uit D66, VVD en CDA steun gezocht kunnen worden bij GroenLinks-PvdA, maar voor strenger asielbeleid juist weer bij JA21.
Ook is er voor de oppositie meer ruimte in een minderheidskabinet. 50Plus-leider Jan Struijs zei eerder al dat hij het hierom wel zag zitten. „Dan heb je per onderwerp invloed. Dat is een veel gunstigere situatie voor ons”
Als je kijkt naar de Eerste Kamer kun je zeggen dat we al een minderheidskabinet hebben sinds het eerste kabinet van Mark Rutte in 2010. Het Nederlandse politieke landschap staat allesbehalve vast, en dus is het vaak lastig in formaties om een meerderheid in de Tweede én Eerste Kamer te krijgen.
Dealen met een minderheid zijn we dus wel gewend, maar toch is het beoogde minderheidskabinet van D66, VVD en CDA extra uitdagend. Er zou dan én in de Eerste én in de Tweede Kamer meerderheden gezocht moeten worden, en de verhoudingen verschillen nogal. In de Eerste Kamer is bijvoorbeeld de BBB ondanks een aantal overstappers nog een aardig grote fractie, terwijl ze in de Tweede Kamer niet zo veel meer te betekenen hebben.
Ook is het zo dat de minderheid in de Eerste Kamer nog nooit zo klein is geweest als een D66-VVD-CDA-kabinet nu zou hebben. Het komt dus niet neer op één partij die je aan je kant moet zien te trekken, maar er zijn vaak meerdere steunbetuigingen nodig.
De (toekomstige) oppositie noemt een minderheidskabinet spottend een ‘experiment’, maar als D66, VVD en CDA zo doorgaan, is het zeker niet de eerste keer dat in Nederland een minderheidskabinet wordt uitgeprobeerd.
Goede ervaringen hebben we er echter niet mee. Het laatste minderheidskabinet stond in 2010 op het bordes, toen VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV een kabinet vormden. Dat verliep prima, totdat er afspraken gemaakt moesten worden over extra bezuinigingen. Geert Wilders wilde daar toen niet aan meewerken en trok zijn gedoogsteun terug. Het kabinet viel na nog geen twee jaar, met als gevolg een litteken in het vertrouwen in de PVV dat nog steeds gevoeld wordt in Den Haag.
EINDE
„Dit maakt vooral duidelijk dat je niet nog zes maanden moet formeren’’, zegt D66-leider Rob Jetten. Hoewel een nieuw kabinet volgens de partijen snel en slagvaardig aan het werk moet, zien zij geen reden om terug te komen op hun plan om een minderheidskabinet te vormen. Een minderheidskabinet kan niet automatisch rekenen op de steun van het parlement.
Maar volgens de partijen moet een kabinet in instabiele tijden sowieso op zoek naar breed draagvlak in het parlement, of het nu een meerderheids- of een minderheidskabinet is. „Ik denk dat de oppositie ook haar verantwoordelijkheid weet’’, aldus CDA-leider Henri Bontenbal.
De drie besloten anderhalve week geleden samen een minderheidskabinet te vormen. Dat was niet uit overtuiging. In de weken daarvoor konden zij het niet eens worden over welke vierde partij zou moeten aanschuiven bij de onderhandelingen. De VVD wilde niet in een kabinet met GroenLinks-PvdA, D66 niet met JA21.
VVD-leider Dilan Yesilgöz vindt niet dat een minderheidskabinet Nederland kwetsbaar maakt of minder slagvaardig nu de internationale spanningen oplopen. „Dat zou alleen zo zijn als de regeringspartijen plannen voorleggen aan het parlement met als houding: teken maar bij het kruisje. En als de oppositiepartijen bij voorbaat zouden zeggen: we willen hoe dan ook niet samenwerken. Allebei is niet het geval.’’ Alleen de PVV heeft gezegd het aanstaande kabinet-Jetten zo snel mogelijk met een motie van wantrouwen weer naar huis te willen sturen.
De drie partijleiders ontvingen maandag een aantal politicologen die gespecialiseerd zijn in hoe minderheidskabinetten functioneren in andere landen, zoals in Denemarken. VVD-leider Yesilgöz noemde het gesprek na afloop ‘nuttig’. Volgens haar zijn er ideeën uitgewisseld die de komende dagen verder worden uitgewerkt.
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 5/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Na een tweedaags overleg op landgoed De Zwaluwenberg hebben de partijleiders van D66, VVD en CDA het besluit genomen met z’n drieën te gaan regeren. JA21 zal dus niet aansluiten bij de onderhandelingen.
Een minderheidskabinet is niemands eerste keuze, maar daar draait het nu wel op uit. Dat komt vooral door de blokkade van GroenLinks-PvdA door VVD. Met de linkse fusiepartij erbij hadden de partijen voldoende zetels gehad in de Tweede Kamer.
De andere optie die nog in de lucht hing – een coalitie met JA21 – zou hebben opgeteld tot 75 van de 150 zetels. Geen meerderheid, maar ook geen minderheid. Maar in de Eerste Kamer komt deze coalitie niet in de buurt van een meerderheid.
Bovendien waren de verschillen tussen D66 en JA21 vrij groot, vooral op het gebied van stikstof, klimaat en internationale en Europese samenwerking. De keuze om zonder het JA21 van Joost Eerdmans verder te gaan lag daarom voor de hand.
“Ik heb aan collega’s duidelijk gemaakt dat ik een combinatie van deze drie partijen plus JA21 nu niet verstandig vind, gezien alles wat er nu moet gebeuren. En zo zijn ook andere voorkeursopties niet veranderd. En daarmee blijft deze combinatie van drie partijen als logische optie voor ons open”, lichtte Jetten vrijdag toe, met partijleiders Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) naast zich.
Ook het CDA heeft een voorkeur voor een minderheidskabinet. De fractie hakte die knoop begin deze week door. Een kabinet met JA21 zou minder stabiel zijn dan een kabinet zonder, was de gedachte daarachter.
Hoe D66, VVD en CDA de samenwerking met de oppositie precies voor zich zien, is nog niet duidelijk. In Nederland hebben we geen traditie van minderheidskabinetten. Het laatste echte minderheidskabinet stamt uit 1939. De oppositie stuurde dat kabinet al na twee dagen naar huis.
Zonder enige steun van de oppositie beginnen D66, VVD en CDA dus niet zo veel. In 2010 kreeg het kabinet-Rutte I gedoogsteun van de PVV. De partij leverde geen ministers, maar zegde wel op voorhand politieke steun toe op belangrijke dossiers. De afspraken werden opgetekend in een akkoord.
Ook dat liep niet goed af. Het kabinet viel toen er extra bezuinigd moest worden.
Op gedoogsteun van een oppositiepartij lijkt de coalitie in wording nu niet te hoeven rekenen. GL-PvdA is sowieso niet van plan die te geven en ook JA21 staat er niet om te springen. Wel zou de coalitie kleinere afspraken kunnen maken met een of meerdere partijen.
Dat zal sowieso moeten gebeuren voor alle kabinetsplannen, van begrotingen tot wetten. Een minderheidskabinet moet telkens op zoek naar steun in beide Kamers. D66, VVD en CDA hebben wel het voordeel dat ze zowel naar links als naar rechts kunnen buigen.
De partijleiders hebben op De Zwaluwenberg ook gesproken over de financiële puzzel. D66 en CDA willen het liefst flink investeren om onder meer de energie- en stikstofcrisis op te lossen. Daarvoor willen ze best soepeler omgaan met de begrotingsregels, bleek uit hun eerder geschreven formatiestuk.
De VVD voelt daar minder voor. De partij staat erom bekend goed op de staatskas te willen passen. Bovendien zal een nieuw kabinet ook moeten bezuinigen, want de extra defensie-uitgaven, asielopvang en vergrijzing zorgen ook voor veel extra kosten.
De komende weken onderhandelen de partijen nog verder. Het is de bedoeling dat zij uiterlijk 30 januari een coalitieakkoord hebben gesloten. Daarna vindt een debat met de Kamer plaats en kan een formateur worden aangesteld die een kabinetsploeg samenstelt. Die formateur is meestal de beoogde premier.
EINDE
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 4/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Voor de derde keer in iets meer dan vier jaar treedt er vandaag een nieuw Nederlands kabinet aan. De ministers en staatssecretarissen van het minderheidskabinet-Jetten leggen ten overstaan van koning Willem-Alexander de eed of de belofte af.
Dat gebeurt vanochtend op paleis Huis ten Bosch in Den Haag, het woonpaleis van de vorst. Het wordt een dag vol tradities.
De beëdiging is pas sinds 2012, toen Rutte-II van start ging, openbaar. Tot die tijd waren er geen camera’s welkom bij de ceremonie. De eerste keer verliep niet vlekkeloos: de bijeenkomst begon 10 minuten te vroeg, toen de tv-uitzending nog niet begonnen was.
Daarom werd het nog maar een keer overgedaan, al was toenmalig koningin Beatrix daar niet blij mee. “Dan wordt het een toneelstukje”, zei ze hoorbaar voor de kijkers.
De bewindspersonen mogen kiezen tussen de eed (“Zo waarlijk helpe mij God almachtig”) of de belofte (“Dat verklaar en beloof ik”). Als ze dat willen, mogen ze het ook in het Fries doen, de officiële tweede landstaal.
De traditie wil dat de mannen voor de koning verschijnen in jacquet. Ook het staatshoofd draagt zo’n pandjesjas. Bij de aansluitende bordesscène geldt een ander kledingprotocol: een gewoon, donker pak. Volgens de overlevering wilde de grootmoeder van Willem-Alexander, koningin Juliana, niet met “een stel begrafenisondernemers” op de foto.
Het betekent dat de mannelijke ministers zich tussen de beëdiging en het bordes moeten omkleden. Een zaal in het paleis fungeert als gezamenlijke kleedkamer. Voor vrouwen gelden geen bijzondere kledingregels.
Buiten, op het bordes, moeten ze allemaal hun plaats kennen. De premier (Jetten) en de vicepremiers (Yesilgöz en Van den Brink) staan het dichtst bij de koning. De andere ministers krijgen een plek toegewezen op basis van hoe oud hun ministerie is.
De ministers van de oudste ministeries, zoals Buitenlandse Zaken en Justitie, staan vooraan, ministers van nieuwe departementen of ministers zonder portefeuille achteraan. Staatssecretarissen staan helemaal niet op de bordesfoto.
Vanaf het paleis reizen de kabinetsleden naar hun ministerie, waar de portefeuilleoverdracht plaatsvindt met hun voorganger. Ze ontvangen ook een introductiedossier om ze wegwijs te maken in de materie op het departement.
In de middag wordt dan de eerste ministerraad gehouden. Vanwege de renovatie van het Binnenhof gebeurt dat niet in de historische Trêveszaal, maar op het tijdelijke ministerie van Algemene Zaken. Vanavond presenteert het kabinet zich dan in het Catshuis aan de media.
Nieuwsbericht | 23-02-2026 | 10:30
Het kabinet-Jetten is vanochtend op Paleis Huis ten Bosch beëdigd. Het nieuwe kabinet wordt gevormd door D66, VVD en CDA en bestaat uit 18 ministers en 10 staatssecretarissen.
De beëdiging ten overstaan van de Koning vormt de officiële start van het kabinet-Jetten.
Aan het nieuwe kabinet levert D66 7 ministers en 3 staatssecretarissen. De VVD levert 6 ministers en 3 staatssecretarissen. Het CDA levert 5 ministers en 3 staatssecretarissen. Staatssecretaris Palmen is partijloos.
Het kabinet-Jetten kent 3 ministeries minder dan het vorige kabinet. Deze zijn ondergebracht bij een ander ministerie. Het gaat om:
1 ministerie is van naam veranderd:
Later vandaag komt de ministerraad voor het eerst in de nieuwe samenstelling bijeen.
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 3/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Reacties uitgeschakeld voor NOTEN 1 EN 2/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
Dergelijke interventies kunnen de zaak van de aanklager (Zuid-Afrika) of de aangeklaagde (Israël) ondersteunen. Landen zoals Brazilië, België, Spanje, Mexico, Chili en Ierland hebben hun steun gegeven aan Zuid-Afrika, Paraguay deed dat recent aan Israël. Tot vandaag hadden staten de tijd om een verklaring in de zaak af te geven.
Nederland gaat in het laatste deel van de verklaring in op de verplichting voor derde staten om genocide te voorkomen. Het lijkt deze plicht te bagatelliseren, maar hoe het precieze standpunt van Nederland eruit gaat zien is afwachten.
‘Dit is een verklaring waarin Nederland aangeeft op welke punten het later in wil gaan. We kunnen hier niet veel uit afleiden en moeten wachten op de volgende fase waarin uitgebreidere documentatie wordt ingediend’, zegt Marcel Brus, hoogleraar Internationaal Publiekrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Nederland stelt in de verklaring dat gedwongen verplaatsingen een onderdeel van genocide kunnen zijn. Gedwongen verplaatsingen kunnen ‘leiden tot, of neerkomen op, het opleggen van omstandigheden aan een groep die gericht zijn op het fysiek vernietigen van deze groep’ – en kunnen dus een schending zijn van een van de bepalingen van het Genocideverdrag.
De bevolking van Gaza werd via evacuatiebevelen van het Israëlische leger, onder dreiging van geweld, voortdurend gedwongen te vluchten en daarmee werd hun leven onmogelijk gemaakt. VN-rapporteur Francesca Albanese zag hier twee jaar geleden ook al een element van de genocide in.
De gedwongen verplaatsingen kunnen volgens Nederland ook een bewijs vormen dat Israël de intentie had de Palestijnen als groep te vernietigen.
Nederland stelt verder dat om te bepalen of daden genocidaal zijn, er specifiek moet worden gekeken naar het effect van die daden op kinderen. ‘Het gericht aanvallen van kinderen als zodanig kan bewijs leveren van genocidale intentie’, stelt Nederland.
Deze stelling leest als een ondersteuning van de aanklacht van Zuid-Afrika. De afgelopen twee jaar zijn er regelmatig artsen uit Gaza in het nieuws gekomen die zeiden dat ze op dagelijkse basis door het hoofd geschoten kinderen behandelden.
De verklaring van interventie verwijst vervolgens naar uithongering als onderdeel van genocide. Nederland betoogt dat hongersnood of het opzettelijk onthouden van humanitaire hulp kan neerkomen op het schenden van meerdere bepalingen van het genocideverdrag, waaronder het doden van leden van een groep en het opleggen van omstandigheden gericht op de vernietiging van de groep.
Het is bekend dat Israël bewust humanitaire hulp voor Gaza tegenhield en houdt, en in augustus 2025 werd officieel hongersnood
In de verklaring van interventie staat nog een vierde punt, dat betrekking heeft op de verplichting van derde staten om genocide te voorkomen. Hier lijkt Nederland zijn eigen straat schoon te willen gaan vegen.
Nederland benadrukt dat de plicht geldt om ‘binnen alle redelijkerwijs beschikbare middelen’ genocide ‘zoveel mogelijk te voorkomen’. Het beargumenteert dat de plicht situatie-afhankelijk is.
Wat precies van staten verwacht mag worden om genocide te voorkomen ‘hangt af van de omstandigheden van een bepaalde situatie, waaronder de mate waarin een derde staat invloed kan uitoefenen op die situatie’.
De afgelopen twee jaar heeft de Nederlandse regering regelmatig gezegd dat het wel degelijk maatregelen tegen Israël had willen nemen, maar dat het dit in Europees verband wilde doen. Alleen optreden zou geen zin hebben, zo stelden bijvoorbeeld de voormalige ministers Caspar Veldkamp en Ruben Brekelmans.
Daar staat tegenover dat Nederlandse ministers keer op keer herhaald hebben dat Nederland een speciale relatie met Israël heeft. Dat zou impliceren dat voor Nederland ook extra verantwoordelijkheden gelden.
EINDE
Reacties uitgeschakeld voor NOOT 1AA/DEMASQUE
Opgeslagen onder Divers
